Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) στα παιδιά

Μπορεί να έχετε ακούσει τον όρο Δείκτης Μάζας Σώματος ή αλλιώς εν συντομία «ΔΜΣ» κατά τις εξετάσεις του παιδιού σας ή ακόμα και σε μία δική σας ιατρική επίσκεψης. Αλλά τι σημαίνει τελικά και γιατί είναιτόσο σημαντικός για την υγεία του παιδιού σας; Διαβάστε παρακάτω περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού του ΔΜΣ, τα εύρη που αξιοποιούν οι παιδίατροι για τα παιδιά και γιατί ο ΔΜΣ — αν και σημαντικός — μπορεί να έχει και περιορισμούς.

Τι είναι ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ);

Με απλά λόγια, ο Δείκτης Μάζας Σώματος ή ΔΜΣ ενός ατόμου είναι Με απλά λόγια, ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) ενός ατόμου είναι ένα μέτρο που συσχετίζει το βάρος με το ύψος. Ο δείκτης αυτός βοηθά τους γιατρούς να εκτιμήσουν αν το βάρος ενός ατόμου εντάσσεται σε κάποια κατηγορία, όπως λιποβαρές, φυσιολογικό, υπέρβαρο ή παχύσαρκο, η οποία ενδέχεται να επηρεάζει την υγεία του.

Γνωρίζουμε ότι τα παιδιά αναπτύσσονται συνεχώς και με διαφορετικούς ρυθμούς. Για τον λόγο αυτό, δεν χρησιμοποιούμε μόνο την απόλυτη τιμή του ΔΜΣ, όπως συμβαίνει στους ενήλικες, αλλά εξετάζουμε τα εκατοστημόρια (percentiles) του ΔΜΣ. Οι τιμές αυτές συγκρίνουν την ανάπτυξη ενός παιδιού με εκείνη άλλων παιδιών της ίδιας ηλικίας και φύλου, προκειμένου να διαπιστωθεί αν βρίσκεται εντός ενός υγιούς εύρους βάρους.

Πώς υπολογίζεται ο ΔΜΣ ενός παιδιού;

Ο/Η παιδίατρός σας θα μετρήσει το ύψος και το βάρος του παιδιού σας ,αφού βγάλει τα παπούτσια και τα βαριά ρούχα του και, στη συνέχεια, θα υπολογίσει τον ΔΜΣ χρησιμοποιώντας τον ακόλουθο τύπο: ΔΜΣ = βάρος (κιλά) / ύψος (μέτρα)^2.

Στη συνέχεια, αυτός ο αριθμός συγκρίνεται με άλλα παιδιά της ίδιας ηλικίας και φύλου για να προσδιοριστεί το εκατοστημόριο του ΔΜΣ. Για παράδειγμα, ένα εκατοστημόριο ΔΜΣ 65 σημαίνει ότι το βάρος του παιδιού είναι μεγαλύτερο από αυτό του 65% των άλλων παιδιών της ίδιας ηλικίας και φύλου. Οι παιδίατροι αποτυπώνουν την τιμή αυτή σε έναν πίνακα ανάπτυξης ώστε να γίνεται οπτική σύγκριση και να διευκολύνεται η παρακολούθηση των τάσεων ανάπτυξης με την πάροδο του χρόνου. Ο καλύτερος τρόπος για να μάθετε το εκατοστημόριο ΔΜΣ του παιδιού είναι να πραγματοποιηθεί η μέτρηση από τον/την παιδίατρο και να συζητήσετε μαζί του τα αποτελέσματα. Ο/Η παιδίατρος θα σας καθοδηγήσει σχετικά με το πώς μπορείτε να διαμορφώσετε και να υποστηρίξετε υγιείς συνήθειες στο σπίτι.

Ποιες είναι οι κατηγορίες ποσοστού ΔΜΣ;

Λιποβαρές, φυσιολογικό βάρος, υπέρβαρο και παχύσαρκο είναι όροι που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν πού βρίσκεται το ΔΜΣ του παιδιού σας στην καμπύλη ΔΜΣ. Να έχετε στο μυαλό σας ότι αυτές οι λέξεις δεν περιγράφουν το παιδί σας.

Εάν το παιδί ή ο έφηβος σας ανήκει σε μια ομάδα με αυξημένο κίνδυνο για την υγεία, όπως λιποβαρές, υπέρβαρο ή παχύσαρκο, ο/h παιδίατρός σας μπορεί να κάνει περισσότερες ερωτήσεις σχετικά με το ιατρικό του ιστορικό. Μπορεί επίσης να ζητήσει εργαστηριακές εξετάσεις και άλλες εξετάσεις για να ελέγξει πιθανές επιπλοκές στην υγεία.

Τι σημαίνει το εκατοστημόριο ΔΜΣ του παιδιού σας;

Για να βρουν σε ποια κατηγορία ανήκει ένα παιδί, οι παιδίατροι χρησιμοποιούν τόσο τον αριθμό ΔΜΣ όσο και το εκατοστημόριο. Τα εύρη εκατοστημορίου ΔΜΣ και οι κατηγορίες κατάστασης βάρους είναι:

Ιδανικά, τα παιδιά θα πρέπει να βρίσκονται στο στοχευμένο εύρος μεταξύ του 5ου και του 85ου ποσοστού. Τα εκατοστημόρια εκτός αυτού του εύρους μπορούν να θέσουν τα παιδιά σε μεγαλύτερο κίνδυνο για προβλήματα υγείας.

Τα παιδιά κάτω από το 5ο ποσοστό μπορεί να έχουν έλλειψη θρεπτικών ουσιών—είτε δεν λαμβάνουν αρκετές θερμίδες, είτε καίνε περισσότερες θερμίδες από αυτές που λαμβάνουν, είτε και τα δύο. Ομοίως, τα παιδιά πάνω από το 85ο ποσοστό μπορεί να έχουν προβλήματα με τον τρόπο που το σώμα τους ισορροπεί την πρόσληψη και την έξοδο ενέργειας. Αυτό μπορεί να σχετίζεται με μια ποικιλία παραγόντων: διατροφή, τον τρόπο που το σώμα τους χειρίζεται τις θερμίδες ή άλλες σωματικές λειτουργίες, έλλειψη σωματικής δραστηριότητας ή ένα συνδυασμό αυτών. Υπάρχουν επίσης ιατρικές παθήσεις και φάρμακα που μπορούν να κάνουν τα παιδιά να πάρουν ή να χάσουν βάρος πιο εύκολα. Τα περισσότερα παιδιά έχουν πολλούς παράγοντες που συμβάλλουν στο σωματικό τους βάρος.

Παχυσαρκία και κίνδυνοι για την υγεία

Η παχυσαρκία είναι μια χρόνια ασθένεια που μπορεί να θέσει τα παιδιά σε κίνδυνο για προβλήματα υγείας, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και στο μέλλον. Οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι η παχυσαρκία αποτελεί παράγοντα κινδύνου για σοβαρή ασθένεια σε περίπτωση COVID-19, για παράδειγμα. Μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης άλλων χρόνιων ασθενειών, όπως διαβήτη, υπέρταση, χρόνιος πόνος στις αρθρώσεις και υπνική άπνοια. Επίσης, αυξάνει τον κίνδυνο για συναισθηματικό στρες, όπως ο εκφοβισμός και η χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Γνωρίζουμε επίσης ότι τα παιδιά με παχυσαρκία είναι πιο πιθανό να την έχουν και ως ενήλικες αργότερα στη ζωή τους. Παρόλα αυτά, δεν είναι ποτέ αργά να κάνετε υγιεινές και θετικές αλλαγές για την οικογένειά σας!

Κάθε οικογένεια θα πρέπει να στοχεύει να ενσωματώσει μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή και καθημερινή άσκηση στη ρουτίνα του παιδιού. Μερικά παιδιά με παχυσαρκία θα χρειαστούν περισσότερα από αυτά. Ο παιδίατρός σας μπορεί να προσφέρει καθοδήγηση και να σας συνδέσει με πόρους για να βοηθήσει στην επίτευξη αυτών των στόχων. Αν το παιδί σας βρίσκεται εκτός του 5ου και του 85ου εκατοστημορίου του ΔΜΣ, συζητήστε με τον παιδίατρό σας για τις καλύτερες θεραπευτικές επιλογές που προσαρμόζονται στις ατομικές του ανάγκες.

Το ΔΜΣ είναι μόνο ένα κομμάτι του παζλ της υγείας

Το ΔΜΣ ενός παιδιού είναι ένα πολύτιμο εργαλείο προσυμπτωματικού ελέγχου . Αλλά είναι μόνο ένα κομμάτι του παζλ για να διαπιστωθεί αν ένα παιδί έχει υγιές βάρος. Πρώτα, είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι το ΔΜΣ δεν είναι μια τέλεια μέτρηση. Για παράδειγμα, κοντύτερα παιδιά με μυϊκή κατασκευή μπορεί να έχουν υψηλό ΔΜΣ αλλά λίγο σωματικό λίπος. Οι αθλητές μπορεί επίσης να έχουν υψηλό ΔΜΣ λόγω μεγαλύτερης μυϊκής μάζας.

Γενικά, όμως, εκατοστημόρια ΔΜΣ πάνω από το 95ο εκατοστημόριο είναι ένα αξιόπιστο σημάδι ότι ένα παιδί έχει υπερβολικό σωματικό λίπος και βρίσκεται σε κίνδυνο για επιπλοκές στην υγεία.

Μην ξεχνάτε ότι..

Η πρόληψη της παχυσαρκίας είναι κρίσιμης σημασίας για τη συνολική υγεία και ευεξία των παιδιών, τώρα και καθώς μεγαλώνουν και γίνονται ενήλικες. Το ΔΜΣ είναι ένα χρήσιμο εργαλείο που βοηθά τον/την παιδίατρό σας να αποφασίσει αν χρειάζονται περισσότερες εξετάσεις. Συζητήστε με τον/την παιδίατρό σας αν έχετε οποιεσδήποτε ανησυχίες σχετικά με το βάρος του παιδιού σας.