Δυσλεξία, δυσγραφία & Δυσαριθμησία: Βοηθώντας παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες να εξελιχθούν

Πάνω από 2 εκατομμύρια μαθητές στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής έχουν μαθησιακές δυσκολίες και διαφορές. Στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους 2019-2020, 101.683 παιδιά με αναπηρίες ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ήταν εγγεγραμμένα σε δημόσια σχολεία (31% κορίτσια και 69% αγόρια), που αντιπροσωπεύουν το 7% του συνολικού μαθητικού πληθυσμού. Υπάρχουν πολλές στρατηγικές και εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο στο σπίτι όσο και στο σχολείο για να τους υποστηρίξουν. Ας εξετάσουμε μερικές από τις πιο κοινές για να κατανοήσουμε καλύτερα πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να μάθουν.

Δυσλεξία

Η δυσλεξία είναι μια δυσκολία στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τη γραπτή και προφορική γλώσσα. Επηρεάζει κυρίως την ανάγνωση και μπορεί να χαρακτηριστεί ως "διαταραχή ανάγνωσης". Ωστόσο, μπορεί επίσης να επηρεάσει τη γραφή, την ορθογραφία και την ομιλία. Επιπλέον, η δυσλεξία μπορεί να επηρεάσει τις κοινωνικές δεξιότητες, την κατανόηση του λόγου, τη διαχείριση του χρόνου, τη μνήμη καθώς και τον προσανατολισμό ή την αίσθηση της κατεύθυνσης.

Η ακριβής αιτία της δυσλεξίας δεν έχει ακόμη εντοπιστεί. Γνωρίζουμε όμως ότι οι διαφορές στη γενετική, την ανατομία του εγκεφάλου και τη δραστηριότητα μεταξύ των κέντρων επεξεργασίας γλώσσας στον εγκέφαλο παίζουν σημαντικό ρόλο σε αυτή τη μαθησιακή διαταραχή. Η δυσλεξία είναι μια μόνιμη κατάσταση που το παιδί δεν θα ξεπεράσει.

Μια κοινή εσφαλμένη αντίληψη για τη δυσλεξία είναι ότι πρόκειται για πρόβλημα όρασης, αλλά δεν ισχύει αυτό. Αντίθετα, ο εγκέφαλος των παιδιών με δυσλεξία αντιστρέφει ή ανακατεύει τις πληροφορίες που λαμβάνει από τα μάτια. Είναι επίσης σημαντικό να γνωρίζουμε ότι η δυσλεξία δεν οφείλεται σε τεμπελιά ή έλλειψη νοημοσύνης.

Πώς να υποστηρίξετε ένα παιδί με δυσλεξία

Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να βοηθήσουμε ένα παιδί με δυσλεξία να αναπτυχθεί. Για παράδειγμα, η παροχή συγκεκριμένων οδηγιών για τον τρόπο αναγνώρισης μεμονωμένων ήχων στη γλώσσα μπορεί να το βοηθήσει να αντιστοιχίσει αυτούς τους ήχους με γράμματα. Τα προγράμματα ανάγνωσης με πολυαισθητηριακή προσέγγιση - που αξιοποιούν όλες τις αισθήσεις στη μάθηση - είναι επίσης ωφέλιμα. Σημειώνεται ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι οι θεραπείες όρασης ή οι ασκήσεις για τα μάτια μπορούν να θεραπεύσουν τη δυσλεξία ή άλλες μαθησιακές δυσκολίες.

Οι δράσεις του σχολείου που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά που έχουν δυσλεξία περιλαμβάνουν:

• ατομική διδασκαλία ή διδασκαλία σε μικρές ομάδες
• επιπλέον χρόνο για ανάγνωση και γραφή
• απλοποιημένες οδηγίες
• ηχογραφημένα βιβλία ή βιβλία σε κασέτα
• συντομευμένες εργασίες
• πρόσβαση στις σημειώσεις του δασκάλου για να μειωθεί η ανάγκη για σημειώσεις

Στο σπίτι, μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας διαβάζοντας μαζί του δυνατά. Όταν διαβάζετε δυνατά, το παιδί σας μπορεί να ακούσει ιστορίες πάνω από το επίπεδο ανάγνωσής του. Μπορείτε, επίσης, να ακούτε ηχογραφημένα βιβλία μαζί του και να απαγγέλλετε παιδικά τραγούδια.

Δυσγραφία

Η δυσγραφία μπορεί να επηρεάσει το γράψιμο με το χέρι ή την πληκτρολόγηση σε πληκτρολόγιο.

Η δυσγραφία δεν είναι διαταραχή έκφρασης του εαυτού. Ωστόσο, κάνει τα παιδιά να εστιάζουν υπερβολικά στη σωματική διαδικασία της γραφής. Αυτό, με τη σειρά του, μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο σκέψης και μετάδοσης των ιδεών τους.

Η δυσγραφία μπορεί να προκύψει από δυσλεξία, προβλήματα κίνησης ή δυσκολίες στην κατανόηση του χώρου (χωρική αντίληψη). Το γεγονός ότι κάποιος πάσχει από δυσγραφία δεν σημαίνει ότι είναι τεμπέλης ή ότι του λείπει νοημοσύνη.

Πώς να υποστηρίξετε ένα παιδί με δυσγραφία

Η εργοθεραπεία βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν τις λεπτές κινητικές δεξιότητες και τις ικανότητες σχεδιασμού. Είναι η κύρια θεραπευτική προσέγγιση για παιδιά με δυσγραφία.

Οι σχολικές προσαρμογές, στρατηγικές και εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά με δυσγραφία περιλαμβάνουν:

• Επιπλέον χρόνο για γραπτές εργασίες
• Απαντήσεις με άλλους τρόπους εκτός από τη γραφή (π.χ. προφορικά)
• Ανάλυση των γραπτών εργασιών σε μικρότερα βήματα
• Διαλείμματα πριν τον έλεγχο της εργασίας τους
• Λίστες ελέγχου για επεξεργασία κειμένου (ορθογραφία, ευκρίνεια, γραμματική)
• Γραφικοί οργανωτές όπως πίνακες και διαγράμματα
• Εργαλεία όπως λαβές μολυβιών και προγράμματα μετατροπής ομιλίας σε κείμενο

Στο σπίτι, καλοί τρόποι για να στηρίξετε ένα παιδί με δυσγραφία περιλαμβάνουν την εξάσκηση δεξιοτήτων πληκτρολόγησης ή τη δοκιμή ενός προγράμματος γραφής. Μπορείτε να δοκιμάσετε να δουλέψετε μαζί τους για το σχηματισμό γραμμάτων με έναν νέο και διασκεδαστικό τρόπο, όπως γράφοντας στον αέρα, σε αφρό ξυρίσματος ή στην άμμο!

Διαταραχή γραπτής έκφρασης

Η γραπτή έκφραση είναι μια πολύπλοκη διαδικασία. Απαιτεί την ικανότητα χρήσης της γλώσσας μαζί με άλλες δεξιότητες ταυτόχρονα. Αυτό περιλαμβάνει την προσοχή, την οργάνωση, τον σχεδιασμό και τον συντονισμό κινήσεων.

Η δυσγραφία, που αφορά τις μηχανικές δεξιότητες της γραφής, είναι μόνο η μισή ιστορία όταν πρόκειται για προκλήσεις στη γραφή. Μερικές φορές ένα παιδί δυσκολεύεται να χρησιμοποιήσει τη γλώσσα ή τις έννοιες που εμπλέκονται για να εκφραστεί γραπτώς. Αυτό ονομάζεται διαταραχή γραπτής έκφρασης. Η κατάσταση μπορεί επίσης να αναφέρεται ως διαταραχή γραπτής γλώσσας.

Οι διαταραχές γραπτής έκφρασης μπορούν να συνυπάρχουν με άλλες μαθησιακές δυσκολίες, καθώς και με νευροαναπτυξιακές διαταραχές όπως η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ). Υπολογίζεται ότι περίπου το 60% των παιδιών με ΔΕΠΥ πληρούν τα κριτήρια για διαταραχή γραπτής γλώσσας έως τα 19 έτη, σε σύγκριση με περίπου το 12% εκείνων χωρίς ΔΕΠΥ.

Πώς να στηρίξετε ένα παιδί με διαταραχή γραπτής έκφρασης

Οι προσαρμογές στο σχολείο και άλλες στρατηγικές για μαθητές με διαταραχές γραπτής έκφρασης μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Εκτεταμένο χρόνο σε τεστ και εργασίες
• Πολύ σαφείς οδηγίες
• Τράπεζες λέξεων
• Μνημονικά - κόλπα μνήμης
• Ασκήσεις προετοιμασίας γραπτού λόγου, όπως η δημιουργία ιδεών, η χαρτογράφηση νοητών χαρτών ή άλλων οπτικών οργανωτών
• Τεχνολογίες υποστήριξης, όπως εργαλεία ελέγχου γραμματικής και ορθογραφίας και προγράμματα μετατροπής ομιλίας σε κείμενο

Δυσαριθμησία

Η δυσαριθμησία είναι μια μαθησιακή δυσκολία στα Μαθηματικά. Μπορεί να περιλαμβάνει δυσκολία στην κατανόηση ποσοτήτων, εννοιών όπως μεγαλύτερο ή μικρότερο, και μαθηματικών συμβόλων. Οι μαθητές μπορεί επίσης να έχουν δυσκολία στην εφαρμογή εννοιών που κατανοούν για να λύσουν μαθηματικά προβλήματα.

Η δυσαριθμησία δεν είναι τόσο καλά κατανοητή όσο άλλες μαθησιακές διαταραχές, όπως η δυσλεξία. Γνωρίζουμε ότι η δυσαριθμησία εμφανίζεται με παρόμοιους ρυθμούς και στα δύο φύλα. (Γνωρίζουμε, επίσης, ότι είναι μύθος ότι τα αγόρια είναι καλύτερα στα μαθηματικά από τα κορίτσια.)

Πώς να υποστηρίξετε ένα παιδί με δυσαριθμησία

Δεν υπάρχουν εξειδικευμένα εκπαιδευτικά προγράμματα για τη δυσαριθμησία, όπως υπάρχουν για τη δυσλεξία. Ωστόσο, τα πολυαισθητηριακά μαθήματα μπορεί να βοηθήσουν τους μαθητές με δυσαριθμησία να μάθουν μαθηματικά.

Σχολικές προσαρμογές που μπορούν να βοηθήσουν παιδιά με δυσαριθμησία μπορεί να περιλαμβάνουν:

• επιπλέον χρόνο για μαθηματικές εξετάσεις
• λιγότερα μαθηματικά προβλήματα για επίλυση στις εργασίες
• χρήση αριθμομηχανής

Στο σπίτι, τα παιδιά μπορούν να χρησιμοποιούν αντικείμενα όπως κομμάτια δημητριακών για να λύνουν απλά μαθηματικά προβλήματα. Η ενασχόληση με επιτραπέζια παιχνίδια και ηλεκτρονικά παιχνίδια μπορεί επίσης να προσφέρει διασκεδαστική εξάσκηση στα μαθηματικά.

Αξιολόγηση των μαθησιακών δυσκολιών και των δυνατοτήτων του παιδιού σας

Στην Ελλάδα μια πλήρης αξιολόγηση μαθησιακών δυσκολιών μπορεί να γίνει και μέσω του σχολείου σας, αλλά υπάρχει και μια επίσημη δημόσια δομή που μπορεί να βοηθήσει — τα Κέντρα Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης (ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ.). Αυτή η αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει να κατανοηθούν καλύτερα οι συγκεκριμένες μαθησιακές δυσκολίες του παιδιού σας, καθώς και οι δυνατότητές του. Μπορεί επίσης να παρέχει συστάσεις για σχολικές προσαρμογές και υποστήριξη στο σπίτι και στην κοινότητα που θα ήταν πιο χρήσιμες για τις συγκεκριμένες ανάγκες του παιδιού σας.

Βοηθώντας το παιδί σας να διατηρήσει μια νοοτροπία ανάπτυξης

Οι δυσκολίες στο σχολείο μπορεί να είναι ένα πλήγμα στην αυτοπεποίθηση ενός μαθητή. Μπορεί να τους κάνει να αισθάνονται "χαζοί" ή να ντρέπονται. Είναι σημαντικό να υπενθυμίζετε στο παιδί σας ότι όλοι μας δυσκολευόμαστε με κάτι. Βοηθήστε τους να εστιάσουν σε μια "νοοτροπία ανάπτυξης", θυμίζοντάς τους ότι οι δεξιότητές τους βελτιώνονται με τον χρόνο και την υποστήριξη. Το πιο σημαντικό, οι οικογένειες βοηθούν το παιδί τους να χτίσει αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση.

Περισσότερες πληροφορίες

• Διαταραχές ανάγνωσης: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς