Καρδιακό φύσημα στα παιδιά

Όταν οι γιατροί ακροάζονται καρδιά ενός παιδιού, αυτό που συνήθως ακούνε είναι ένας απλός ρυθμός: «ντουμπ-νταμπ, ντουμπ-νταμπ, ντουμπ-νταμπ...» Ορισμένες φορές, ανάμεσα στους οικείους ήχους ακούγεται ένας επιπλέον ήχος, ο οποίος ονομάζεται καρδιακό φύσημα.

Αν και η ονομασία του μπορεί να προκαλεί ανησυχία, τα καρδιακά φυσήματα είναι πολύ συχνά στα παιδιά. Συνήθως, πρόκειται για φυσιολογικούς ήχους που παράγονται, καθώς το αίμα αντλείται μέσω των καρδιακών κοιλοτήτων, των βαλβίδων και των αρτηριών— θυμίζοντας βουητό ή σφύριγμα. Σπάνια απαιτείται έλεγχος από ειδικό για τον αποκλεισμό τυχόν παθολογικών καταστάσεων.

Οι γονείς είναι χρήσιμο να γνωρίζουν τις παρακάτω πληροφορίες σχετικά με τα φυσήματα της καρδιάς, συμπεριλαμβανομένων των διαφορετικών τύπων και ποια από αυτά απαιτούν περαιτέρω διαγνωστικό έλεγχο.

Τύποι καρδιακών φυσημάτων

Υπάρχουν δύο είδη καρδιακών φυσημάτων: το αθώο και το παθολογικό φύσημα. Ο/Η παιδίατρος θα αξιολογήσει την ένταση, το χρονικό σημείο και τη διάρκειά του φυσήματος στον καρδιακό κύκλο, που είναι η περίοδος από το τέλος μιας καρδιακής συστολής μέχρι την αρχή της επόμενης.

Μερικές φορές, είναι δύσκολο να γίνει διάκριση μεταξύ των δύο τύπων φυσημάτων, απλώς με την ακρόαση. Ορισμένες καρδιακές ανωμαλίες μπορεί να μην παράγουν καθόλου φύσημα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, μπορεί να είναι χρήσιμο ένα υπερηχοκαρδιογράφημα.

Αν ο/η παιδίατρός σας έχει αμφιβολίες σχετικά με το καρδιακό φύσημα του παιδιού σας, μπορεί να σας παραπέμψει σε παιδοκαρδιολόγο, ο οποίος διαθέτει εξειδικευμένη εκπαίδευση στην ανίχνευση καρδιακών προβλημάτων στα παιδιά.

Αθώα φυσήματα (λειτουργικά φυσήματα)

Είναι ακίνδυνα και πολύ συνηθισμένα, καθώς τα περισσότερα από τα δύο τρίτα των παιδιών σχολικής ηλικίας μπορεί να εμφανίζουν αθώο φύσημα.

Αυτός ο τύπος φυσήματος μπορεί να γίνει πιο έντονος όταν το παιδί είναι ενθουσιασμένο, αγχωμένο ή άρρωστο. Ο/Η παιδίατρός σας μπορεί να εντοπίσει αυτά τα φυσήματα με μια απλή ακρόαση με το στηθοσκόπιο.

Πολλά αθώα καρδιακά φυσήματα υποχωρούν αυτόματα καθώς το παιδί μεγαλώνει, αν και ορισμένα μπορεί να διατηρηθούν και στην ενήλικη ζωή. Τα παιδιά με αθώο φύσημα δεν έχουν κανένα καρδιακό πρόβλημα, και δεν χρειάζονται ιατρική θεραπεία, χειρουργική επέμβαση, περιορισμούς στις αθλητικές δραστηριότητες ή τακτική παρακολούθηση από παιδοκαρδιολόγο.

Ωστόσο, ακόμα και όταν οι παιδίατροι πιστεύουν ότι το φύσημα ενός παιδιού είναι αθώο, μπορεί να συστήσουν τη λήψη δεύτερης γνώμης από παιδοκαρδιολόγο για επιβεβαίωση. Μια παραπομπή σε παιδοκαρδιολόγο δεν σημαίνει ότι το φύσημα δεν είναι αθώο. Οι παιδίατροι είναι πιθανότερο να παραπέμψουν ένα βρέφος με καρδιακό φύσημα που εμφανίζεται κατά τους πρώτους έξι μήνες ζωής.

Παθολογικά φυσήματα

Σπάνια, ένα φύσημα μπορεί να υποδηλώνει πρόβλημα με την καρδιά. Αυτό ονομάζεται παθολογικό φύσημα (ή μη φυσιολογικό καρδιακό φύσημα). Τα παθολογικά φυσήματα είναι πολύ πιο σπάνια, και εμφανίζονται σε λιγότερο από το 1% του πληθυσμού. Μερικές φορές, μπορεί να σχετίζονται με συγγενείς καρδιοπάθειες, δηλαδή διαταραχές που εμφανίζονται από τη γέννηση.

Πώς ακούγεται ένα παθολογικό καρδιακό φύσημα;

Τα παθολογικά φυσήματα είναι συνήθως δυνατά. Μπορεί να περιλαμβάνουν έναν επιπλέον ήχο που ονομάζεται “κλικ”, ο οποίος ακούγεται με το στηθοσκόπιο. Μερικές φορές, το φύσημα γίνεται πιο δυνατό, όταν το παιδί αλλάζει θέση, όπως όταν σηκώνεται όρθιο.

Ανατομικές διαφορές που μπορούν να προκαλέσουν θορύβους περιλαμβάνουν:

• Παθολογική επικοινωνίας μεταξύ των δεξιών και αριστερών καρδιακών κοιλοτήτων
• Παθολογική επικοινωνία μεταξύ των μεγάλων αιμοφόρων αγγείων που εκφύονται από την καρδιά
• Ροή αίματος μέσα από μια υπερτροφική ή με διαρροή καρδιακή βαλβίδα.

Παθήσεις που σχετίζονται με παθολογικά καρδιακά φυσήματα

Παιδιά που γεννιούνται με συγκεκριμένες διαταραχές είναι πιο πιθανό να έχουν παθολογικά φυσήματα στην καρδιά. 

Παραδείγματα περιλαμβάνουν:

Πρόπτωση μιτροειδούς βαλβίδας με ανεπάρκεια

Σε αυτή την κατάσταση, οι γλωχίνες (σαν πτερύγια) μιας καρδιακής βαλβίδας είναι χαλαρές και δεν κλείνουν ερμητικά. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το αίμα μπορεί να ρέει προς τα πίσω μέσω της βαλβίδας. Αυτό ονομάζεται παλινδρόμηση ή ανεπάρκεια.

Υπερτροφική καρδιομυοπάθεια

Η υπερτροφική καρδιομυοπάθεια είναι μια γενετική πάθηση που προκαλεί πάχυνση του μυοκαρδίου πέραν των φυσιολογικών ορίων. Αυτό μπορεί να παρεμβάλλει στη ροή του αίματος από την καρδιά και να προκαλέσει θόρυβο.

Ανοικτός αρτηριακός πόρος (PDA)

Ο ανοικτός αρτηριακός πόρος εμφανίζεται όταν ένα αιμοφόρο αγγείο, ο αρτηριακός πόρος, δεν κλείνει μετά τη γέννηση όπως θα έπρεπε. Πριν τη γέννηση, αυτό το αγγείο βοηθά το αίμα να παρακάμψει τους πνεύμονες (καθώς τα μωρά δεν χρησιμοποιούν τους πνεύμονές τους στη μήτρα).

Μετά τη γέννηση, αυτό το αιμοφόρο αγγείο συνήθως κλείνει μέσα σε λίγες μέρες. Αν παραμείνει ανοικτό, μπορεί να προκαλέσει ανώμαλη ροή αίματος μεταξύ δύο μεγάλων αρτηριών. Έτσι, δημιουργείται καρδιακός θόρυβος (έναν τύπο που περιγράφεται μερικές φορές ως συνεχής θόρυβος). Ο PDA είναι πιο συχνός σε πρόωρα βρέφη. Οι γιατροί μπορούν να τον ανιχνεύσουν με υπέρηχο καρδιάς, γνωστό ως ηχοκαρδιογράφημα.

Σύνδρομο Down

Περίπου τα μισά από τα παιδιά με σύνδρομο Down γεννιούνται με κάποια καρδιακή ανωμαλία, ήπια ή πιο σύνθετη. Αυτές οι καρδιακές ανωμαλίες μπορούν να προκαλέσουν παθολογικό καρδιακό θόρυβο. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά όλα τα νεογέννητα με σύνδρομο Down να υποβληθούν σε πλήρη καρδιολογική αξιολόγηση, συμπεριλαμβανομένου ηχοκαρδιογραφήματος.

Είναι το παθολογικό καρδιακό φύσημα απειλητικό για τη ζωή;

Αν και μη φυσιολογικοί, οι παθολογικοί θόρυβοι συχνά δεν είναι απειλητικοί για τη ζωή. Συνήθως ακούγονται, όταν ένα παιδί έχει μια ελαφριά καρδιακή ανωμαλία.

Ωστόσο, αν ένα παιδί με καρδιακό φύσημα εμφανίσει συμπτώματα, όπως δύσπνοια, δυσκολία στο φαγητό ή στην πρόσληψη βάρους, εφίδρωση κατά το φαγητό ή κυάνωση (μπλε απόχρωση στα χείλη και το δέρμα), μπορεί να πρόκειται για πιο σοβαρή πάθηση, και θα πρέπει να αναζητήστε ιατρική βοήθεια άμεσα.

Ο παιδοκαρδιολόγος του παιδιού σας μπορεί να πραγματοποιήσει κάποιες εξετάσεις, χρησιμοποιώντας ηλεκτροκαρδιογράφημα και υπερηχοκαρδιογράφημα, για να επιβεβαιώσει οποιαδήποτε καρδιακή ανωμαλία.

Το φύσημα της καρδιάς χρειάζεται θεραπεία;

Το αθώο φύσημα δεν απαιτεί θεραπεία. Εάν το παιδί σας έχει παθολογικό φύσημα, ο/η παιδίατρός του και ο παιδοκαρδιολόγος θα συζητήσουν μαζί σας αν απαιτείται θεραπεία. Ανάλογα με τον τύπο του παθολογικού φυσήματος που έχει το παιδί σας, μπορεί να χρειαστεί φαρμακευτική αγωγή και παρακολούθηση ή να γίνει παραπομπή σε παιδίατρο καρδιοχειρουργό.