Δημιουργώντας ένα κλίμα ηρεμίας: πώς να μιλήσετε στο παιδί σας, όταν είναι αγχωμένο

​​Το στρες μας επηρεάζει όλους. Όταν συμβεί κάτι στρεσογόνο—όπως ένας καβγάς, το να δεχτεί κανείς εκφοβισμό, ακόμη και όταν γίνουμε μάρτυρες ενός τρομακτικού γεγονότος, όπως μια πυρκαγιά ή κάποιο περιστατικό βίας—ο εγκέφαλός μας μπορεί να μπει σε κατάσταση παγώματος (κατάρρευσης), μάχης (επίθεσης) ή φυγής (απομάκρυνση). Ο «σκεπτόμενος» εγκέφαλός μας μπορεί να βγει εκτός λειτουργίας και να κυριαρχεί το συναίσθημα. Έπειτα, ακόμη και απλές υπενθυμίσεις, όπως ένας ξαφνικός δυνατός θόρυβος ή κάποια μυρωδιά καπνού, μπορούν να πυροδοτήσουν την ίδια αντίδραση στο στρες.

Σύνδεση για την αντιμετώπιση του στρες

Η αντίδραση στο στρες μπορεί να σώσει ζωές, όπως όταν αντιμετωπίζουμε έναν θηρευτή. Ωστόσο, η επαναλαμβανόμενη, παρατεταμένη ή υπερβολική ενεργοποίηση της αντίδρασης στο στρες μπορεί να φθείρει το σώμα μας. Μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο, τις ορμόνες, το ανοσοποιητικό μας σύστημα και ακόμη και τα γονίδιά μας—και ενδεχομένως να οδηγήσει σε χειρότερη ψυχική και σωματική υγεία. 

Η εκπαίδευση των παιδιών ώστε να μάθουν  να διαχειρίζονται την αντίδραση στο στρες μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη ορισμένων επιπτώσεων. Εξίσου σημαντικό: η σύνδεση και η ασφάλεια μπορούν σε μεγάλο βαθμό να λειτουργήσουν προστατευτικά ή να αντισταθμίσουν το στρες και να αναστρέψουν αυτές τις επιδράσεις. Αρκεί να είστε εκεί, με ήρεμο τόνο φωνής και να ακούτε και να συνδέεστε με το παιδί σας: έτσι έχετε τη δύναμη να μειώσετε τα επίπεδα των ορμονών του στρες και να «απενεργοποιήσετε» την αντίδραση στο στρες. Με αυτόν τον τρόπο, τους δίνετε χώρο να επεξεργαστούν ό,τι συνέβη και να προστατεύσουν την υγεία τους.

Συμβουλές για να μιλήσετε στο αγχωμένο παιδί σας

Για να προσεγγίσετε πιο αποτελεσματικά ένα αγχωμένο παιδί, βοηθά να ξεκινήσετε με «τα τρία ρ»: ρεαλιστική διαβεβαίωση(καθησυχασμός) – ρουτίνα – ρύθμιση  

(Δείτε "παρουσιάζουν προβληματικές συμπεριφορές: Πώς να βοηθήσετε το παιδί σας να αντιμετωπίσει το στρες»)

Πρώτα, ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΒΕΒΑΙΩΣΗ: χτίζουμε ασφάλεια και σύνδεση

Η ειλικρίνεια χτίζει εμπιστοσύνη. Τα παιδιά χρειάζονται σαφείς, αληθινές πληροφορίες σε περιόδους αβεβαιότητας. Ρωτήστε τι τα φοβίζει, τι γνωρίζουν ήδη και ποιες απορίες έχουν. Διορθώστε παρανοήσεις χωρίς να ωραιοποιείτε ή να αποκρύπτετε την αλήθεια.

Ακούστε «από καρδιάς». Κλείστε οθόνες, δώστε χώρο, επιβεβαιώστε τα συναισθήματά τους. Δεν χρειάζεται να λύσετε τα πάντα — χρειάζεται να νιώσουν ότι τα καταλαβαίνετε.

Δείξτε περιέργεια, όχι οργή. Κάντε ερωτήσεις για να κατανοήσετε τι βιώνουν, ακόμη κι αν δυσκολεύεστε με τις αντιδράσεις τους.

Διαβεβαιώστε τα ότι δεν είναι μόνα. Φράσεις όπως «είμαι εδώ», «θα το περάσουμε μαζί» ενισχύουν την αίσθηση ασφάλειας. Αν χρειάζεται, αναζητήστε επιπλέον υποστήριξη (ομάδες, ειδικούς, πόρους).

Έπειτα, ΡΟΥΤΙΝΑ: επαναφέρουμε σταθερότητα

Οι ρουτίνες προσφέρουν αίσθηση ελέγχου και προβλεψιμότητας. Διατηρήστε σταθερές ώρες φαγητού και ύπνου, όσο είναι δυνατόν.

Μπορείτε, επίσης, να δημιουργήσετε νέες μικρές τελετουργίες που ενισχύουν τη σύνδεση και την παρηγοριά.

Παράλληλα, περιορίστε την έκθεση σε σκληρές εικόνες και ειδήσεις. Ένα οικογενειακό «διάλειμμα» από τα μέσα μπορεί να μειώσει σημαντικά την αναστάτωση.

Τέλος, ΡΥΘΜΙΣΗ: βοηθάμε το σώμα και τον εγκέφαλο να ηρεμήσουν

Ξεκινήστε από εσάς. Ρυθμίστε πρώτα τη δική σας αντίδραση στο στρες. Πάρτε ανάσες, κάντε ένα διάλειμμα, μιλήστε με κάποιον. Το παιδί «διαβάζει» τη δική σας κατάσταση.

Βοηθήστε το παιδί να κατανοήσει τι συμβαίνει μέσα του. Εξηγήστε ότι οι αντιδράσεις του είναι φυσιολογικές απέναντι σε δύσκολες καταστάσεις.

Ενισχύστε στρατηγικές αποκατάστασης: επαρκής ύπνος, χρόνος στη φύση, σωματική κίνηση, πρακτικές ενσυνειδητότητας. Όλα αυτά βοηθούν το νευρικό σύστημα να επανέλθει.

• Απευθυνθείτε στον/στην παιδίατρό σας (ή στον/στην παιδοψυχολόγο). Ο/Η ειδικός ή ο/η γιατρός που παρακολουθεί το παιδί σας γνωρίζει πώς το στρες επηρεάζει την υγεία και μπορεί να βοηθήσει την οικογένειά σας με επιπλέον υποστήριξη και πόρους.

Περισσότερες πληροφορίες

• Συναισθηματικές δυσκολίες στην παιδική ηλικία: μειώνοντας το στρες και ενισχύοντας την ψυχική ανθεκτικότητα
• Στρες και υγεία: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς
• Εισαγωγικές έννοιες: Βασικά στοιχεία της οργάνωσης του εγκεφάλου