Θαλπωρή και χαρά: Συμβουλές για να μειώσετε το οικογενειακό άγχος και να υποστηρίξετε την ψυχική υγεία των παιδιών

Η περίοδος των γιορτών είναι μια ευκαιρία να φτιάξουμε και να μοιραστούμε νόστιμο φαγητό, να ανταλλάξουμε δώρα και να απολαύσουμε αγαπημένες παραδόσεις. Όμως για πολλές οικογένειες, η «πιο ευτυχισμένη εποχή του χρόνου», τα Χριστούγεννα, σημαίνει επίσης ανεξέλεγκτο άγχος. 

Τα προγράμματα στο τέλος του χρόνου συχνά είναι γεμάτα κοινωνικές εκδηλώσεις που απαιτούν υπερβολικό από τον χρόνο μας. Μπορεί να νιώθουμε πίεση να ξοδέψουμε πολλά για δώρα και ταξίδια, ακόμα κι αν ο προϋπολογισμός μας είναι σφιχτός, ή να συμμετέχουμε σε δραστηριότητες που απαιτούν υπερβολικά πολλή από την προσωπική και οικογενειακή μας ενέργεια. 

Ακολουθούν μερικές προτάσεις για να διαχειριστείτε το άγχος των γιορτών, ώστε η οικογένειά σας να νιώσει πιο ισορροπημένη (και ίσως λίγο πιο χαρούμενη, επίσης). 

1. Κρατήστε ημερολόγιο για τη διαχείριση των εορτών με απλές εξηγήσεις.

Η πίεση να γιορτάσετε με όλους—από τον κύκλο επαφών που έχετε από τις δραστηριότητες του παιδιού σας μέχρι τους συναδέλφους στη δουλειά—μπορεί να κάνει τις γιορτές να μοιάζουν βιαστικές και χαοτικές. Επιλέξτε όσες εκδηλώσεις μπορείτε εύλογα να διαχειριστείτε και αρνηθείτε τις υπόλοιπες, χωρίς ενοχές. 

Αν κάποιος επιμείνει, απλώς πείτε: «Ακούγεται υπέροχα, αλλά έχουμε κάτι άλλο κανονισμένο». Να θυμάστε ότι οι επισκέψεις από μακριά και άλλα ταξίδια μπορούν να προγραμματιστούν ξανά, δίνοντας στην οικογένεια κάτι να περιμένει με χαρά στο νέο έτος. 

2. Προστατέψτε τις οικογενειακές ρουτίνες και την ευεξία. 

Το να τηρείτε τιςοικογενειακές ρουτίνες μπορεί να σας βοηθήσει να καλλιεργήσετε μια αίσθηση ηρεμίας μέσα στον εορταστικό πυρετό. Βρείτε χρόνο για άσκηση, υγιεινά γεύματα και αρκετό ύπνο (συμπεριλαμβανομένων των υπνάκων, ειδικά για τα μικρά παιδιά). Μικρές παύσεις και ανάσες από τους γρήγορους ρυθμούς—όπως το να διαβάζετε την ίδια ιστορία πριν τον ύπνο ή να κάνετε ένα σύντομο οικογενειακό απολογισμό—μπορούν να μειώσουν το άγχος για όλους.

Προσέξτε πόσο χρόνο εσείς και τα παιδιά σας περνάτε μπροστά σε οθόνες. Αντικαταστήστε την χρήση οθονών με απλές χαρές, όπως το να πίνετε μαζί ζεστή σοκολάτα ή να κάνετε μια βόλτα στον καθαρό αέρα. 

Οι γιορτές είναι, επίσης, μια καλή περίοδος για να δοκιμάσετε νέους τρόπους χαλάρωσης, όπως τον διαλογισμό ή άλλες υγιεινές συνήθειες, Παρατηρήστε ένα πράγμα στη στιγμή—μια μυρωδιά από την κουζίνα, έναν στίχο τραγουδιού, την αίσθηση του κρύου αέρα στο πρόσωπό σας. Σύντομα διαλείμματα ενσυνειδητότητας βοηθούν παιδιά και ενήλικες να αποφορτιστούν πριν από την επόμενη δραστηριότητα.

Πάνω απ’ όλα, δώστε στην οικογένειά σας χώρο για αυτοφροντίδα, χρόνο να επιβραδύνει ή απλώς να «είναι» εκεί. Το να φροντίζετε τον εαυτό σας δίνει το παράδειγμα για υγιείς στρατηγικές αντιμετώπισης και βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν τις δικές τους δεξιότητες αυτοφροντίδας.

3. Παρατηρήστε ενδείξεις ότι τα παιδιά χρειάζονται επιπλέον υποστήριξη.

Ο εορταστικός αναβρασμός μπορεί να κάνει τις εναλλαγές διάθεσης ενός παιδιού πιο έντονες. Τα νήπια μπορεί να εμφανίσουν ξεσπάσματα καθώς οι χαμένοι ύπνοι και τα ζαχαρούχα σνακ τα ωθούν στην υπερδιέγερση. Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να νιώθουν άγχος για το πώς θα ενταχθούν στις νέες επαφές κατά τις επισκέψεις και αν θα γίνουν αποδεκτά, καθώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατακλύζονται από εικόνες γιορτινών πάρτι και ανταλλαγής δώρων. 

Δείξτε στο παιδί σας ότι καταλαβαίνετε και ότι είστε εκεί, αν και όταν χρειαστεί να μιλήσει. Ακολουθούν προτάσεις για το πώς να μιλήσετε με τον προέφηβο ή τον έφηβό σας για ενδεχόμενες πιέσεις που ίσως συναντήσουν κατά τις εξόδους τους, όπως το να πειραματιστούν με ναρκωτικά, αλκοόλ ή σεξ, που μπορεί να ενταθούν κατά τις χειμερινές σχολικές διακοπές. Ενημερώστε τα παιδιά σας ότι είστε ανοιχτοί σε συζητήσεις για δύσκολα θέματα, όσο απασχολημένοι κι αν είστε. 

Αν η οικογένειά σας έχασε πρόσφατα ένα αγαπημένο πρόσωπο, να θυμάστε ότι οι γιορτές μπορεί να πυροδοτήσουν ή να εντείνουν το πένθος. Δώστε στον εαυτό σας την άδεια να ξαναγράψετε το «σενάριο» των γιορτών. Ποιες ευχάριστες δραστηριότητες θέλετε να κρατήσετε—και ποιες θα προτιμούσατε να παραλείψετε αυτή τη φορά; Το να κάνετε αυτές τις επιλογές μαζί μπορεί να δημιουργήσει μια βάση υγιούς αμοιβαίας υποστήριξης.

4. Δώστε έμφαση στην απλή, θετική πλευρά της προσφοράς.

Η ιδέα ότι πρέπει να ξοδέψουμε πολλά χρήματα για να γιορτάσουμε μπορεί να στριμώξει γονείς και οικογένειες σε μια άβολη θέση. Οι γονείς μπορεί να νιώθουν πίεση να δανειστούν χρήματα ή να χρησιμοποιήσουν πιστωτικές κάρτες για δώρα, ειδικά ρούχα, ιδέες για διακοσμήσεις και άλλα. Αυτό το μοτίβο μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ, καθώς φτάνει το νέο έτος (μαζί με τους απλήρωτους λογαριασμούς).

Να θυμάστε ότι το οικονομικό άγχος δεν είναι ποτέ υγιές για την οικογένειά σας. Δώστε ένα θετικό παράδειγμα στα παιδιά σας, θέτοντας έναν προϋπολογισμό για τις γιορτές και τηρώντας τον. Ένα ξεχωριστό δώρο μπορεί να είναι εξίσου σημαντικό με δεκάδες λαμπερά πακέτα, ειδικά αν το κάνετε αυτό μέρος του τρόπου που σκέφτεται η οικογένειά σας για την εορταστική ευτυχία. 

Σκεφτείτε να μιλήσετε με τα παιδιά σας για το βαθύτερο νόημα της εποχής. Εστιάστε σε τρόπους προσφοράς που μπορούν να φέρουν ένα ιδιαίτερο είδος χαράς. Δεν χρειάζεται να κάνετε μεγάλες δωρεές σε φιλανθρωπίες ή να προσφέρετε εθελοντικά εκατοντάδες ώρες για να κάνετε τη διαφορά. Μπορεί να σημαίνει κάτι τόσο απλό όσο το να βοηθήσετε έναν γείτονα που θα εκτιμούσε ένα επιπλέον χέρι βοήθειας. Ή μπορεί να είναι το να καλέσετε τα παιδιά ενός φίλου να έρθουν για παιχνίδι, ώστε εκείνος/η να μπορέσει να τελειώσει τις γιορτινές του υποχρεώσεις. Ζητήστε από τα παιδιά σας ιδέες και βρείτε τρόπους να τις υλοποιήσετε μαζί.

Ο/Η ειδικός (παιδίατρος ή παιδοψυχολόγος) είναι εκεί για να σας υποστηρίξει

Αν η ψυχική υγεία του παιδιού σας πλήττεται αυτή τη στιγμή, αφιερώστε χρόνο για να διερευνήσετε τι συμβαίνει. Προβλήματα ύπνου, σημαντικές αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες, ή χαμηλή διάθεση που επιμένει για περισσότερο από 2 εβδομάδες είναι βάσιμες ανησυχίες με τις οποίες μπορεί να βοηθήσει ο/η ειδικός.

Κανονίστε χρόνο για να μιλήσετε μαζί του/της άμεσα, αντί να περιμένετε μέχρι μετά τις γιορτές, ειδικά αν βλέπετε σημάδια άγχους, κατάθλιψης ή αυτοτραυματισμού. Ο/Η ειδικός (παιδίατρος, παιδοψυχολόγος) μπορεί να σας βοηθήσει να καταλάβετε ποια θεραπεία και υποστήριξη χρειάζεται το παιδί σας για να ξαναβρεί την ισορροπία του.