Συνήθως θεωρούμε την υψηλή αρτηριακή πίεση— γνωστή και ως υπέρταση — ως ένα πρόβλημα που αφορά τους ενήλικες. Στην πραγματικότητα όμως, η πάθηση μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία.

Εκτιμάται ότι το 3,5% όλων των παιδιών και εφήβων στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής πάσχει από υπέρταση, ωστόσο η κατάσταση αυτή συχνά δεν εντοπίζεται και δεν αντιμετωπίζεται.

Ο έγκαιρος εντοπισμός είναι καθοριστικός

Εάν η υπέρταση δεν εντοπιστεί σε νεαρή ηλικία, μπορεί να παραμείνει αδιάγνωστη για χρόνια αυξάνοντας τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων και άλλων προβλημάτων, όπως η στεφανιαία νόσος, στην ενήλικη ζωή.

Σύμφωνα με την έκθεση της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής, οι κατευθυντήριες γραμμές κλινικής πρακτικής για τον έλεγχο και τη διαχείριση της υψηλής αρτηριακής πίεσης σε παιδιά και εφήβους περιλαμβάνει έναν πίνακα ελέγχου για τον εντοπισμό τιμών που χρειάζονται περαιτέρω αξιολόγηση.

Πώς μετράται η αρτηριακή πίεση;

Ο όρος αρτηριακή πίεση αναφέρεται στην πραγματικότητα σε δύο διαφορετικές μετρήσεις:

Η συστολική αρτηριακή πίεση είναι η υψηλότερη πίεση που αναπτύσσεται στις αρτηρίες, όταν η καρδιά συσπάται και στέλνει το αίμα στο σώμα.
Η διαστολική αρτηριακή πίεση είναι η πολύ χαμηλότερη πίεση που παρατηρείται στις αρτηρίες, όταν η καρδιά χαλαρώνει για να λάβει αίμα μεταξύ των συσπάσεών της.

Αν η μια ή και οι δύο τιμές είναι υψηλότερες από τα φυσιολογικά όρια για την ηλικία και το φύλο τότε μιλάμε για υπέρταση.

Έλεγχος για υψηλή πίεση αίματος σε παιδιά

Είναι μια δύσκολη διάγνωση στα παιδιά, καθώς η αρτηριακή πίεση μπορεί να επηρεαστεί από πολλούς παράγοντες, όπως το ύψος, την ηλικία και το φύλο. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής και πολλοί οργανισμοί διεθνώς συνιστούν να γίνονται ετήσιοι έλεγχοι για υψηλή πίεση σε παιδιά, ξεκινώντας από την ηλικία των 3 ετών, κατά τη διάρκεια των ετήσιων ιατρικών εξετάσεών τους.

Αν η αρτηριακή πίεση του παιδιού σας είναι υψηλή, συνήθως ζητείται επανέλεγχος μετά από μία εβδομάδα.
Αν το παιδί σας έχει υψηλές μετρήσεις σε τρεις διαδοχικές επισκέψεις, θα πρέπει να γίνει αξιολόγηση για την αιτία της υπέρτασης και τον κίνδυνο οργανικής βλάβης.

Βρέφη που γεννήθηκαν πρόωρα ή με χαμηλό βάρος γέννησης, που είχαν μια δύσκολη ή παρατεταμένη νοσηλεία, μπορεί να χρειαστούν έλεγχο για την αρτηριακή πίεση νωρίτερα από την ηλικία των 3 ετών. Παιδιά που έχουν συγγενή καρδιοπάθεια, που λαμβάνουν φάρμακα τα οποία μπορεί να αυξήσουν την αρτηριακή πίεση ή που έχουν άλλες ιατρικές παθήσεις, μπορεί επίσης να έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για υψηλή πίεση.

Συμβουλή για γονείς: Ρωτήστε τον/την παιδίατρό σας αν μέτρησε την πίεση του αίματος του παιδιού σας και, αν ναι, αν ήταν ανησυχητική η ένδειξη.

Ποιες είναι οι αιτίες;

Η υψηλή αρτηριακή πίεση στα παιδιά είναι σχεδόν πάντα ασυμπτωματική— δηλαδή δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα. Σε πολλές περιπτώσεις, η υψηλή αρτηριακή πίεση φαίνεται να αναπτύσσεται με την ηλικία. Ως αποτέλεσμα, ένα παιδί μπορεί να μην δείχνει σημάδια υψηλής πίεσης ως βρέφος, αλλά να αναπτύξει την πάθηση, καθώς μεγαλώνει.

Στην ηλικία των 7 ετών, πάνω από το 50% των περιπτώσεων υπέρτασης οφείλεται στην παχυσαρκία, ποσοστό που αυξάνεται στο 85-95% κατά την εφηβεία. Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικές οι υγιεινές διατροφικές συνήθειες (λίγο αλάτι, λίγα πρόσθετα σάκχαρα, πολλά φρούτα και λαχανικά) και η σωματική δραστηριότητα. Όταν η υψηλή αρτηριακή πίεση γίνεται σοβαρή σε παιδιά, μπορεί να είναι σύμπτωμα ενός άλλου σοβαρού προβλήματος, όπως κάποια νεφρική νόσος ή διαταραχές της καρδιάς ή του νευρικού ή ενδοκρινικού (αδενικού) συστήματος.

Διάγνωση της υψηλής αρτηριακής πίεσης σε παιδιά

Αν η αρτηριακή πίεση του παιδιού σας είναι υψηλή, ο/η παιδίατρός σας μπορεί να προτείνει εξετάσεις για να δει εάν υπάρχει ένα υποκείμενο ιατρικό πρόβλημα που την προκαλεί.
Αυτές οι εξετάσεις περιλαμβάνουν: εξέταση ούρων και αίματος, καθώς και υπερηχογράφημα καρδιάς ή νεφρών. Αν δεν εντοπιστεί συγκεκριμένο αίτιο, τότε πρόκειται για ιδιοπαθή (πρωτοπαθή) υπέρταση.

Σχετικά με την ιδιοπαθή υπέρταση

Στα περισσότερα παιδιά και εφήβους, δεν βρίσκεται συγκεκριμένη αιτία για την υπέρταση. Οι γιατροί λαμβάνουν υπόψη το ιατρικό ιστορικό του παιδιού (άλλες διαγνώσεις, όπως νεφρική νόσο), το οικογενειακό ιστορικό (η κληρονομικότητα της υπέρτασης είναι περίπου 50%), παράγοντες κινδύνου, όπως η υπερβαρότητα, το χαμηλό βάρος γέννησης.

Διαχείριση και θεραπεία

Η θεραπεία πρώτης γραμμής για υψηλή αρτηριακή πίεση σε παιδιά περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο τις αλλαγές στον τρόπο ζωής.

Εάν η παχυσαρκία είναι πιθανή αιτία, το πρώτο βήμα θα είναι να χάσει βάρος το παιδί σας. Για αυτό θα πρέπει να παρακολουθείται πολύ στενά από τον/την παιδίατρό σας. Η απώλεια βάρους όχι μόνο θα μειώσει την αρτηριακή πίεση, αλλά μπορεί να προσφέρει και πολλά άλλα οφέλη για την υγεία.
Περιορίστε το αλάτι στη διατροφή του παιδιού σας. Η διακοπή της χρήσης αλατιού και ο περιορισμός αλμυρών τροφών μπορεί να μειώσει την αρτηριακή πίεση σε ορισμένους ασθενείς. Κοινές πηγές αλμυρών τροφών περιλαμβάνουν το ψωμί, τα έτοιμα κρέατα, η πίτσα και τρόφιμα παρασκευασμένα εκτός σπιτιού.
Να είστε προσεκτικοί, όταν ψωνίζετε συσκευασμένα τρόφιμα. Τα περισσότερα κονσερβοποιημένα και επεξεργασμένα τρόφιμα περιέχουν μεγάλη ποσότητα αλατιού, οπότε ελέγξτε την ετικέτα για να βεβαιωθείτε ότι στα προϊόντα αυτά έχει προστεθεί λίγο ή καθόλου αλάτι.
Βοηθήστε το παιδί σας να κάνει περισσότερη αερόβια άσκηση. Η αερόβια σωματική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει την αρτηριακή πίεση, λόγω της επίδρασής της στα αιμοφόρα αγγεία και στην καρδιά—ακόμα και όταν οι ασθενείς δεν χάνουν βάρος. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά σωματική δραστηριότητα 60 λεπτών κάθε μέρα.

Σχετικά με τα φάρμακα μείωσης της αρτηριακής πίεσης

Στην περίπτωση που οι αλλαγές στον τρόπο ζωής δεν λειτουργήσουν, ή αν η αρτηριακή πίεση εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλή, απαιτείται φαρμακευτική αγωγή. Οι οδηγίες της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής συνιστούν στους/στις παιδιάτρους να ξεκινούν φάρμακα για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης αν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής αποτύχουν να φέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα, ή αν το παιδί έχει άλλη πάθηση, όπως διαβήτη ή νεφρική νόσο.

Υπάρχει μια ποικιλία αντιυπερτασικών φαρμάκων που έχουν δοκιμαστεί και αποδειχθεί ασφαλή βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Ο αριθμός των παιδιών που θα καταλήξουν να λαμβάνουν συνταγογραφημένα αντιυπερτασικά φάρμακα είναι μικρός, περίπου 1% ή λιγότερο.

Μακροπρόθεσμη φροντίδα

Μόλις ο/η παιδίατρός σας διαγνώσει ότι το παιδί σας έχει υψηλή αρτηριακή πίεση, θα θέλει να κάνει συχνό έλεγχο. Ανάλογα με το πόσο υψηλή είναι η αρτηριακή πίεση, ο/η παιδίατρός σας μπορεί να παραπέμψει το παιδί σας σε ειδικό—συνήθως σε παιδίατρο νεφρολόγο (ειδικό στα νεφρά) ή σε παιδοκαρδιολόγο (ειδικό στην καρδιά).