Η υγιής ψυχική και συναισθηματική ανάπτυξη είναι ζωτικής σημασίας για μια υγιή παιδική ηλικία. Σήμερα, τα παιδιά και οι έφηβοι αντιμετωπίζουν πηγές στρες που οι περισσότεροι γονείς δεν είχαν ποτέ φανταστεί.

Τα τελευταία χρόνια, χρειάστηκε να προσαρμοστούν σε συνεχώς μεταβαλλόμενες καθημερινότητες, ρουτίνες και προσδοκίες στο σπίτι, στο σχολείο και στις δια ζώσης και διαδικτυακές αλληλεπιδράσεις. Έχει γίνει ακόμη πιο σημαντικό οι γονείς και οι φροντιστές να γνωρίζουν τις ψυχικές και συναισθηματικές ανάγκες των παιδιών τους και να ξέρουν πώς να τα υποστηρίζουν.

Υγιής ψυχική και συναισθηματική ανάπτυξη στα παιδιά

Οι γονείς και οι φροντιστές διαθέτουν σημαντικά εργαλεία που μπορούν να εξοπλίσουν τα παιδιά και τους εφήβους με δεξιότητες που τα βοηθούν να παραμένουν ψυχικά υγιή και ευτυχισμένα σε δύσκολες περιόδους. Μεταβείτε εδώ για να μάθετε για 4 βασικά δομικά στοιχεία της υγιούς ψυχικής και συναισθηματικής ανάπτυξης στα παιδιά, μαζί με συμβουλές για την προώθηση θετικών εμπειριών στην παιδική ηλικία.

Γεγονότα που μπορούν να επηρεάσουν την ευημερία του παιδιού σας

Όλα τα παιδιά αντιμετωπίζουν αλλαγές στη ζωή τους, αλλά οι επιπτώσεις μπορεί να διαφέρουν σε κάθε παιδί. Τα συστήματα στήριξης και αντιμετώπισης του στρες που παρέχονται από γονείς, φροντιστές και τις ευρύτερες κοινωνικές ομάδες στις οποίες ένα παιδί μπορεί να ανήκει, μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά.

Ακολουθούν μερικά παραδείγματα στρεσογόνων εμπειριών ή γεγονότων, που μερικές φορές αποκαλούνται αρνητικές εμπειρίες (ή δυσμενείς συνθήκες) της παιδικής ηλικίας και μπορεί να επηρεάσουν ένα παιδί:

Θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου
Χωρισμός ή διαζύγιο
Μάρτυρας βίας στο σπίτι ή σχολείο
Οικονομική αστάθεια, οικονομικά προβλήματα, φτώχεια
Επίμονοι στρεσογόνοι παράγοντες στο σχολείο
Αυτοκτονία ενός φίλου
Συγγενείς στη φυλακή
Διακρίσεις λόγω φύλου ή φυλής ή εκφοβισμός (δια ζώσης ή μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης)

Οι επιπτώσεις των αρνητικών εμπειριών στο παιδί ή στον/στην έφηβο/η μπορεί να περιλαμβάνουν:

Αλλαγές στον ύπνο, στην όρεξη, στην κοινωνική δραστηριότητα και στην προσωπικότητα (π.χ. βουρκώνει εύκολα, θυμώνει ή νιώθει ματαίωση εύκολα)
Πονοκέφαλοι, πόνοι στην κοιλιά ή αίσθημα κόπωσης
Απομόνωση
Αρνητικός εσωτερικός διάλογος
Νέες δυσκολίες με τις δουλειές του σπιτιού και τα σχολικά καθήκοντα

Πώς να υποστηρίξετε το παιδί σας σε δύσκολες στιγμές

Σε δύσκολες συναισθηματικά περιόδους, μπορείτε να δείξετε υποστήριξη με βασικούς τρόπους. Αυτό περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός χώρου, μιας ασφαλούς συνθήκης, ώστε το παιδί σας να μιλήσει μαζί σας, καθώς εσείς ακούτε, και παίρνοντας στα σοβαρά τα λόγια και τα συναισθήματα του παιδιού σας. Η παροχή ενός ασφαλούς, σταθερού και στοργικού περιβάλλοντος για το παιδί και τον/την έφηβο/η, που είναι προβλέψιμο και γεμάτο αγάπη, τους επιτρέπει να ανταποκρίνονται καλύτερα στο στρες που μπορεί να βιώνουν.

Μερικές φορές εσείς και το παιδί ή ο/η έφηβος/η μπορεί να χρειαστείτε επιπλέον υποστήριξη για να διαχειριστείτε τις προκλήσεις της ζωής. Ένας/μία εκπαιδευμένος/η επαγγελματίας μπορεί να συνεργαστεί μαζί σας και με το παιδί ή τον/την έφηβο/η για να αναπτύξετε ένα σχέδιο που θα βελτιώσει την ψυχική και συναισθηματική υγεία του παιδιού σας. Αν παράλληλα φροντίσετε την δική σας ψυχική υγεία έχοντας ψυχολογική υποστήριξη από επαγγελματία ψυχικής υγείας, τα αποτελέσματα θα είναι πιο θετικά και για σας και για το παιδί σας.

Πού να βρείτε περισσότερη υποστήριξη

Ένα από τα καλύτερα σημεία εκκίνησης είναι ο/η παιδίατρος του παιδιού σας. Είναι εκπαιδευμένοι να φροντίζουν κάθε πτυχή της υγείας του παιδιού σας. Η συναισθηματική και ψυχική υγεία, συνδέεται με την σωματική ευεξία.

Ο/Η παιδίατρος του παιδιού σας μπορεί να σας βοηθήσει να εντοπίσετε έγκαιρα τομείς ανησυχίας που χρειάζονται επιπλέον υποστήριξη και να σας κατευθύνει σε κάποιον ειδικό/η για την ψυχική υγεία (παιδοψυχολόγο, παιδοψυχίατρο) ή και σε σχετικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας για παιδιά και εφήβους. Εκεί θα αξιολογηθούν τα συμπτώματα και οι συμπεριφορές του παιδιού. Μπορούν να συνεργαστούν μαζί σας για να εντοπίσουν ένα σχέδιο υποστήριξης των ψυχικών και συναισθηματικών αναγκών του παιδιού σας.

Το σχολείο του παιδιού σας

Τα σχολεία μπορούν και πρέπει να υποστηρίζουν την κοινωνικο-συναισθηματική μάθηση. Ο/Η δάσκαλος/α της τάξης μπορεί να επικοινωνήσει μαζί σας, όταν παρατηρήσει αλλαγές στην προσοχή, στη συγκέντρωση ή στην ανταπόκριση του παιδιού σας προς τους άλλους μαθητές.

Φίλοι και συγγενείς

Είναι πιθανό πολλοί από τους φίλους και τους συγγενείς σας να έχουν αντιμετωπίσει ζητήματα ψυχικής και συναισθηματικής υγείας είτε οι ίδιοι είτε με τα παιδιά τους. Μπορεί να μπορούν να σας προτείνουν τον/την δικό/ή τους θεραπευτή/τρια ή κάποιον/α από το δίκτυο του/της. Επιπλέον, έμπιστοι φίλοι και συγγενείς μπορεί να συνεργαστούν μαζί σας για να προσφέρουν επιπλέον υποστήριξη στο παιδί σας, ώστε να προωθηθούν θετικές εμπειρίες στην παιδική ηλικία.

Μια αξιολόγηση από πρώτο χέρι για το ύφος/προσέγγιση ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Είναι χρήσιμο να έχετε την υποστήριξη φίλων και οικογένειας στην προσπάθεια να βελτιώσετε την ψυχική υγεία του παιδιού σας.

Νοσοκομείο ή τμήμα επειγόντων σε επείγουσες καταστάσεις

Μπορεί να χρειαστεί χρόνος για να βρείτε τον κατάλληλο θεραπευτή και να προγραμματίσετε ραντεβού. Αν το παιδί σας εμφανίζει συμπτώματα σοβαρής ψυχικής και συναισθηματικής δυσφορίας ή αυτοκτονικές σκέψεις, επικοινωνήστε άμεσα με έναν επαγγελματία υγείας. Αν χρειάζεται, πηγαίνετε το παιδί σας στα επείγοντα.

Ασφαλιστική κάλυψη για φροντίδα ψυχικής υγείας

Αν έχετε ιδιωτική ασφάλιση, επικοινωνήστε με την ασφαλιστική σας για να επιβεβαιώσετε την κάλυψη ψυχικής υγείας. Πριν κλείσετε ραντεβού, είναι καλύτερο να γνωρίζετε εκ των προτέρων πόσες συνεδρίες καλύπτονται, ποιο ποσοστό του κόστους καλύπτεται και αν υπάρχει συμμετοχή.

Αν η οικογένειά σας δεν διαθέτει ασφαλιστικό πρόγραμμα που να καλύπτει την ψυχική υγεία, υπάρχουν δημόσιες ή ημι-δημόσιες υπηρεσίες που παρέχουν δωρεάν ή χαμηλού κόστους υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Οι δημοτικές και περιφερειακές διευθύνσεις δημόσιας υγείας και οι σχετικές αναρτήσεις που έχουν στο διαδίκτυο είναι επίσης ένας σύμβουλος σε αυτόν τον τομέα.

Βρίσκοντας τον/την κατάλληλο/η θεραπευτή/τρια και τη σωστή θεραπεία

Δώστε χρόνο

Η εύρεση του κατάλληλου επαγγελματία υγείας χρειάζεται χρόνο. Στα χαρτιά, ένας/μία θεραπευτής/τρια μπορεί να έχει τα σωστά προσόντα και εξαιρετικές συστάσεις. Αυτό που έχει σημασία είναι το πώς συνδέεται με το παιδί σας. Για να μάθει και να αναπτυχθεί ένα παιδί, πρέπει να νιώθει άνετα και να είναι πρόθυμο να μιλήσει και να εμπιστευτεί τον επαγγελματία υγείας. Ίσως χρειαστεί να δοκιμάσετε μερικούς/ες θεραπευτές/τριες μέχρι να βρείτε το κατάλληλο ταίριασμα.

Τα θεραπευτικά πλάνα δεν ακολουθούν μια ενιαία προσέγγιση για όλους. Ο/Η ειδικός στον οποίο έχετε απευθυνθεί θα μιλήσει με εσάς, το παιδί σας και, πιθανώς, το σχολείο, ώστε να καταλήξετε σε σωστή διάγνωση. Από εκεί και πέρα, θα συνεργαστούν μαζί σας για να δημιουργήσουν ένα θεραπευτικό πλάνο που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του παιδιού σας. Ακούστε τι προτείνει ο/η θεραπευτής/τρια, κάντε ερωτήσεις και να είστε ανοιχτοί σε πιθανές αλλαγές στο θεραπευτικό πλάνο.

Μόλις ξεκινήσει η θεραπεία, δώστε της χρόνο να λειτουργήσει. Αν συνταγογραφηθεί φαρμακευτική αγωγή, μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες ή μήνες για να βρεθεί η σωστή δοσολογία, αυτή που προσφέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Εμπιστευτείτε το ένστικτό σας

Το ότι ξεκινάτε με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραμείνετε σε αυτόν. Μπορεί να χρειαστεί χρόνος για να βρείτε κάποιον που να ταιριάζει στο παιδί σας και στις ανάγκες του. Επίσης, αν δεν αισθάνεστε άνετα ή δεν είστε σίγουροι για τη διάγνωση ή το θεραπευτικό πλάνο, είναι απολύτως εντάξει να ζητήσετε δεύτερη γνώμη. Μπορεί να θέλετε να εξετάσετε το ενδεχόμενο αλλαγής του επαγγελματία ψυχικής υγείας, αν το παιδί σας:

διστάζει περισσότερο από το συνηθισμένο να μιλήσει μαζί του ή με εσάς μετά τις συνεδρίες.
έχει εκφράσει αρνητικά σχόλια για τον συγκεκριμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Ίσως θελήσετε, επίσης, να εξετάσετε το ενδεχόμενο να αναζητήσετε διαφορετικό επαγγελματία υγείας, αν η συνολική στάση/διάθεση του παιδιού σας δεν φαίνεται να βελτιώνεται. Ωστόσο, να θυμάστε ότι μπορεί να χρειαστεί χρόνος ώστε ο/η θεραπευτής/τρια να χτίσει εμπιστοσύνη και σύνδεση με το παιδί σας, και ότι οι περισσότερες ψυχολογικές θεραπείες χρειάζονται χρόνο.

Αποτινάξτε κάθε στίγμα

Να θυμάστε ότι πολλά παιδιά περνούν ακριβώς τα ίδια ζητήματα με το δικό σας. Η ψυχική και συναισθηματική υγεία δεν διαφέρει από τη σωματική υγεία.

Αν το παιδί σας είχε άσθμα, δεν θα διστάζατε να του/της πάρετε ένα εισπνεόμενο φάρμακο ή θεραπείες με αλβουτερόλη. Αν το παιδί σας είχε διαβήτη, θα φροντίζατε να έχει ενέσεις ινσουλίνης και μετρητή γλυκόζης. Καλύπτοντας τις ψυχικές και συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού σας και συνδέοντάς το με έναν/μία επαγγελματία θεραπευτή/τρια, το βοηθάτε να αναλάβει ενεργό ρόλο στη δική του/της θεραπεία.

Υποστηρίζοντας το παιδί σας και τον εαυτό σας

Καθώς αντιμετωπίζετε την ψυχική υγεία του παιδιού σας, μην ξεχνάτε τη δική σας. Φροντίζοντας τη δική σας ψυχική και συναισθηματική υγεία, αυξάνετε τις ευκαιρίες για το παιδί σας να έχει θετικές εμπειρίες που χτίζουν ανθεκτικότητα μαζί με εσάς.

Περισσότερες πληροφορίες

Τελευταία ενημέρωση 5/20/2025

Βρίσκοντας την κατάλληλη φροντίδα για την ψυχική υγεία του παιδιού σας