Διαταραχές εμμήνου ρύσης σε έφηβες: Αιτίες, διάγνωση και θεραπεία

Για πολλά κορίτσια στην εφηβική ηλικία, η πρώτη τους εμμηνορρυσία είναι ένα σημαντικό ορόσημο. Η εμμηνορρυσία συνήθως ξεκινά μεταξύ των 10 και 15 ετών. Είναι φυσιολογικό οι κύκλοι της εμμήνου ρύσης να είναι ακανόνιστοι κατά τα πρώτα χρόνια Ωστόσο, μερικές φορές τα προβλήματα ξεπερνούν τις συνηθισμένες διακυμάνσεις.

Επωδυνες κράμπες, εμμηνορρυσίες που δεν εμφανίζονται ή είναι ακανόνιστες ή έντονη αιμορραγία μπορεί να είναι σημάδια διαταραχής της εμμήνου ρύσης. Αυτά τα προβλήματα, αν και είναι κοινά και θεραπεύσιμα, μπορούν να επηρεάσουν την υγεία, την αυτοπεποίθηση και την καθημερινή ζωή της εφήβου. Είναι σημαντικό να γνωρίζετε τι είναι φυσιολογικό και πότε να απευθυνθείτε στον/στην παιδίατρο ή στον/στην γυναικολόγο σας.

Παρακάτω αναφέρονται μερικές από τις πιο συχνές διαταραχές της εμμήνου ρύσης στις έφηβες. Μάθετε τι τις προκαλεί, πώς διαγιγνώσκονται και ποιες είναι οι προτεινόμενες θεραπείες.

Αμηνόρροια (απουσία εμμηνορρυσίας)

Η αμηνόρροια είναι η απουσία εμμηνορρυσίας.

Τύποι αμηνόρροιας

• Πρωτογενής αμηνόρροια είναι όταν μια έφηβη δεν έχει εμμηνορρυσία μέχρι τα 15 της χρόνια.
• Δευτερογενής αμηνόρροια είναι όταν μια έφηβη που είχε τακτικές εμμηνορρυσίες δεν έχει εμμηνορρυσία για 3 συνεχόμενους μήνες ή περισσότερο.

Τι είναι ένας κανονικός εμμηνορροϊκός κύκλος και πότε συνήθως ξεκινά;

Ένας κανονικός κύκλος εμμήνου ρύσης σημαίνει ότι η περίοδος έρχεται περίπου μία φορά το μήνα. Είναι συνηθισμένο για τις έφηβες να έχουν ακανόνιστες περιόδους στα πρώτα 2 - 3 χρόνια μετά την πρώτη τους περίοδο.

Τι προκαλεί την αμηνόρροια;

Η πρωτογενής αμηνόρροια μπορεί να συμβεί για διάφορους λόγους, όπως:

• Γενετικές παθήσεις που επηρεάζουν την ανάπτυξη
• Ανισορροπίες ορμονών στον εγκέφαλο
• Προβλήματα με τον τρόπο που διαμορφώθηκαν η μήτρα, ο κόλπος ή η παρθενική μεμβράνη πριν τη γέννηση

Τόσο η πρωτογενής όσο και η δευτερογενής αμηνόρροια μπορεί να σχετίζονται με:

• Ορμονικές αλλαγές (π.χ. του θυρεοειδούς ή σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών)
• Απώλεια βάρους, υπερβολική άσκηση και πολύ χαμηλό σωματικό βάρος
• Χρόνιες ιατρικές παθήσεις και άγχος

Πώς διαγιγνώσκεται η αμηνόρροια;

Αν μια έφηβη δεν έχει περίοδο μέχρι τα 15 της χρόνια, ή σταματήσει να έχει περίοδο για πάνω από 3 μήνες, θα πρέπει να επισκεφτεί τον/την παιδίατρο ή γυναικολόγογια ιατρική αξιολόγηση.

Ο/η παιδίατρος ή ο/η γυναικολόγος:

• Θα λάβει λεπτομερή ιατρικό ιστορικό, θα ελέγξει το βάρος και τις ζωτικές ενδείξεις
• Θα πραγματοποιήσει στοχευμένη κλινική εξέταση βασισμένη στο ιστορικό και στα συμπτώματα
• Θα ζητήσει εξετάσεις αίματος ή απεικονιστικές εξετάσεις για να προσδιορίσει την αιτία της αμηνόρροιας, όπως:
  • Τέστ εγκυμοσύνης
  • Εξετάσεις θυρεοειδούς
  • Επίπεδα ορμονών (FSH, LH, οιστραδιόλη, προλακτίνη, τεστοστερόνη)
  • Υπερηχογράφημα πυέλου
  • Αιματολογικές εξετάσεις για έλεγχο άλλων ιατρικών παθήσεων, συμπεριλαμβανομένης της γενικής αίματος (CBC), των δεικτών φλεγμονής και των εξετάσεων νεφρικής λειτουργίας

Πώς αντιμετωπίζεται η αμηνόρροια;

Η θεραπεία εξαρτάται από την υποκείμενη αιτία της αμηνόρροιας. Ο γιατρός θα προτείνει την κατάλληλη θεραπεία.

Ανώμαλη μητρική αιμορραγία (AUB)

Η ασυνήθιστη αιμορραγία της μήτρας περιλαμβάνει απρόβλεπτη χρονική στιγμή των περιόδων και μεταβλητή ποσότητα της ροής αίματος. Μπορεί να περιλαμβάνει:

• Αιμορραγία πιο συχνά από κάθε 21 ημέρες (μετρώντας από την πρώτη μέρα μιας περιόδου έως την πρώτη μέρα της επόμενης) ή λιγότερο συχνή από κάθε 45 ημέρες.
• Ροή που είναι ιδιαίτερα πολλή ή λίγη.

Ποια είναι τα αίτια της μητρικής αιμορραγίας (AUB);

Μια συνηθισμένη αιτία είναι η ανωορρηξία, όταν οι ωοθήκες δεν απελευθερώνουν ωάριο. Αυτό είναι συχνό κατά τα πρώτα χρόνια μετά την έναρξη της εμμηνόρροιας σε έφηβες. Οι ορμονικοί κύκλοι ωριμάζουν ακόμη, και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ακανόνιστες ή λιγότερο συχνές περιόδους.

Είναι σπάνιο οι έφηβες να έχουν διαστήματα μεγαλύτερα από 3 μήνες μεταξύ των περιόδων, ακόμη και στα πρώτα 2 χρόνια. Αν συμβεί αυτό, μια έφηβη θα πρέπει να επισκεφτεί έναν/μια παιδίατρο ή γυναικολόγο για να συζητήσει αυτό το θέμα.

Πώς διαγιγνώσκεται η μητρική αιμορραγία (AUB);

Ο/η παιδίατρος ή γυναικολόγος:

• Θα λάβει ένα λεπτομερές ιατρικό ιστορικό.
• Θα κάνει μια λεπτομερή κλινική εξέταση. Συνήθως δεν απαιτείται ούτε συνιστάται πυελική εξέταση για τη διάγνωση της μητρικής αιμορραγίας (AUB).
• Θα συνταγογραφήσει εξετάσεις, αν χρειαστεί, για να αποκλειστούν άλλες αιτίες και να διασφαλιστεί ότι η αιμορραγία δεν είναι υπερβολική. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν:
  • Τεστ εγκυμοσύνης
  • Τεστ για σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα
  • Αιματολογική εξέταση για έλεγχο αναιμίας
  • Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς
  • Η μέτρηση των ορμονικών επιπέδων μπορεί να είναι χρήσιμη ανάλογα με το ιατρικό ιστορικό

Πώς αντιμετωπίζεται η μητρική αιμορραγία (AUB);

Ανάλογα με την υποκείμενη αιτία, τα χάπια αντισύλληψης μπορούν να βοηθήσουν στη ρύθμιση του εμμηνορροϊκού κύκλου και στη διαχείριση της έντονης αιμορραγίας.

Αν οι ανώμαλες περιόδους πιθανώς σχετίζονται με ανωορρηξία, ο ιατρός της έφηβης μπορεί, επίσης, να την καθησυχάσει και να συνιστά στενή παρακολούθηση των κύκλων.

Δυσμηνόρροια (επώδυνες περιόδους)

Μέσα σε ένα ή δύο χρόνια από την πρώτη τους περίοδο, το 50-75% των εφήβων αρχίζει να βιώνει επώδυνες κράμπες περιόδου, που ονομάζονται δυσμηνόρροια.

Για τις περισσότερες έφηβες, οι κράμπες συμβαίνουν εξαιτίας χημικών ουσιών που ονομάζονται προσταγλανδίνες, οι οποίες απελευθερώνονται από τη μήτρα και προκαλούν πόνο. Οι θεραπείες που προτείνονται παρακάτω μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση των συμπτωμάτων.

Ορισμένες περιπτώσεις δυσμηνόρροιας μπορεί να σχετίζονται με μια γυναικολογική διαταραχή που ονομάζεται ενδομητρίωση. Στην ενδομητρίωση, ο ιστός που κανονικά επενδύει το εσωτερικό της μήτρας αναπτύσσεται έξω από αυτήν, σε άλλες περιοχές της πυελικής κοιλότητας (το χαμηλότερο τμήμα της κοιλιάς). Αυτό προκαλεί πόνο.

Συμπτώματα δυσμηνόρροιας

Τα συμπτώματα συνήθως ξεκινούν 1 έως 2 ημέρες πριν από την έναρξη της αιμορραγίας και περιλαμβάνουν:

• Έντονους σπασμούς
• Ενίοτε έντονους πόνους στην κάτω κοιλιά, την κάτω πλάτη και τους μηρούς
• Εφίδρωση
• Κόπωση
• Πονοκέφαλο
• Ζάλη
• Ναυτία και εμετό
• Διάρροια

Πώς διαγιγνώσκεται η δυσμηνόρροια

Ο/η γυναικολόγος:

• Θα λάβει λεπτομερές ιατρικό και οικογενειακό ιατρικό ιστορικό, καθώς και ιστορικό εμμήνου ρύσης.
• Θα πραγματοποιήσει εστιασμένη κλινική εξέταση. Συνήθως, δεν απαιτείται πυελική εξέταση. Εξετάσεις αίματος και απεικονίσεις συνήθως δεν απαιτούνται για τη διάγνωση της δυσμηνόρροιας.
• Εάν ο/η γυναικολόγος υποπτεύεται ενδομητρίωση (για παράδειγμα, εάν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό και οι κράμπες δεν ανταποκρίνονται στη θεραπεία), μπορεί να προτείνει περαιτέρω αξιολόγηση ή παραπομπή σε ειδικό.

Πώς θεραπεύεται η δυσμηνόρροια

• Χορήγηση μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (NSAIDs) όπως η ιβουπροφαίνη ή η ναπροξένη. Αυτά τα φάρμακα εμποδίζουν τη μήτρα να απελευθερώνει προσταγλανδίνες (τις χημικές ουσίες που προκαλούν τον πόνο).
• Η ακεταμινοφαίνη μπορεί να είναι χρήσιμη εάν μια έφηβη δεν μπορεί να λαμβάνει ιβουπροφαίνη.
• Ορισμένα αντισυλληπτικά μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την ανακούφιση από τις κράμπες. Αυτά περιλαμβάνουν συνδυασμένες ορμονικές αντισυλληπτικές μεθόδους, προγεστίνες σε μορφή δισκίων και την ένεση προγεστίνης (Depo Provera), καθώς και το αντισυλληπτικό εμφύτευμα (Nexplanon) και την ενδομήτρια συσκευή με λεβονοργεστρέλη (IUD).

Βαριά εμμηνορροϊκή αιμορραγία

Πότε θεωρείται βαριά η εμμηνορροϊκή αιμορραγία;

• Όταν η αιμορραγία διαρκεί περισσότερο από 7 ημέρες
• Όταν η αιμορραγία διαποτίζει 1 ή περισσότερες σερβιέτες ή ταμπόν κάθε 1-2 ώρες, για πολλές ώρες Όταν υπάρχει ανάγκη χρήσης διπλής προστασίας (πάνω από μία σερβιέτα ή σερβιέτα και ταμπόν ταυτόχρονα) για τον έλεγχο της αιμορραγίας
• Όταν υπάρχει ανάγκη να αλλάζετε σερβιέτες ή ταμπόν κατά τη διάρκεια της νύχτας
• Όταν εκκρίνονται θρόμβοι αίματος μεγέθους κέρματος (τετάρτου) ή μεγαλύτερους

Τι προκαλεί βαριά εμμηνορροϊκή αιμορραγία;

Οι βαριές περίοδοι στα κορίτσια που βρίσκονται στην εφηβεία συχνά οφείλονται σε μη τακτική ωορρηξία. Όταν δεν συμβαίνει ωορρηξία, η ενδομήτρια επένδυση μπορεί να παχύνει και να προκαλεί έντονη αιμορραγία κατά τη διάρκεια της περιόδου. Άλλες πιθανές αιτίες:

• Διαταραχές αιμορραγίας. Για ορισμένα άτομα, οι έντονες περίοδοι αποτελούν το πρώτο σημάδι διαταραχής πήξης του αίματος.
• Ορισμένες ορμονικές παθήσεις, όπως οι διαταραχές του θυρεοειδούς και το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, μπορούν επίσης να προκαλέσουν έντονες εμμηνορροϊκές αιμορραγίες.

Πώς αξιολογείται η έντονη εμμηνόρροια;

Στην περίπτωση που μια έφηβη εμφανίζει έντονες εμμηνορροϊκές αιμορραγίες, συνιστάται να επισκεφτεί έναν/μια παιδίατρο ή γυναικολόγο για να συζητήσει τα συμπτώματα.

Ο/Η γιατρός:

• Θα λάβει λεπτομερή ιατρικό ιστορικό, συμπεριλαμβανομένου του οικογενειακού ιστορικού.
• Μπορεί να συστήσει αιματολογικές εξετάσεις για αναιμία (αριθμό αιμοσφαιρίων και σιδήρου) και ορμονικές εξετάσεις για να ελεγχθούν άλλες πιθανές αιτίες.

Πώς αντιμετωπίζεται η έντονη εμμηνόρροια;

• Οι ενδομήτριες συσκευές με λεβονοργεστρέλη μπορούν να μειώσουν σημαντικά την εμμηνορροϊκή αιμορραγία ή να οδηγήσουν σε πλήρη διακοπή της.
• Τρανεξαμικό οξύ: συνταγογραφούμενο φάρμακο για τη θεραπεία της έντονης εμμηνορροϊκής αιμορραγίας.

Πότε πρέπει να επισκεφτεί η έφηβή σας έναν/μια γυναικολόγο για θέματα που αφορούν την περίοδο;

• Απουσία περιόδου έως την ηλικία των 15 ετών, διαστήματα μεγαλύτερα από 3 μήνες μεταξύ των περιόδων ή ακανόνιστες περίοδοι ακόμη και μετά από 2 χρόνια.
• Έντονες περίοδοι που απαιτούν αλλαγή προϊόντος υγιεινής κάθε 1-2 ώρες ή διαρκούν πάνω από 7 ημέρες.
• Εάν οι περίοδοι εμφανίζονταν κάθε μήνα και τώρα είναι ακανόνιστες.
• Σημαντικοί πόνοι ή άλλα συμπτώματα κατά τη διάρκεια της περιόδου που περιορίζουν τις καθημερινές δραστηριότητες ή οδηγούν σε απουσίες στο σχολείο.