Μαθησιακές δυσκολίες & διαφορές: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς

Τα παιδιά μαθαίνουν πολλές δεξιότητες στη ζωή—πώς να ακούνε και να μιλούν, για παράδειγμα, ή πώς να διαβάζουν, να γράφουν και να κάνουν μαθηματικά. Ορισμένες δεξιότητες μπορεί να είναι πιο δύσκολες από κάποιες άλλες. Αν το παιδί σας έχει λάβει τη κατάλληλη μαθησιακή εμπειρία και διδασκαλία, αλλά δεν μπορεί να συμβαδίσει με τους συνομηλίκους του, είναι σημαντικό να ανακαλύψετε γιατί και πώς να βοηθήσετε.

Τα παιδιά που μαθαίνουν και σκέφτονται διαφορετικά μπορούν να πετύχουν στο σχολείο, στη δουλειά και στις σχέσεις. Συχνά, μπορούν να ωφεληθούν από βοήθεια που χρησιμοποιεί τις δυνατότητές τους και στοχεύει σε περιοχές ανάγκης.

Τι είναι μια μαθησιακή δυσκολία;

Η μαθησιακή δυσκολία είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια σειρά από μαθησιακές και γνωστικές διαφορές. Αυτές οι διαφορές μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο που ο εγκέφαλος λαμβάνει, χρησιμοποιεί, αποθηκεύει και εκπέμπει πληροφορίες.

Μερικά παιδιά έχουν συγκεκριμένες μαθησιακές δυσκολίες, όπως δυσκολίες στην ανάγνωση ή στα μαθηματικά. Άλλα μπορεί να αντιμετωπίζουν καταστάσεις που επηρεάζουν τη μάθηση, όπως η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) ή απώλεια ακοής. Πολλά παιδιά με μαθησιακές διαφορές και δυσκολίες μπορεί να αντιμετωπίζουν περισσότερες από μία μαθησιακές δυσκολίες ή καταστάσεις που επηρεάζουν τη μάθηση.

Τι προκαλεί τις μαθησιακές δυσκολίες;

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους ένα παιδί μπορεί να έχει δυσκολίες στη μάθηση. Οι αιτίες δεν είναι πάντα γνωστές, αλλά σε πολλές περιπτώσεις τα παιδιά έχουν έναν γονέα ή συγγενή με τις ίδιες ή παρόμοιες μαθησιακές και γνωστικές διαφορές και δυσκολίες. Άλλοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν το χαμηλό βάρος γέννησης, την προωρότητα, τον τραυματισμό ή την ασθένεια κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας (για παράδειγμα, τραυματισμός στο κεφάλι, κάποια παιδική ασθένεια όπως μηνιγγίτιδα).

Πώς μπορώ να ξέρω αν το παιδί μου έχει μαθησιακές διαφορές και δυσκολίες;

Οι διαφορές στην μάθηση και τη σκέψη δεν είναι πάντα εμφανείς, αλλά υπάρχουν ορισμένα σημάδια που μπορεί να δείχνουν ότι το παιδί σας χρειάζεται βοήθεια. Λάβετε υπόψη ότι τα παιδιά αναπτύσσονται και μαθαίνουν σε διαφορετικούς ρυθμούς.

Πώς Βρήκαμε Απαντήσεις και Υποστήριξη

Ως μωρό και νήπιο, ο γιος μου ο Χρήστος πληρούσε ή ξεπερνούσε κάθε αναπτυξιακό ορόσημο. Έφτιαχνε πύργους από δεκάδες κύβους σε ηλικία που θα έπρεπε να μπορεί να φτιάχνει μόνο μερικούς. Μίλησε πολύ νωρίς και ήδη διάβαζε σε κάποιο επίπεδο μέχρι τα δύο του χρόνια. Ήμουν ενθουσιασμένη που είχα ένα τόσο έξυπνο, ευτυχισμένο και ενεργητικό παιδί.

Ωστόσο, υπήρχε κάτι διαφορετικό σε αυτό το παιδί. Φαινόταν να μην σταματάει ποτέ να κινείται—ούτε το σώμα του ούτε το μυαλό του. Ήταν σε εγρήγορση και συνειδητοποιημένος όλη την ώρα, δεν κοιμόταν ποτέ την ημέρα και σπάνια κοιμόταν για περισσότερες από λίγες ώρες τη φορά. Δεν ήταν δύσκολος, αλλά φαινόταν να λειτουργεί συνεχώς.

Όταν ο Χρήστος πήγε στο νηπιαγωγείο, οι διαφορές του έγιναν πιο εμφανείς. Ήταν πιο ενεργητικός από τα άλλα παιδιά—συνεχώς κουνιόταν στην καρέκλα του ή περπατούσε στο δωμάτιο. Όταν συγκεντρωνόταν πολύ ή ήταν ενθουσιασμένος, κουνιόταν τα χέρια και τα πόδια του. Ήταν πολύ ευαίσθητος στις υφές και τους ήχους. Ο Χρήστος φαινόταν, επίσης, ανήσυχος.

Δεν ήξερα τι σήμαινε όλο αυτό, αλλά ήξερα ότι δεν ήταν φυσιολογικό. Η γυναίκα μου ανησυχούσε επίσης. Ως πρώην ειδικός στην πρώιμη παρέμβαση, γνωρίζει πολλά για την παιδική ανάπτυξη. Αλλά ακόμα και με όλη αυτή τη γνώση στο σπίτι μας, ακόμα δεν ξέραμε τι συνέβαινε. Έτσι συζητήσαμε και αποφασίσαμε να τον πάω στον παιδίατρο.

Δεν ήμουν σίγουρος για το ραντεβού. Δεν ήξερα τι να ρωτήσω και δεν ήξερα αν ο παιδίατρος θα ήξερε πώς να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες μου. Έτσι, αντί να κάνω ερωτήσεις, απλώς περιέγραψα ό,τι μου φαινόταν διαφορετικό: τη συνεχή του κίνηση, το άγχος και τις ευαισθησίες του, τις επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις και δραστηριότητές του, και πώς έβαζε τα παιχνίδια του σε σειρές και μιλούσε για αυτά καθώς και πόσο έπαιζε με αυτά.

Ο παιδίατρος μας άκουσε με προσοχή και έκανε μερικές ερωτήσεις. Όταν τελείωσα την περιγραφή, αμέσως ήξερε ποιο θα ήταν το επόμενο βήμα: Μας παρέπεμψε σε έναν παιδίατρο με ειδίκευση στην ανάπτυξη και συμπεριφορά των παιδιών, και ειδικό στη νευρολογία.

Ανακουφίστηκα που είχαμε μια σαφή πορεία δράσης. Ο αναπτυξιολόγος-συμπεριφορικός παιδίατρος έκανε τις κατάλληλες αξιολογήσεις και τελικά έδωσε στον γιο μου τις διαγνώσεις του για ΔΕΠΥ και διαταραχή αυτιστικού φάσματος.

Αντιμετώπισα ανάμεικτα συναισθήματα όταν ο Χρήστος έλαβε τις διαγνώσεις. Όμως, ήμουν ευγνώμων στον παιδίατρό μας που μας βοήθησε να βρούμε απαντήσεις. Ο Χρήστος λαμβάνει τώρα την υποστήριξη και τις υπηρεσίες που χρειάζεται για να προοδεύσει. Είναι πραγματικά ένα χαρούμενο και διασκεδαστικό παιδί, και δεν θεωρεί ότι το ΔΕΠΥ ή ο αυτισμός είναι ετικέτες. Είναι απλά μέρος της ταυτότητάς του. Χάρη στη βοήθεια του παιδιάτρου, η οικογένειά μας είναι προετοιμασμένη για επιτυχία. Δεν χρειάζεται όλα τα παιδιά με μαθησιακές διαφορές να επισκεφτούν ειδικό ή να έχουν την ίδια διάγνωση με τον γιο μας. Σας ενθαρρύνω να συζητήσετε με τον παιδίατρό σας για να βρείτε τι ταιριάζει καλύτερα στο παιδί σας.

• Σημειώστε αν κάτι φαίνεται ασυνήθιστο.
• Παρατηρήστε συμπεριφορές για να εντοπίσετε μοτίβα.
• Μιλήστε με έναν δάσκαλο, κοινωνικό λειτουργό ή φροντιστή για επιβεβαίωση.
• Συμβουλευτείτε αξιόπιστους ειδικούς, όπως παιδιάτρους.

Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας μπορεί να έχουν:

• Καθυστερήσεις στην ανάπτυξη της γλώσσας. Μέχρι τα 2½ χρόνια, το παιδί προσχολικής ηλικίας θα πρέπει να μπορεί να μιλάει με φράσεις ή σύντομες προτάσεις.
• Δυσκολίες στην ομιλία. Μέχρι τα 3 χρόνια, το παιδί σας θα πρέπει να μιλάει αρκετά καλά ώστε οι ενήλικες να καταλαβαίνουν το μεγαλύτερο μέρος από όσα λέει.
• Δυσκολίες στην εκμάθηση χρωμάτων, σχημάτων, γραμμάτων και αριθμών.
• Δυσκολία στην ομοιοκαταληξία λέξεων.
• Δυσκολία στο συντονισμό. Μέχρι τα 5 χρόνια, το παιδί σας θα πρέπει να μπορεί να κουμπώνει ρούχα, να χρησιμοποιεί ψαλίδι και να χοροπηδάει. Θα πρέπει επίσης να μπορεί να αντιγράψει έναν κύκλο, ένα τετράγωνο ή ένα τρίγωνο.
• Μικρή διάρκεια προσοχής. Μεταξύ 3 και 5 ετών, το παιδί σας θα πρέπει να μπορεί να κάθεται ήσυχο και να ακούει μια σύντομη ιστορία. Καθώς μεγαλώνει, θα πρέπει να μπορεί να διατηρεί την προσοχή του για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
• Σύγχυση ή θυμό όταν το παιδί προσπαθεί να μάθει.

Παιδιά σχολικής ηλικίας και έφηβοι μπορεί να δυσκολεύονται να:

• Ακολουθούν οδηγίες.
• Οργανωθούν και παραμείνουν οργανωμένοι στο σπίτι και στο σχολείο.
• Κατανοούν προφορικές οδηγίες.
• Μάθουν γεγονότα και θυμηθούν πληροφορίες.
• Διαβάσουν, γράψουν ή προσφέρουν λέξεις.
• Γράφουν ξεκάθαρα (μπορεί να έχουν κακό γράψιμο).
• Κάνουν μαθηματικές πράξεις ή λεκτικά προβλήματα.
• Συγκεντρωθούν και ολοκληρώσουν τις σχολικές εργασίες.
• Εξηγήσουν πληροφορίες ξεκάθαρα προφορικά ή γραπτώς.

Υπάρχει θεραπεία για τις μαθησιακές δυσκολίες;

Δεν υπάρχει απαραίτητα "θεραπεία" για τις μαθησιακές δυσκολίες. Παρόλα αυτά, υπάρχουν πολλοί τρόποι να βοηθήσουμε τα παιδιά και τις οικογένειές τους να τις διαχειριστούν με τρόπο που βοηθά τα παιδιά να μαθαίνουν και να προοδεύουν στη ζωή.

Να είστε επιφυλακτικοί με ανθρώπους και ομάδες που ισχυρίζονται ότι έχουν απλές απαντήσεις ή λύσεις. Μπορεί να ακούσετε για ασκήσεις για τα μάτια, κινήσεις του σώματος, ειδικές δίαιτες, βιταμίνες και διατροφικά συμπληρώματα. Δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία ότι αυτά λειτουργούν. Σε περίπτωση αμφιβολίας, συμβουλευτείτε τον παιδίατρο του παιδιού σας. Επίσης, μπορείτε να επικοινωνήσετε με αξιόπιστες πηγές όπως αυτές που αναφέρονται στο τέλος αυτής της σελίδας για περισσότερες πληροφορίες.

Ποιος μπορεί να βοηθήσει;

Συζητήστε με τον/την παιδίατρο και τους δασκάλους του παιδιού σας για οποιεσδήποτε μαθησιακές δυσκολίες εντοπίσετε. Οι παιδίατροι μπορούν να αξιολογήσουν καθυστερήσεις στην ανάπτυξη και άλλους παράγοντες που συμβάλλουν στις μαθησιακές δυσκολίες. Μπορούν, για παράδειγμα, να σας παραπέμψουν σε ειδικούς για νευροαναπτυξιακές διαταραχές, σε αναπτυξιολόγους συμπεριφορικούς παιδιάτρους, νευρολόγους παιδιάτρους ή ειδικούς στην παιδική ψυχολογία αλλά και στα ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ.

Οι δάσκαλοι και άλλοι ειδικοί εκπαιδευτικοί πραγματοποιούν εξετάσεις προσυμπτωματικού ελέγχου ή αξιολόγησης για να εντοπίσουν προβλήματα και να καθορίσουν αν οι πρώιμες παρεμβάσεις ή οι σχολικές υποστηρικτικές δράσεις μπορούν να βοηθήσουν.

4 τρόποι με τους οποίους οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά που μαθαίνουν και σκέφτονται διαφορετικά:

Εκτός από τη συνεργασία με τους δασκάλους και τους γιατρούς του παιδιού σας, μπορείτε να υποστηρίξετε το παιδί σας που έχει μαθησιακές δυσκολίες. Για παράδειγμα:

• Εστιάστε στα δυνατά σημεία. Όλα τα παιδιά έχουν σημεία που τα πάνε καλά και σημεία που τους είναι δύσκολα. Βρείτε τα δυνατά σημεία του παιδιού σας και βοηθήστε το να μάθει να τα χρησιμοποιεί. Το παιδί σας μπορεί να είναι καλό στα μαθηματικά, τη μουσική ή τα αθλήματα. Μπορεί να έχει ικανότητες στη ζωγραφική, στην εργασία με εργαλεία ή στη φροντίδα ζώων. Φροντίστε να επαινείτε συχνά το παιδί σας όταν τα πάει καλά ή όταν καταφέρνει κάτι.
• Αναπτύξτε κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες. Οι μαθησιακές διαφορές σε συνδυασμό με τις προκλήσεις της ανάπτυξης μπορεί να κάνουν το παιδί σας λυπημένο, θυμωμένο ή απομονωμένο. Βοηθήστε το παιδί σας προσφέροντας αγάπη και υποστήριξη, ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζετε ότι η μάθηση είναι δύσκολη επειδή ο εγκέφαλός του μαθαίνει με διαφορετικό τρόπο. Προσπαθήστε να βρείτε ομάδες, συλλόγους και άλλες δραστηριότητες που εστιάζουν στη φιλία και τη διασκέδαση. Αυτές οι δραστηριότητες θα πρέπει επίσης να δημιουργούν αυτοπεποίθηση. Και θυμηθείτε, ο ανταγωνισμός δεν αφορά μόνο τη νίκη.
• Χρησιμοποιήστε πόρους και ομάδες υποστήριξης για να μάθετε περισσότερα σχετικά με την ανατροφή ενός παιδιού με μαθησιακές δυσκολίες. Οι διαφορές στη μάθηση και τη σκέψη είναι συχνές. Εσείς και το παιδί σας δεν είστε μόνοι σε αυτό το ταξίδι.
• Σχεδιάστε για το μέλλον. Πολλοί γονείς των οποίων τα παιδιά μαθαίνουν και σκέφτονται διαφορετικά ανησυχούν για το μέλλον. Βοηθήστε το παιδί σας να σχεδιάσει την ενήλικη ζωή ενθαρρύνοντάς το να εξετάσει τα δυνατά του σημεία και τα ενδιαφέροντά του σε εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές. Θυμίστε του ότι το να μαθαίνει διαφορετικά δεν σχετίζεται με το πόσο έξυπνο είναι. Στην πραγματικότητα, πολλοί άνθρωποι με μαθησιακές δυσκολίες είναι πολύ έξυπνοι και μεγαλώνουν και γίνονται πολύ επιτυχημένοι σε ό,τι κάνουν. Ειδικά προγράμματα καριέρας και εργασίας μπορούν να βοηθήσουν στην οικοδόμηση της αυτοπεποίθησης διδάσκοντας λήψη αποφάσεων και επαγγελματικές δεξιότητες.

Μην ξεχνάτε ότι…

Τα παιδιά που μαθαίνουν και σκέφτονται διαφορετικά μπορούν να εξελιχθούν με τη σωστή υποστήριξη. Όσο νωρίτερα γνωρίζετε τι συμβαίνει με το παιδί σας, τόσο νωρίτερα μπορείτε να το βοηθήσετε. Μιλήστε με τους δασκάλους και τον γιατρό του παιδιού σας εάν έχετε οποιεσδήποτε ανησυχίες σχετικά με τη μάθηση του παιδιού σας.