Πώς να προστατεύσετε νεαρούς αθλητές/τριες και δραστήρια παιδιά από τη ζέστη

Είτε το παιδί σας συμμετέχει σε οργανωμένες αθλητικές δραστηριότητες είτε απλά λατρεύει να κινείται, η ζέστη μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την υγεία του.

Διαβάστε παρακάτω για να μάθετε πώς η ζέστη μπορεί να επηρεάσει τα παιδιά, ειδικά όταν ασκούνται και παίζουν εντατικά, και πώς να τα προστατεύσετε από τη θερμική καταπόνηση.

Τι συμβαίνει όταν τα παιδιά ζεσταίνονται πολύ;

Σε ζεστές μέρες, τα παιδιά ιδρώνουν. Καθώς η υγρασία στο δέρμα εξατμίζεται, παίρνει μαζί της και μέρος της θερμότητας του σώματος. Ωστόσο, ο ιδρώτας μπορεί να μην είναι αρκετός για να κρατήσει ένα παιδί δροσερό, ειδικά αν δεν πίνουν αρκετό νερό ή αν η υγρασία είναι υψηλή.

Η θερμοκρασία του σώματος μπορεί να αρχίσει να αυξάνεται. Αυτό μπορεί να κάνει την καρδιά του παιδιού να χτυπά γρήγορα καθώς παλεύει να κυκλοφορήσει αίμα σε όλο το σώμα.

Αν δεν κάνουν διάλειμμα για να ενυδατωθούν αρκετά, να δροσιστούν και να ξεκουραστούν, τα παιδιά μπορεί να βιώσουν:

• Μυϊκές κράμπες
• Ζάλη
• Πονοκέφαλο
• Ναυτία ή εμετό
• Υπερβολική εφίδρωση (ή κρύο, υγρό δέρμα)
• Νύστα και σύγχυση
• Απώλεια συντονισμού

Συμπτώματα όπως αυτά μπορεί να υποδεικνύουν θερμοπληξία, πράγμα που σημαίνει ότι είναι ώρα να σταματήσετε να παίζετε και να ζητήσετε βοήθεια από έναν ενήλικα. Όταν τα παιδιά δεν λάβουν άμεση προσοχή, μπορεί να υποστούν ηλίαση, η οποία περιλαμβάνει θερμοκρασία σώματος πάνω από 40°C. Σε αυτό το σημείο μπορεί να λιποθυμήσουν, να έχουν κρίσεις ή ακόμη και να πεθάνουν. Η ηλίαση είναι ιατρική κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Πώς υπολογίζεται η «υπερβολική ζέστη»;

Ο δείκτης θερμότητας δημιουργήθηκε από την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία για να βοηθήσει στην περιγραφή του πώς μπορεί να νιώθουν οι άνθρωποι έξω όταν οι θερμοκρασίες αυξάνονται. Αυτός ο δείκτης συνδυάζει τη θερμοκρασία του αέρα και τη σχετική υγρασία για να προβλέψει το "πραγματικό αίσθημα" που βιώνουμε σε ζεστό καιρό. Μια άλλη μέτρηση που χρησιμοποιεί ειδικό εξοπλισμό μπορεί να δώσει πιο ακριβείς, ειδικές για τον τόπο μετρήσεις θερμικής πίεσης, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως η επιφάνεια παιχνιδιού, η σκιά και η έκθεση στον άνεμο.

Γιατί η υγρασία παίζει ρόλο στο θερμικό στρες;

Η απάντηση σχετίζεται με τον τρόπο που το σώμα μας αντιμετωπίζει τις υψηλές θερμοκρασίες. Η πρώτη μας γραμμή άμυνας είναι η εφίδρωση—και καθώς ο ιδρώτας εξατμίζεται, κρυώνουμε φυσικά. Αλλά όταν ο αέρας είναι κορεσμένος με υγρασία, η εξάτμιση επιβραδύνεται, κάνοντάς μας πιο ευάλωτους σε θερμοπληξίες.

Πώς μπορούν τα δραστήρια παιδιά να αντιμετωπίσουν την ακραία ζέστη;

Τα παιδιά που ασχολούνται με αθλήματα δεν είναι τα μόνα που κινδυνεύουν από ασθένειες σχετικές με τον καιρό όταν κάνει ζέστη. Το ίδιο ισχύει και για εκείνα που παίζουν σε μπάντες, δουλεύουν σε λούνα παρκ ή κάνουν εργασίες κήπου. Επίσης, η θερμοπληξία δεν περιορίζεται μόνο στο εξωτερικό—μπορεί να επηρεάσει και παιδιά που δουλεύουν ή ασκούνται σε εσωτερικούς χώρους χωρίς κλιματισμό, όπως γυμναστήρια, στάβλους ή κλειστές πισίνες.

Οι παρακάτω 8 βασικές συμβουλές μπορούν να βοηθήσουν στην προστασία των παιδιών και των εφήβων από την υπερβολική ζέστη όλο το χρόνο:

• Παρακολουθείτε στενά τα μικρά παιδιά, που χρειάζονται επιπλέον προστασία και επίβλεψη. Τα νήπια και τα παιδιά προσχολικής ηλικίας λατρεύουν να είναι έξω, αλλά μπορεί να μην θυμούνται να πιούν νερό ή να κάνουν διαλείμματα στη σκιά. Η ενθάρρυνση για τακτικά διαλείμματα νερού και σνακ είναι μια χρήσιμη στρατηγική για να αποφευχθεί η αφυδάτωση. Επειδή τα μικρά παιδιά είναι πιο ευαίσθητα στη ζέστη από τα μεγαλύτερα, καλό είναι να περιορίζεται το παιχνίδι έξω. Η παραμονή των μικρών στη σκιά κατά τις ώρες αιχμής της ηλιακής ακτινοβολίας (περίπου 10 π.μ. έως 4 μ.μ.) μειώνει τους κινδύνους για θερμοπληξία και ηλιακά εγκαύματα. 
• Βοηθήστε τα μεγαλύτερα παιδιά να ακούσουν το σώμα τους. Όταν τα παιδιά και οι έφηβοι παίζουν έξω, μπορεί να αγνοούν τα σημάδια που υποδεικνύουν θερμικό στρες. Βεβαιωθείτε ότι γνωρίζουν τι να προσέχουν—και διδάξτε τους να ενημερώνουν αμέσως έναν υπεύθυνο ενήλικα. Εξηγήστε τους, ότι ενώ οι ενήλικες που γνωρίζουν τα σημάδια της θερμοπληξίας θα τους παρακολουθούν, τα παιδιά μπορούν να προστατευτούν όντας οι ίδιοι οι «πρώτοι ανταποκριτές».
• Ενθαρρύνετε τους νεαρούς αθλητές να προσέχουν ο ένας τον άλλον. Τα παιδιά μπορούν να υποστηρίξουν τους προπονητές, τους εκπαιδευτές και άλλους ενήλικες παρακολουθώντας για σημάδια θερμικού στρες στους συμπαίκτες και τους συναθλητές τους.
• Παραμείνετε δροσεροί. Πολλοί νεαροί αθλητές διστάζουν να αποχωρήσουν όταν κάνει ζέστη. Η πίεση από τους συνομηλίκους ή τους προπονητές μπορεί να τους ωθήσει να συνεχίσουν στις ζεστές μέρες, ακόμα και όταν το σώμα τους τους προειδοποιεί να σταματήσουν. Πράγματι, πολλά αθλητικά προγράμματα δεν έχουν συγκεκριμένες οδηγίες για την πρόληψη θερμοπληξίας, οπότε οι ενήλικες θα πρέπει να είναι έτοιμοι να μιλήσουν. Ρωτήστε τους προπονητές και τους αθλητικούς συντονιστές ποιες προφυλάξεις ασφαλείας για τη ζέστη υπάρχουν—και αν ο δείκτης ζέστης φτάσει τους 35°C, σκεφτείτε να αφήσετε το παιδί σας να μην συμμετάσχει εκείνη τη μέρα. Οι χαμένες διοργανώσεις και οι αγώνες μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή απογοήτευση, αλλά δεν αξίζουν ποτέ να ρισκάρουν την υγεία ενός παιδιού.
• Εμπλέξτε το παιδί σας. Πριν βγείτε έξω, ζητήστε από τα παιδιά να σας βοηθήσουν με μερικά απλά βήματα. Ελέγξτε τον καιρό, εφαρμόστε αδιάβροχη αντιηλιακή κρέμα και φροντίστε να ενυδατωθείτε. Μεταφέρετε μαζί σας παγωμένα μπουκάλια νερό, με εφεδρικά μπουκάλια στο αυτοκίνητο ή στο ποδήλατο. Αν το παιδί σας δεν φοράει στολή, βοηθήστε το να επιλέξει ελαφριά, χαλαρά και ρούχα που αναπνέουν. Καθώς το παιδί σας μεγαλώνει, ενθαρρύνετέ το να αναλάβει την ευθύνη για αυτά τα βήματα, ώστε να γίνουν συνήθειες για όλη τη ζωή.
• Βοηθήστε τα παιδιά να προσαρμοστούν να ασκούνται στη ζέστη. Στην αρχή μιας αθλητικής περιόδου, ή όταν ταξιδεύουν σε μια πιο ζεστή περιοχή, απαιτήστε από τα παιδιά να ξεκινήσουν σταδιακά. Τα λεπτά του παιχνιδιού έξω μπορούν να αυξηθούν σε διάστημα 7 έως 14 ημερών, δίνοντάς τους χρόνο να προσαρμοστούν. Συντονιστείτε με τους προπονητές, τους οδηγούς εκδρομών και άλλους ενήλικες για να εξασφαλίσετε υποστήριξη στον τόπο αν δεν θα είστε παρόντες.
• Συνεργαστείτε με άλλους ενήλικες. Δημιουργήστε ένα δίκτυο με άλλους γονείς που μπορούν να παρέχουν νερό, ποτά με ηλεκτρολύτες ή κρύα, ωμά φρούτα για το παιδί σας όταν εσείς δεν μπορείτε να είστε παρόντες στις προπονήσεις ή τους αγώνες (προσφερθείτε να κάνετε το ίδιο για αυτούς όποτε δεν μπορούν να παρευρεθούν). Ανταλλάξτε στοιχεία επικοινωνίας ώστε να μπορείτε να βοηθάτε ο ένας τον άλλο σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης σχετικής με τη ζέστη. Αν τα παιδιά σας περνούν χρόνο στην παραλία ή στη λίμνη, μάθετε περισσότερα για το πώς με τη συνεργασία ενηλίκων και οικογένειας να τα κρατάτε ασφαλή.
• Δώστε το καλό παράδειγμα. Οι ενήλικες πρέπει επίσης να να περιορίζουν τις δραστηριότητές τους τις πολύ ζεστές μέρες, αφού τα παιδιά ακολουθούν το παράδειγμά τους. Τα παιδιά και οι έφηβοι μπορεί να νιώθουν απογοητευμένοι όταν τους ζητάτε να παραλείψουν αγώνες ή εκδρομές τις καυτές μέρες. Χρησιμοποιήστε τον δείκτη ζέστης ως ένα ουδέτερο τρόπο για να κάνετε υγιείς επιλογές — και να αλλάξετε και τα δικά σας σχέδια. Μπορείτε να πείτε: «Μου αρέσει το τένις, αλλά σήμερα δεν είναι ασφαλές εκεί έξω. Θα το προγραμματίσω για αργότερα».

Ακραία ζέστη και οργανωμένο άθλημα: μια σημείωση σχετικά με το ποδόσφαιρο

Με τον βαρύ εξοπλισμό έχει έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς θερμοπληξίας λόγω περιβαλλοντικών συνθηκών. Οι παίκτες μπορεί να είναι πιο επιρρεπείς σε θερμοπληξία στην αρχή της σεζόν μετά το καλοκαιρινό διάλειμμα. Άλλα αθλήματα, όπως ο ανώμαλος δρόμος, έχουν επίσης υψηλότερους ρυθμούς θερμοπληξίας. Για να βοηθήσετε να παραμείνουν τα παιδιά ασφαλή, οι γονείς μπορούν να είναι προληπτικοί συνεργαζόμενοι με τους αθλητικούς διευθυντές των σχολείων, το προσωπικό προπόνησης και τους προπονητές. Βεβαιωθείτε ότι υπάρχει μια πολιτική για θερμοπληξία λόγω περιβαλλοντικών συνθηκών, καθώς και ένα σχέδιο δράσης.

Υπάρχουν παιδιά που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο θερμοπληξίας όταν είναι δραστήρια σε ζεστό καιρό σε σύγκριση με άλλα;

Τα παιδιά και οι έφηβοι με άσθμα, παθήσεις καρδιάς και νεφρών θα είναι πιο ευάλωτα στη ζέστη όταν ο δείκτης ζέστης ανεβαίνει. Τα φάρμακα μπορούν επίσης να κάνουν τη διαφορά, αφού αλλάζουν τον τρόπο λειτουργίας του σώματος του παιδιού.

Το πού ζει και παίζει το παιδί σας επηρεάζει τον κίνδυνο θερμικής καταπόνησης. Για παράδειγμα:

• Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε περιοχές όπου επικρατεί ζεστός καιρός όλο τον χρόνο μπορεί να έχουν μεγαλύτερη ανοχή στη ζέστη σε σύγκριση με εκείνα σε ψυχρότερες περιοχές.
• Τα παιδιά που ζουν σε πόλεις μπορεί να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο θερμοπληξίας σε σύγκριση με εκείνα που ζουν σε προάστια ή αγροτικές περιοχές. Οι σκληρές επιφάνειες, όπως τα πεζοδρόμια, τα κτίρια και οι δρόμοι, απορροφούν και αντανακλούν τη ζέστη του ήλιου — και επειδή οι πόλεις συνήθως έχουν λιγότερους πράσινους χώρους, η θερμότητα παγιδεύεται πιο εύκολα. (Μάθετε περισσότερα για τις θερμικές νησίδες των πόλεων εδώ: https://www.epa.gov/heatislands).
• Τα παιδιά σε ανοιχτούς χώρους μπορεί να αντιμετωπίσουν σοβαρούς κινδύνους όταν δεν μπορούν να βρουν σκιά ή καταφύγιο.
• Το παιχνίδι σε τεχνητό γρασίδι οπουδήποτε αυξάνει τη θερμοκρασία που δέχονται οι νεαροί αθλητές/τριες. Οι μη εποπτευόμενες πεζοπορίες, ποδηλατικές εκδρομές ή εκδρομές σε μονοπάτια σε πολύ ζεστές μέρες μπορεί να θέσουν τα παιδιά σε σοβαρό κίνδυνο, καθώς μπορεί να βρεθούν χιλιόμετρα μακριά από βοήθεια.

Πώς ο/η παιδίατρός σας μπορεί να σας βοηθήσει να διασφαλίσετε ότι τα παιδιά σας παραμένουν ασφαλή στη ζέστη

Επειδή κανένα παιδί δεν αντιδρά στη ζέστη με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, μπορεί να είναι χρήσιμο να ζητήσετε συμβουλές από τον/την παιδίατρο του παιδιού σας. Οι παιδίατροι μπορούν να προσφέρουν συγκεκριμένες συμβουλές και ένα εξατομικευμένο σχέδιο για παιδιά με προβλήματα υγείας, εκείνα που παίρνουν φάρμακα ή αυτά που ζουν σε πιο ζεστές περιοχές της χώρας. Καταγράψτε όλες τις ερωτήσεις που έχετε—και αναφέρετε τυχόν κανονικά αθλήματα ή δραστηριότητες που θα εκθέσουν το παιδί σας σε υψηλές θερμοκρασίες.

Το να έχετε ένα σχέδιο για την πρόληψη της θερμοπληξίας από τη ζέστη σε ενεργά παιδιά είναι χρήσιμο, ανεξάρτητα από το πού ζει η οικογένειά σας. Το να έχετε ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης είναι επίσης χρήσιμο, καθώς είναι σημαντικό να αντιμετωπίζονται αμέσως τα συμπτώματα της θερμοπληξίας. Οι παιδίατροι μπορούν να σας καθοδηγήσουν και να σας δώσουν συμβουλές, υπενθυμίζοντας ότι όταν οι θερμοκρασίες είναι επικίνδυνα υψηλές, είναι σημαντικό να προστατεύεστε από τη ζέστη.