Διάσειση σε παιδιά και εφήβους: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς

Η διάσειση είναι ένας τύπος ήπιας τραυματικής εγκεφαλικής βλάβης. Μπορεί να προκληθεί από χτύπημα, πλήγμα ή δόνηση στο κεφάλι ή από χτύπημα στο σώμα. Η πρόσκρουση κάνει το κεφάλι να κινηθεί γρήγορα μπρος-πίσω με αποτέλεσμα ο εγκέφαλος να κινείται μέσα στο κρανίο και να διατείνονται τα εγκεφαλικά κύτταρα. Χημικές αλλαγές στον εγκέφαλο διαταράσσουν προσωρινά τη φυσιολογική εγκεφαλική λειτουργία.

Αίτια διάσεισης σε παιδιά & εφήβους

Οποιαδήποτε δραστηριότητα που μπορεί να οδηγήσει σε τραυματισμό του κεφαλιού μπορεί να προκαλέσει διάσειση. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε αθλήματα επαφής όπως το ποδόσφαιρο, το μπάσκετ, το χόκεϊ, το ράγκμπι, η πάλη και άλλες δραστηριότητες όπως το τσιρλίντινγκ (μαζορέτες). Τα παιδιά μπορεί επίσης να πάθουν διάσειση από άλλες ψυχαγωγικές δραστηριότητες, όπως ποδηλασία, skateboarding ή αναρρίχηση σε δέντρα.

Τα παιδιά κάτω των 4 ετών είναι πιο πιθανό να πάθουν διάσειση (Δείτε Διάσειση στα μωρά: Τι να κάνετε αν το μωρό ή το νήπιό σας χτυπήσει το κεφάλι του). Η διάσειση είναι επίσης πιο συχνή κατά την εφηβεία, όταν η αυξανόμενη επιθυμία για ανεξαρτησία ή η πίεση των συνομηλίκων μπορεί να οδηγήσει τα παιδιά να εκτίθενται σε περισσότερους κινδύνους.

Συχνά συμπτώματα διάσεισης

Παιδιά και έφηβοι που λένε ότι "δεν αισθάνονται καλά" μετά από χτύπημα, κτύπημα ή δόνηση στο κεφάλι ή το σώμα μπορεί να έχουν πάθει διάσειση ή κάποιο άλλο πιο σοβαρό εγκεφαλικό τραύμα.

Οι γονείς μπορεί να παρατηρήσουν ένα ή περισσότερα από αυτά τα κοινά σημάδια και συμπτώματα:

• Φαίνεται ζαλισμένο ή σαστισμένο
• Αν ο τραυματισμός συνέβη κατά τη διάρκεια αθλητικής δραστηριότητας, το παιδί μπορεί να ξεχάσει μια οδηγία, τη θέση του ή να μην είναι σίγουρο για το παιχνίδι, το σκορ ή τον αντίπαλο.
• Κινείται αδέξια
• Απαντάει στις ερωτήσεις αργά
• Χάνει τις αισθήσεις του, έστω και για λίγο
• Εμφανίζει αλλαγές στη διάθεση, τη συμπεριφορά ή την προσωπικότητα
• Δεν θυμάται γεγονότα πριν ή μετά από ένα χτύπημα ή πτώση

Τα μεγαλύτερα παιδιά και οι έφηβοι μπορεί να αναφέρουν αυτά τα συμπτώματα:

• Πονοκέφαλο ή αίσθηση πίεσης στο κεφάλι
• Ναυτία ή εμετό
• Προβλήματα ισορροπίας ή ζάλη, ή διπλή ή θολή όραση
• Ευαισθησία στο το φως ή στον θόρυβο
• Αίσθημα βαρύτητας, θολότητας, ομίχλης ή ζαλάδας
• Αλλαγές στον ύπνο, όπως περισσότερος ή λιγότερος ύπνος μετά τον τραυματισμό
• Σύγχυση ή προβλήματα συγκέντρωσης
• Απλώς αίσθημα ότι κάτι «δεν πάει καλά» ή «χαμηλής διάθεσης»

Αυτά τα συμπτώματα συχνά εμφανίζονται αμέσως μετά τον τραυματισμό, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν μέχρι λίγες ημέρες για να εμφανιστούν.

Πιο επικίνδυνα συμπτώματα

Πηγαίνετε το παιδί σας αμέσως στα επείγοντα αν έχει χτυπηθεί στο κεφάλι ή το σώμα και παρουσιάζει οποιοδήποτε από αυτά τα συμπτώματα:

• Πονοκέφαλο που επιδεινώνεται και δεν φεύγει
• Αδυναμία, μούδιασμα ή μειωμένη συντονισμένη κίνηση
• Επαναλαμβανόμενο έμετο ή ναυτία
• Ασαφή ομιλία
• Φαίνεται πολύ νυσταγμένος/η ή δεν μπορεί να ξυπνήσει
• Η μια κόρη (το μαύρο μέρος στη μέση του ματιού) είναι μεγαλύτερη από την άλλη
• Σπασμοί ή επιληπτικές κρίσεις
• Δεν αναγνωρίζει ανθρώπους ή μέρη
• Αυξημένη σύγχυση, ανησυχία ή ταραχή
• Ασυνήθιστη συμπεριφορά
• Απώλεια συνείδησης (ακόμα και μια σύντομη απώλεια συνείδησης πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και το παιδί πρέπει να παρακολουθείται προσεκτικά)
• Δεν σταματά να κλαίει και δεν μπορεί να καθησυχαστεί (βρέφη)
• Δεν θηλάζει ούτε τρώει (βρέφη)

Διάγνωση διάσεισης εγκεφάλου

Ο/Η γιατρός θα ζητήσει μια λεπτομερή περιγραφή του τι συνέβη, πώς αισθάνεται το παιδί σας και το ιατρικό του ιστορικό.

Ο/Η γιατρός θα ενδιαφερθεί ιδιαίτερα για το αν το παιδί σας έχει υποστεί κάποια προηγούμενη διάσειση εγκεφάλου και πόσο χρόνο χρειάστηκε για να αναρρώσει από αυτή. Άλλες ερωτήσεις μπορεί να εστιάσουν σε οποιοδήποτε ιστορικό διαταραχής ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ADHD), μαθησιακών δυσκολιών, ημικρανιών, διαταραχών ύπνου, αυτισμού ή διαταραχών διάθεσης. Όλες αυτές οι πληροφορίες βοηθούν το γιατρό σας να συνεργαστεί με την οικογένειά σας για να καταρτίσει ένα σχέδιο θεραπείας της διάσεισης.

Λόγω του πλήθους των συμπτωμάτων που μπορεί να έχει μια διάσειση, ο/η γιατρός σας μπορεί να χρησιμοποιήσει ειδικά εργαλεία αξιολόγησης, όπως το Εργαλείο Αξιολόγησης Αθλητικής Διάσεισης (SCAT6). Αυτό το εργαλείο βοηθά στην καθοδήγηση του/της γιατρού κατά τη διάρκεια μιας τυπικής εξέτασης διάσεισης και προσφέρει καθοδήγηση για τον τρόπο υποστήριξης του παιδιού σας μετά τον τραυματισμό.

Μερικοί γιατροί μπορεί να χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία για τη βελτίωση της αξιολόγησης ασθενών με διάσειση. Παραδείγματα περιλαμβάνουν το King-Devick ή το τεστ ImPACT (Άμεση Αξιολόγηση και Γνωστική Δοκιμασία μετά από Διάσειση). Ωστόσο, τα εργαλεία αυτά δεν είναι απαραίτητα για τη διάγνωση και τη διαχείριση της διάσεισης και μπορεί να μην είναι διαθέσιμα σε όλες τις δομές ή τα ιατρεία.

Χρειάζονται εξετάσεις απεικόνισης;

Το παιδί σας δεν θα χρειαστεί κατ' ανάγκη εξετάσεις απεικόνισης του εγκεφάλου ή του κρανίου, όπως αξονική τομογραφία (CT) ή μαγνητική τομογραφία (MRI). Ωστόσο, αυτό εξαρτάται από την κατάσταση. Οι γιατροί ακολουθούν συγκεκριμένα κριτήρια για να αποφασίσουν πότε να πραγματοποιήσουν αυτές τις εξετάσεις, ειδικά σε παιδιά, ώστε να αποφεύγεται η έκθεση σε ακτινοβολία όποτε αυτό είναι εφικτό.

Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι διάσειση σημαίνει πως υπάρχει πρόβλημα στη λειτουργία του εγκεφάλου, όχι ότι υπάρχει δομική βλάβη. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και αν οι απεικονιστικές εξετάσεις του παιδιού σας είναι φυσιολογικές, μπορεί να συνεχίσει να εμφανίζει συμπτώματα που σχετίζονται με τη διάσειση.

Θεραπεία και ανάρρωση από διάσειση

Η κύρια θεραπεία για τη διάσειση είναι η προσωρινή μείωση των σωματικών και γνωστικών δραστηριοτήτων για τις πρώτες 48-72 ώρες. Αν και τα παιδιά πρέπει να παρακολουθούνται, σε αντίθεση με παλιές συμβουλές, δεν θα χρειαστεί να ξυπνάτε περιοδικά το παιδί σας ενώ κοιμάται.

Το παιδί σας μπορεί να χρειαστεί να μείνει μερικές μέρες εκτός σχολείου. Τα παιδιά με διάσειση δεν χρειάζεται να μην εμφανίζουν κανένα σύμπτωμα πριν επιστρέψουν, αλλά θα πρέπει να μπορούν να αντέχουν κάποια δραστηριότητα για 30 έως 40 λεπτά πριν από ένα διάλειμμα.

Οι δραστηριότητες του διαλείμματος και της σωματικής αγωγής μπορεί να χρειαστεί να τροποποιηθούν για κάποιο διάστημα, αλλά έρευνες έχουν δείξει ότι είναι καλύτερο να μην τις αποκλείσουμε εντελώς, καθώς κάποια σωματική δραστηριότητα είναι χρήσιμη για την ανάρρωση. Θα πρέπει επίσης να παρακολουθείτε για νέα ή επιδεινούμενα συμπτώματα και να ακολουθήσετε τις οδηγίες του γιατρού σας ή του ειδικού.

Ενώ τα περισσότερα παιδιά αναρρώνουν από μια διάσειση σε περίπου ένα μήνα, έως και το 30% συνεχίζει να εμφανίζει συμπτώματα για μεγαλύτερες χρονικές περιόδους. Ο χρόνος ανάρρωσης εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως ο τρόπος που συνέβη η διάσειση, το ιατρικό ιστορικό του παιδιού σας (συμπεριλαμβανομένων προηγούμενης διάσεισης), οι θεραπείες που χρησιμοποιήθηκαν και το πόσο καλά το παιδί σας ακολούθησε τις συμβουλές του γιατρού.

Συζήτηση με το παιδί σας για τη διάσειση

Μιλήστε με το παιδί σας για τη διάσειση και πείτε του να αναφέρει αμέσως σε εσάς και στον προπονητή του οποιαδήποτε συμπτώματα διάσεισης κατά τη στιγμή του τραυματισμού.

Μερικοί έφηβοι πιστεύουν ότι η διάσειση δεν είναι σοβαρή ή ανησυχούν ότι αν αναφέρουν μια διάσειση, θα χάσουν τη θέση τους στην ομάδα ή θα φανούν αδύναμοι. Θυμίστε τους ότι είναι καλύτερο να χάσουν ένα παιχνίδι παρά ολόκληρη τη σεζόν. Νεότερες έρευνες δείχνουν ότι όσο πιο γρήγορα ένας αθλητής βγει από το παιχνίδι μετά από μια διάσειση, τόσο πιο γρήγορα αναρρώνει και επιστρέφει στο παιχνίδι σε σύγκριση με αθλητές που συνεχίζουν να παίζουν μετά από έναν τραυματισμό.

Πρόληψη τραυματισμών στο κεφάλι

Δεν μπορούν να προληφθούν όλες οι διασείσεις, αλλά υπάρχουν πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να μειώσετε τη δύναμη του τραυματισμού.

Τα παιδιά πρέπει να φορούν κράνη σε οποιαδήποτε δραστηριότητα ιππασίας (όπως ιππασία, όχημα όλων των εδαφών (ATV), μοτοσικλέτα, ποδήλατο, skateboard ή snowboard) ή σε αθλήματα επαφής (όπως ποδόσφαιρο, χόκεϊ ή lacrosse). Τα κράνη πρέπει να εφαρμόζουν καλά και να βρίσκονται σε καλή κατάσταση. Τα κράνη δεν μπορούν να αποτρέψουν πλήρως μια διάσειση, αλλά αποτρέπουν πιο σοβαρούς τραυματισμούς του εγκεφάλου και μπορούν να μειώσουν τις δυνάμεις που προκαλούν διάσειση. Οι αθλητές πρέπει επίσης να διδάσκονται ασφαλείς τεχνικές παιχνιδιού και να ακολουθούν τους κανόνες του παιχνιδιού.

Το πιο σημαντικό, κάθε αθλητής πρέπει να γνωρίζει πόσο κρίσιμο είναι να ενημερώσει τον προπονητή, τον αθλητικό εκπαιδευτή ή τον γονέα του εάν έχει χτυπήσει το κεφάλι ή το σώμα του και έχει συμπτώματα διάσεισης—ακόμα κι αν αυτό σημαίνει να σταματήσει το παιχνίδι. Ποτέ μην αγνοείτε έναν τραυματισμό στο κεφάλι, ανεξάρτητα από το πόσο μικρός φαίνεται εκείνη τη στιγμή.