Το κάπνισμα μέσα στην οικογένεια: Τι μπορείτε να κάνετε όταν καπνίζουν τα αδέλφια

Οι γονείς συνήθως ενθουσιάζονται όταν τα παιδιά τους μαθαίνουν να μοιράζονται μεταξύ τους—είτε πρόκειται για παιχνίδια όταν είναι μικρότερα, είτε για αντικείμενα της καθημερινότητας καθώς μεγαλώνουν. Κάτι που όμως τα αδέλφια δεν πρέπει να μοιράζονται είναι οι επικίνδυνες συνήθειες, όπως το κάπνισμα ή η χρήση καπνού.

Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Pediatrics έδειξε ότι οι έφηβοι είναι πολύ πιο πιθανό να αρχίσουν να καπνίζουν αν έχουν έναν μεγαλύτερο αδελφό/αδελφή ή έναν αδελφό/αδελφή του ίδιου φύλου που καπνίζει. Η συμπεριφορά των εφήβων διαμορφώνεται από τις πράξεις των ανθρώπων που είναι σημαντικοί γι' αυτούς. Παρά τους συνηθισμένους καβγάδες μεταξύ αδελφών, ο αδελφός έχει σημαντική επιρροή στις αποφάσεις του άλλου.

Αν ο έφηβός σας έχει αδέλφια ή άλλα μέλη της οικογένειας που καπνίζουν, λάβετε μέτρα για να τον προστατεύσετε από την εξάρτηση στη νικοτίνη του καπνού:

• Κοιτάξτε στον καθρέφτη. Ως γονιός, το αν καπνίζετε ή όχι έχει τεράστια επιρροή στη συμπεριφορά του εφήβου σας. Μπορεί να μην το αντιλαμβάνεστε καθημερινά, αλλά ο έφηβος σας σας θεωρεί πρότυπο, και ένας από τους καλύτερους τρόπους να τον αποτρέψετε από το κάπνισμα είναι να μην καπνίζετε κι εσείς. Αν καπνίζετε, σταματήστε το. Στην Ελλάδα υπάρχουν δωρεάν υπηρεσίες και γραμμές υποστήριξης για τη διακοπή του καπνίσματος που μπορούν να σας καθοδηγήσουν και να σας στηρίξουν. Για παράδειγμα το 1135 που είναι η γραμμή υποστήριξης του ΕΟΔΥ. 
• Συζητήστε για το κάπνισμα με τον/την έφηβό/ή σας. Οι έφηβοι δίνουν βάρος στις απόψεις των γονέων τους. Μιλήστε με το παιδί σας για θέματα σχετικά με το κάπνισμα με εποικοδομητικό τρόπο, ώστε και οι δύο να μπορείτε να εκφράσετε ελεύθερα τα συναισθήματα και τις απόψεις σας. Έτσι ανοίγετε τον δρόμο για μια σχέση όπου ο έφηβός σας θα σας βλέπει ως τον κατάλληλο για να συζητήσει δύσκολα θέματα.
• Αναγνωρίστε τα ταλέντα του εφήβου σας. Το κάπνισμα είναι πιο συχνό σε έφηβους με χαμηλότερο μέσο όρο βαθμών και με χαμηλότερη αυτοεκτίμηση. Δείξτε πολύ θετική στάση απέναντι στα ταλέντα και τους στόχους του παιδιού σας—είτε πρόκειται για μπάσκετ, κοινωνικές επιστήμες ή μουσική—ώστε να αναπτύξει μια ισχυρή αίσθηση ταυτότητας πέρα από δυνητικά ανθυγιεινές συνήθειες.
• Εξηγήστε στα παιδιά σας τις επιπτώσεις του καπνίσματος. Τονίστε τους ότι το κάπνισμα μειώνει την αθλητική απόδοση, προκαλεί πρόωρες ρυτίδες, άσχημη αναπνοή, κιτρινισμένα δόντια και κοστίζει πολλά χρήματα. Επιπλέον, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων , οι καπνιστές ζουν κατά μέσο όρο 12 χρόνια λιγότερο από τους μη καπνιστές. Οι έφηβοι που ενδιαφέρονται για το περιβάλλον μπορεί να θέλουν να μάθουν ότι πάνω από 680 εκατομμύρια κιλά αποτσίγαρων αποτσίγαρων καταλήγουν ως τοξικά σκουπίδια κάθε χρόνο!
• Προτρέψτε τον αδελφό να σταματήσει το κάπνισμα. Μιλήστε με τον αδερφό του εφήβου σας για τον ρόλο του στην επιρροή των καπνιστικών συνηθειών στα υπόλοιπα αδέλφια. Ενδυναμώστε τον γιο ή την κόρη σας να γίνει θετικό πρότυπο για τα αδέλφια του, σταματώντας το κάπνισμα. Ζητήστε από τον παιδίατρό του/της να τον/την βοηθήσει και να του/της προτείνει τρόπους για να το καταφέρει.
• Αν το άλλο σας παιδί αρχίσει να καπνίζει, ενθαρρύνετέ το να το κόψει. Ο εθισμός στη νικοτίνη εγκαθίσταται γρήγορα—μέσα σε λίγες μέρες ή εβδομάδες από τα πρώτα τσιγάρα. Δεν είναι εύκολο, αλλά κάθε προσπάθεια πρέπει να θεωρείται επιτυχία.
• Σκεφτείτε πέρα από τα τσιγάρα. Ο άκαπνος καπνός, ο ναργιλές, και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα γίνονται ολοένα και πιο δημοφιλή στους έφηβους. Όλα προκαλούν εθισμό και μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα υγείας.

Οι γονείς έχουν τη δύναμη:

Γενικό συμπέρασμα —Τα παιδιά που έχουν αδερφό ή αδερφή που καπνίζει είναι πιο πιθανό να αρχίσουν και αυτά. Ωστόσο, μπορείτε να αποτρέψετε το κάπνισμα στο παιδί σας με το να δίνετε το καλό παράδειγμα, να συζητάτε ανοιχτά και ειλικρινά, και να στηρίζετε ή να ενθαρρύνετε το άλλο σας παιδί να το κόψει.

Περισσότερες πληροφορίες:

• Το κάπνισμα βλάπτει όλους