Όταν τα πράγματα δεν είναι τέλεια: Φροντίζοντας τον εαυτό σας και τα παιδιά σας

Ακούμε συχνά ότι: "Τα παιδιά είναι ανθεκτικά." Συνήθως, τέτοιες φράσεις τις  ακούμε, όταν έχουν συμβεί δύσκολα πράγματα: 

• Διαζύγιο 
• Βία στην κοινότητα 
• Θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου 

Αυτά τα γεγονότα μπορούν να προκαλέσουν πολύ στρες σε ορισμένα παιδιά και, όταν τα παιδιά δεν έχουν την κατάλληλη υποστήριξη, οι επιπτώσεις αυτών των γεγονότων μπορεί να είναι επιβλαβείς για την ψυχοσύνθεση των παιδιών.  

Καθώς μαθαίνουμε περισσότερα για το πώς αναπτύσσεται ο εγκέφαλος των παιδιών, κατανοούμε ότι οι παρατεταμένες αγχωτικές εμπειρίες μπορούν να προκαλέσουν πραγματική βλάβη στον εγκέφαλο και στη συνολική σωματική και ψυχική υγεία και ευεξία των παιδιών—ακόμη και μέχρι την ενηλικίωση.  Η Μελέτη Αρνητικών Παιδικών Εμπειριών (ACE Study) μας δείχνει ότι ασθένειες όπως διαβήτης, υψηλή αρτηριακή πίεση, παχυσαρκία, κατάχρηση ουσιών, και άλλες, είναι πολύ πιο συχνές σε ενήλικες που βίωσαν κάποιο τραυματικό γεγονός,  όταν ήταν παιδιά.  

Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των αρνητικών παιδικών εμπειριών, τόσο πιο πιθανό είναι στην ενήλικη ζωή να παρουσιαστούν αρνητικές συνέπειες στην υγεία. Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί παράγοντες που παίζουν ρόλο στο πώς τα παιδιά θα ανταποκριθούν στο στρες. 

Στρες και σώμα  

Το ανθρώπινο σώμα είναι σχεδιασμένο να διαχειρίζεται κάποιο στρες. Κάποιες αγχωτικές καταστάσεις, όπως η πρώτη μέρα στο νηπιαγωγείο ή η εργασία σε ένα μεγάλο σχολικό έργο, μπορεί στην πραγματικότητα να είναι θετικές και να βοηθήσουν τα παιδιά να αναπτύξουν ανθεκτικότητα. Ανθεκτικότητα σημαίνει να μπορείτε  να προσαρμόζεστε και να αντιμετωπίζετε το στρες με τρόπο που σας βοηθά να γίνεστε καλύτεροι στο να διαχειρίζεστε αγχωτικές καταστάσεις στο μέλλον.  

Μερικές φορές οι αντιδράσεις των παιδιών στο στρες μπορεί να είναι πολύ επιβλαβείς, ειδικά χωρίς την παρουσία στοργικών και υποστηρικτικών ενηλίκων στη ζωή τους. Όταν τα παιδιά βιώνουν μια πολύ αγχωτική κατάσταση μία φορά ή εκτίθενται σε ένα χρόνιο αγχωτικό περιβάλλον, ο φυσικός τρόπος του σώματος να αντιμετωπίζει το στρες (η αντίδραση πάλης, φυγής ή παγώματος) μπορεί να γίνει επιβλαβής. Όταν αυτό συμβαίνει, καταλήγει σε αυτό που αποκαλούμε τοξικό στρες—το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα συμπεριφοράς, ασθένεια και ζητήματα ψυχικής υγείας.  

Τα παιδιά μπορούν να προστατευτούν από αυτό το τοξικό στρες μέσω των στοργικών και υποστηρικτικών ενηλίκων γύρω τους, ειδικά των γονέων ή φροντιστών, που μπορούν να τα καθησυχάσουν και να τα βοηθήσουν να ανακάμψουν ψυχικά, αφού έχουν βιώσει κάτι τραυματικό. Οι ασφαλείς, σταθερές, στοργικές σχέσεις εξουδετερώνουν τις επιπτώσεις του τοξικού στρες. 

Και οι γονείς ήταν κάποτε παιδιά! 

Ό,τι συνέβη στους γονείς όταν ήταν παιδιά μπορεί να επηρεάζει την υγεία τους τώρα ως ενήλικες. Οι αναμνήσεις των γονέων για το πώς μεγάλωσαν μπορούν να διαμορφώσουν τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώνουν τα δικά τους παιδιά. Μερικές φορές οι γονείς που έχουν βιώσει αρνητικές παιδικές εμπειρίες δυσκολεύονται όταν προκύπτουν αγχωτικές καταστάσεις. Μπορεί να χάνουν την ψυχραιμία τους πιο γρήγορα ή να έχουν περισσότερα προβλήματα υγείας, ή μπορεί να παλεύουν με την κατάθλιψη. Πολλοί άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων των γονέων, μπορεί να χρησιμοποιούν ανθυγιεινούς τρόπους για να ηρεμήσουν—να φωνάζουν στους/στις συντρόφους ή στα παιδιά, να καταφεύγουν στο κάπνισμα, στην κατανάλωση αλκοόλ ή στην χρήση ναρκωτικών.  

Οι γονείς μπορούν, αντίθετα, να διδάξουν στα παιδιά υγιείς τρόπους να αντεπεξέρχονται με τις δυσκολίες. Ψυχολογική θεραπεία,   σωματική άσκηση, ασκήσεις για τη βελτίωση της αυτορρύθμισης και τη διατήρηση μιας θετικής νοητικής στάσης, διαλογισμός και συζήτηση με συνομηλίκους μπορούν να βοηθήσουν τους γονείς να προστατεύσουν τα παιδιά τους από το να έχουν και εκείνα αρνητικές παιδικές εμπειρίες. 

Βοηθώντας τα παιδιά: δυνατοί και υγιείς γονείς  

Οι γονείς και άλλοι στοργικοί ενήλικες είναι πολύ σημαντικοί στο να βοηθούν τα παιδιά να εξασκούν την ανθεκτικότητά τους. Οι γονείς χρειάζεται να φροντίζουν τον εαυτό τους πριν μπορέσουν να βοηθήσουν τα παιδιά τους, όπως στις οδηγίες που ακούμε σε ένα αεροπλάνο—"Βάλτε πρώτα τη δική σας μάσκα οξυγόνου πριν βοηθήσετε τους άλλους."  

Τι σημαίνει αυτό; 

• Ορίστε τον κύκλο υποστήριξής σας. Η γονεϊκότητα είναι δύσκολη, ειδικά όταν οι οικογένειες έχουν περάσει δύσκολες περιόδους. Κανείς δεν πρέπει να προσπαθεί να το κάνει μόνος του. Σε ποιον απευθύνεστε για συμβουλές ή βοήθεια ή απλώς για να μιλήσετε για όσα συμβαίνουν στη γονεϊκότητά σας; Αναζητήστε υποστήριξη από συμβούλους, γιατρούς, οικογένεια και φίλους,  που μπορούν να σας βοηθήσουν να δείτε τι κάνετε καλά και να σας συνδέσουν με υπηρεσίες όπου θα βρείτε περισσότερη υποστήριξη όταν χρειάζεται. 
• Φροντίστε τον εαυτό σας σωματικά. Τρώτε υγιεινά, κοιμηθείτε αρκετά, ακολουθήστε μια ρουτίνα άσκησης, φροντίστε τις ιατρικές σας ανάγκες και δώστε στον εαυτό σας λίγο χρόνο χωρίς παιδιά για να χαλαρώσετε.  
• Βρείτε πράγματα που αγαπάτε να κάνετε και αφιερώστε χρόνο σε αυτά. 
• Βρείτε τρόπους που σας βοηθούν να ηρεμείτε ή να διαχειρίζεστε το στρες, όταν εμφανίζεται. Κάντε έναν περίπατο, εξασκήστε βαθιές αναπνοές, μιλήστε με φίλους ή διαλογιστείτε ή προσευχηθείτε. 
• Αφιερώστε χρόνο να σκεφτείτε τι συνέβη στη δική σας παιδική ηλικία και πώς μπορεί να σας επηρεάζει τώρα. Αν αυτό είναι δύσκολο ή επώδυνο, σκεφτείτε να ζητήσετε υποστήριξη από έναν ψυχολόγο ή ψυχίατρο με εκπαίδευση στη ψυχοθεραπεία (ψυχοδυναμικής ή οικογενειακής ή άλλης προσέγγισης) ή απλώς ζητήστε βοήθεια από κάποιον που εμπιστεύεστε. 

Μόλις οι γονείς βρουν τρόπους να παραμένουν υγιείς ακόμη και σε στρεσογόνες περιόδους, μπορούν να προσφέρουν υποστήριξη στα παιδιά τους. 

Πώς μοιάζει αυτή η υποστήριξη; 

• Να είστε θετική επιρροή στη ζωή των παιδιών σας. Τα παιδιά σας χρειάζεται να γνωρίζουν ότι τα αγαπάτε και πιστεύετε σε αυτά. Απλά πράγματα, όπως το παιχνίδι μαζί και ο κοινός χρόνος, μπορούν να βοηθήσουν σε αυτό. 
• Μάθετε τι μπορείτε και τι δεν μπορείτε να περιμένετε από τα παιδιά σας σε διαφορετικές ηλικίες. Χρησιμοποιήστε αυτή τη γνώση για να σχεδιάσετε τις δραστηριότητές σας. Για παράδειγμα, ένα παιδί 2 ετών δεν πρόκειται να μπορεί να κάθεται ακίνητο για πολλή ώρα. Όταν χρειάζεται να πάρετε τα παιδιά σας στο σούπερ μάρκετ, εμπλέξτε τα: 
• "Βλέπεις κάτι κόκκινο;" "Σε παρακαλώ βοήθησέ με να βάλουμε τα κουτιά στο καρότσι." Ή, αν είναι δυνατό, σκεφτείτε να πάτε στο σούπερ μάρκετ μόνοι σας, χωρίς τα παιδιά σας, ή να πάτε με έναν φίλο που μπορεί να βοηθήσει. 
• Δώστε το καλό παράδειγμα στα παιδιά σας. Σας θαυμάζουν και θα προσπαθήσουν να κάνουν ό,τι κάνετε. 
• Μια καλή πρακτική στη γονεϊκότητα είναι να παραμένετε όσο το δυνατόν πιο θετικοί. Για παράδειγμα, επαινείτε τα παιδιά σας; προσπαθήστε να προσέχετε τα καλά πράγματα που τα βλέπετε να κάνουν κάθε μέρα. 
• Να έχετε επίγνωση του τι μπορούν να κάνουν οι αρνητικές παιδικές εμπειρίες και άλλες δύσκολες εμπειρίες στην ανάπτυξη του εγκεφάλου των παιδιών σας και στη συνολική τους υγεία. Αν συμβεί κάτι τραυματικό στα παιδιά σας ή στην οικογένειά σας, μοιραστείτε αυτή την πληροφορία με τον /την ειδικό (παιδίατρο ή παιδοψυχολόγο).  Οι επαγγελματίες υγείας μπορούν να βοηθήσουν εσάς και τα παιδιά σας να λάβετε την υποστήριξη που χρειάζεστε. Όσο νωρίτερα λάβετε υποστήριξη για τα παιδιά σας, τόσο πιο εύκολο θα είναι να επουλωθούν τα τραύματα γρήγορα, να ανακάμψουν και να συνεχίσουν να ζουν υγιείς και λιγότερο στρεσογόνες ζωές.  

Τελευταία ενημέρωση  2/14/2024