Στρεσογόνες εμπειρίες: Πώς να βοηθήσετε το παιδί σας να ανακάμψει

Το να περνάει κανείς κάτι στρεσογόνο—π.χ όταν χάνει ένα αγαπημένο πρόσωπο, όταν δέχεται εκφοβισμό ή ακόμη όταν βιώνει τη φθορά από τη συνεχή παρουσία μικρών στρεσογόνων παραγόντων—μπορεί αυτό να επηρεάσει ένα παιδί για μεγάλο χρονικό διάστημα, με τρόπους που μερικές φορές είναι απρόσμενοι.

Τα καλά νέα είναι ότι το παιδί σας μπορεί να ανακάμψει και να αναπτυχθεί μέσα από αυτές τις στρεσογόνες εμπειρίες χωρίς μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία. Και κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας και προκειμένου να το βοηθήσετε να το πετύχει, μπορεί να χτίσετε μια πιο στενή σχέση μαζί του.

Ξεκινώντας τη διαδικασία ψυχικής ανάκαμψης 
Μετά από μια εξαιρετικά στρεσογόνα εμπειρία, τα παιδιά μπορεί να νιώθουν ότι είναι «διαλυμένα». Μπορεί να πιστεύουν ότι κάτι δεν πάει καλά με τα ίδια ή ότι είναι απλώς «κακά» άτομα. Μπορεί να βοηθήσει αν υπενθυμίσετε στο παιδί σας ότι: 

1. Δεν έκαναν τίποτα για να αξίζουν αυτό που τους συνέβη. 
2. Έχουν φυσιολογικές αντιδράσεις σε μια μη φυσιολογική εμπειρία. 
3. Η εμπειρία μπορεί να τα πλήγωσε, αλλά η επούλωση είναι δυνατή. 

Εργαλεία και στρατηγικές ψυχικής ανάκαμψης για εσάς και το παιδί σας  

Υποστηρικτικές σχέσεις 

Οι ασφαλείς, υποστηρικτικές, φροντιστικές σχέσεις μπορούν να κάνουν όλη τη διαφορά για ένα παιδί που παλεύει με κάτι στρεσογόνο. Δοκιμάστε αυτές τις δραστηριότητες ενδυνάμωσης της σχέσης με το παιδί σας: 

• Όταν είναι δυνατόν, καθησυχάστε το παιδί σας ότι είναι ασφαλές. Μπορείτε να το κάνετε με λόγια, αλλά και με αγκαλιές, ή χειρονομίες όπως το “κόλλα το” και με πρακτικές που θα διευκολύνουν να αισθανθεί ασφάλεια, όπως μια σκηνή στο δωμάτιό του ή μια «ζεστή γωνιά». 
• Αφιερώστε 15 λεπτά χωρίς κινητά για να ακολουθήσετε το δικό του ρυθμό σε μια δραστηριότητα της επιλογής του. 
• Μοιραστείτε δραστηριότητες όπως βόλτες, μαγείρεμα, χορό και παίζοντας αστεία παιχνίδια
• Πείτε στο παιδί σας τι αγαπάτε σε εκείνο. 
• Ακούστε προσεκτικά όσα λέει. 
• Δημιουργήστε ρουτίνες όπως το να διαβάζετε ένα παραμύθι πριν τον ύπνο ή να τρώτε μαζί δείπνο κάθε βράδυ. 
• Συνδεθείτε με φίλους, συγγενείς, γείτονες.
• Συνεργαστείτε με έναν θεραπευτή ή άλλες μορφές υποστήριξης: θεραπεία μέσω τέχνης, ατομική παιγνιοθεραπεία, θεραπεία αλληλεπίδρασης γονέα-παιδιού και ψυχοθεραπεία παιδιού-γονέα. 

Ποιοτικός ύπνος  

Οι ανησυχίες μπορεί να μας κρατούν ξύπνιους, να προκαλούν εφιάλτες ή ανήσυχο ύπνο, και τα μικρότερα παιδιά μπορεί να αρχίσουν να βρέχουν το κρεβάτι ξανά. Όταν τα παιδιά είναι στρεσαρισμένα, μπορεί να χρειάζονται πιο ευέλικτες ρουτίνες ύπνου και περισσότερη βοήθεια για να αποκοιμηθούν, όπως: 

• Παρηγορητικά αντικείμενα και χαλαρωτικές ρουτίνες 
• Ένα φωτάκι νυκτός  
• Χαλαρωτικές μυρωδιές 
• Αγαπημένα παιχνίδια  
• Αντικείμενα που παραδοσιακά ηρεμούν τα παιδιά, πχ μια μαλακή κούκλα
• Μια κουβέρτα κάπως πιο βαριά από τη συνηθισμένη (μόνο αν το παιδί είναι ηλικίας άνω των 12 μηνών) 
• Μουσική  
• Ορισμένες από τις πρακτικές ενσυνειδητότητας (βλ. πιο κάτω) 
• Διάβασμα παραμυθιών
• Τήρηση ημερολογίου 
• Για τα παιδιά που βιώνουν άγχος αποχωρισμού τη νύχτα (συχνό μετά από στρεσογόνα ή τραυματικά γεγονότα), εξετάστε το ενδεχόμενο να τα καθησυχάσετε λέγοντας ότι εξακολουθείτε να είστε παρόντες και δώστε συγκεκριμένες υπενθυμίσεις όπως: 
• Σημειώματα αγάπης κολλημένα γύρω από το κρεβάτι 
• Ρούχα με την μυρωδιά σας

Για ορισμένα παιδιά, εξετάστε το ενδεχόμενο να μείνετε στο δωμάτιό τους όσο αποκοιμούνται ή ακόμη και να τα αφήσετε να κοιμηθούν μαζί σας για σύντομο διάστημα, καθώς επεξεργάζονται τη στρεσογόνα εμπειρία.  

Εργασία πάνω στις δικές σας αντιδράσεις στο στρες και λειτουργώντας ως πρότυπο για στρατηγικές ψυχικής ανάκαμψης

Γνωρίζουμε ότι μια στρεσογόνα περίοδος για το παιδί σας είναι στρεσογόνα και για εσάς. Είναι εντάξει να μην είστε καλά και όλες οι στρατηγικές που περιγράφονται καθώς και επιπλέον τρόποι αντιμετώπισης  μπορούν να βοηθήσουν και εσάς. , επίσης

Χρησιμοποιήστε το φως προς όφελός σας 

Κατά τη διάρκεια της ημέρας, ειδικά στην αρχή, εκτεθείτε άμεσα στο φυσικό ηλιακό φως. Αυτό βοηθά στη ρύθμιση του ύπνου,της διάθεσης και της λειτουργίας του ανοσοποιητικού, μεταξύ άλλων συστημάτων. Τη νύχτα, μειώστε την έκθεση σε οθόνες και τεχνητά φώτα χαμηλώνοντάς τα. Μπορείτε ακόμη να εξετάσετε τα γυαλιά που μπλοκάρουν το μπλε φως  για να περιορίσετε την έκθεση στα μπλε μήκη κύματος του φωτός που «ξυπνούν» τον εγκέφαλο.  

Ισορροπημένη, αντιφλεγμονώδης διατροφή  

Το στρες μπορεί να αυξήσει τη φλεγμονή στο σώμα. Το στρες μπορεί, επίσης ,να μας οδηγήσει στο να τρώμε υπερβολικά ή ανεπαρκώς ή να λαχταράμε τρόφιμα με υψηλά λιπαρά, αλάτι και/ή ζάχαρη. Γνωρίζοντας αυτό, μπορούμε να είμαστε επιεικείς με τον εαυτό μας και τα παιδιά μας, όταν απλώνουν το χέρι τους σε κάποιο γλυκό ή στα πατατάκια—και στο πώς μπορούμε να βοηθήσουμε.  

• Προτιμήστε να τρώτε υγιεινά τρόφιμα όπως ξηρούς καρπούς, αβοκάντο, τυρί και φρούτα.  
• Αυξήστε τη διαθεσιμότητα λαχανικών (φρέσκων ή κατεψυγμένων!) στα σνακ και στα γεύματα. 
• Αποφύγετε τους χυμούς και τα αναψυκτικά και πιείτε νερό αντί γι’ αυτά. 
• Μειώστε τρόφιμα που αυξάνουν τη φλεγμονή, όπως τα επεξεργασμένα τρόφιμα και οι λευκοί (απλοί) υδατάνθρακες. 

Σωματική δραστηριότητα 

Η άσκηση μπορεί να είναι ένας ισχυρός τρόπος απελευθέρωσης της επιπλέον ενέργειας του στρες και ένας τρόπος αντιστάθμισης της αντίδρασης στο στρες. Σκεφτείτε: 

• Άλματα, καθίσματα ή γέφυρες  
• Ένα παιχνίδι μπάσκετ 
• Χορό με ένα αγαπημένο τραγούδι  
• Πολεμικές τέχνες 
• Γιόγκα  

Βγείτε έξω και απολαύστε τη φύση 

Ο χρόνος στην ύπαιθρο μπορεί να είναι κατευναστικός, να χτίζει ανθεκτικότητα και να αποτελεί πηγή άσκησης.  

• Πηγαίνετε σε ένα πάρκο ή σε μια παιδική χαρά. 
• Κάντε πεζοπορία σε ένα βουνό ή περπατήστε γύρω από το τετράγωνο. 

Ενσυνειδητότητα  

Οι πρακτικές ενσυνειδητότητας μπορούν να βοηθήσουν να υποχωρήσει η αντίδραση στο στρες, να βελτιωθούν οι δεξιότητες αυτορρύθμισης και να αυξηθούν τα επίπεδα αυτοσυμπόνιας και ενσυναίσθησης.

• Αναπνοές από την κοιλιά , ή αναπνοή 4-7-8 
• Εξάσκηση της ευγνωμοσύνης 
• Διαλογισμός ή εστίαση σε καθεμία από τις 5 αισθήσεις ενώ κάθεστε ακίνητοι 
• Δωρεάν διαδικτυακά βίντεο και εφαρμογές για παιδιά και ενήλικες  

Αισθητηριακή υποστήριξη 

Κατευναστικές, ρυθμικές, αισθητηριακές δραστηριότητες μπορούν να βοηθήσουν να «επαναρρυθμιστεί» ο τρόπος με τον οποίο το στρες αποθηκεύεται στο νευρικό μας σύστημα και στο σώμα. Σκεφτείτε:  

• Μασάζ 
• Μουσική  
• Κίνηση (χορός, περπάτημα, άλματα, κούνια, λίκνισμα, κολύμβηση)  
• Εργοθεραπεία ή φυσικοθεραπεία  

Αυτορρύθμιση και άλλες δεξιότητες αντιμετώπισης 

Το παιδί σας θα μπορεί να αντιμετωπίζει καλύτερα το στρες, καθώς μαθαίνει να διαχειρίζεται τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά του. 

• Προσθέστε επιπλέον δομή και ρουτίνες. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει, για παράδειγμα, την ανάπτυξη σχεδίων μετάβασης από μια δραστηριότητα στην επόμενη.  
• Μιλήστε και δείξτε με το παράδειγμά σας πώς να ονομάζετε και να διαχειρίζεστε έντονα συναισθήματα, και πότε να ζητάτε βοήθεια ή να απομακρύνεστε για λίγο από μια κατάσταση που σας δημιουργεί έντονα συναισθήματα.  

Εύρεση σκοπού και νοήματος 

Αυτό μπορεί να βοηθήσει, όταν αναρωτιόμαστε «Γιατί συνέβη αυτό;» «Γιατί εγώ;» «Γιατί επέζησα ενώ ο φίλος ή ο συγγενής μου δεν επέζησε;» Ακόμη και τα μικρά παιδιά μπορούν να ωφεληθούν από αυτές τις δραστηριότητες. 

Σκεφτείτε:  

• Βοηθώντας άλλους μέσω προσφοράς ή εθελοντικής εργασίας 
• Βρίσκοντας έναν σκοπό, π.χ να βοηθήσετε να διορθωθεί κάποιο πρόβλημα της κοινότητας, όπως η συντήρηση μιας παιδικής χαράς, ενός πάρκου.
• Το να γίνετε υποστηρικτής σε κάποιο πολιτιστικό έργο

Οι γονείς και οι φροντιστές διαθέτουν σημαντικά εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν να εφοδιάσουν τα παιδιά και τους εφήβους με δεξιότητες που τους βοηθούν να αντεπεξέρχονται σε δύσκολες περιόδους. Μεταβείτε εδώ για να μάθετε για 4 βασικούς πυλώνες υγιούς νοητικής και συναισθηματικής ανάπτυξης και τρόπους υποστήριξης.

Γνωστική και συναισθηματική υποστήριξη στο παιδί

Το τραύμα και το στρες μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο που σκεφτόμαστε και σχετιζόμαστε με τους άλλους. Ορισμένα παιδιά μπορεί να χρειάζονται επιπλέον υποστήριξη μέσω:  

•  Εξατομικευμένων Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων (IEPs)  
• Λογοθεραπείας και γλωσσικής θεραπείας  
• Ενισχυτικής διδασκαλίας  
• Ψυχολογικής θεραπείας 

Απευθυνθείτε στον/στην ειδικό (γιατρό ή παιδοψυχολόγο) για πρόσθετη υποστήριξη του παιδιού σας   

Ο/Η ειδικός μπορεί να προσφέρει περισσότερους τρόπους βοήθειας. Για ορισμένα παιδιά, τα φάρμακα μπορεί να αποτελούν μια σημαντική, πιθανώς προσωρινή θεραπεία για την αντιμετώπιση ορισμένων συμπτωμάτων που σχετίζονται με το στρες, σε συνδυασμό με τα παραπάνω βήματα.  

Περισσότερες πληροφορίες 

• Στρες και υγεία: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς

  Τελευταία ενημέρωση 9/4/2024