Απλώς αναπνεύστε: Η σημασία των διαλειμμάτων διαλογισμού για τα παιδιά

Οι εγκέφαλοι των παιδιών μας είναι κουρασμένοι και τα παιδιά όλων των ηλικιών χρειάζονται πραγματικά ευκαιρίες, ώστε να μπορούν να αφιερώνουν χρόνο κάθε μέρα, μένοντας «αποσυνδεδεμένα» από όλες τις δραστηριότητες, για να χαλαρώνουν και να συγκεντρώνονται. Ο διαλογισμός προσφέρει αυτό το διάλειμμα και βοηθά τα παιδιά να λειτουργούν πιο αποτελεσματικά και με μεγαλύτερη διαύγεια.

Τα παιδιά σήμερα αναφέρεται, επίσης, ότι παρουσιάζουν υψηλά επίπεδα άγχους. Για να τα βοηθήσει να κάνουν ένα διάλειμμα, η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής  ενθαρρύνει τους γονείς να μοιραστούν τον διαλογισμό με τα παιδιά τους—και τους εκπαιδευτικούς να ενσωματώσουν τη διδασκαλία της ενσυνειδητότητας στο σχολείο στα σχέδια μαθημάτων τους. 

Η απλή πράξη του να διδάξετε στα παιδιά πώς να σταματούν, να συγκεντρώνονται και απλώς να αναπνέουν θα μπορούσε να είναι ένα από τα μεγαλύτερα δώρα που τους προσφέρετε.

Επιλογές διαλογισμού για παιδιά 

Οι διαλογιστικές πρακτικές χρησιμοποιούνται από την αρχαιότητα για τη βελτίωση της υγείας και της ευεξίας. Όμως, όπως ένας αθλητής μπορεί να κάνει διαφορετικές ασκήσεις, έτσι και όσοι ασκούν τον διαλογισμό συχνά χρησιμοποιούν διαφορετικούς τύπους. 

Οι πιο συνηθισμένοι τύποι πρακτικής διαλογισμού είναι η συγκέντρωση, η ενσυνειδητότητα, ο διαλογισμός βασισμένος στην κίνηση, η καλλιέργεια θετικών συναισθημάτων και το “άδειασμα του νου”. Υπάρχουν συγκεκριμένα παραδείγματα και τρόποι για να ασκήσει κανείς κάθε τύπο.

Δημιουργία ηρεμίας με έλεγχο της αναπνοής

Πολλές πρακτικές διαλογισμού χρησιμοποιούν τεχνικές αναπνοής για να προάγουν μια κατάσταση ηρεμίας. Ο διαλογισμός του ελέγχου της αναπνοής, ίσως ο πιο γνωστός τύπος, σημαίνει το να κάθεστε ήσυχα, να ξεκουράζεστε ή να κλείνετε τα μάτια σας και να στρέφετε την προσοχή σας στην αναπνοή σας. Όταν η προσοχή σας διασπάται, κάτι που είναι πιθανό να συμβεί, απλώς προσπαθήστε να την επαναφέρετε.

Δεν χρειάζεστε χρόνια διαλογιστικής πρακτικής, για να ωφεληθείτε από αυτή την τεχνική. Ωστόσο, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το να μένει κανείς ακίνητος για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να είναι δύσκολο για ορισμένα παιδιά. Γι’ αυτό, ένας διαλογισμός με κίνηση, όπως η γιόγκα, μπορεί να αποτελέσει μια καλή πρακτική.

Έρευνα για τα οφέλη του διαλογισμού σε παιδιά και εφήβους

Ο διαλογισμός χρησιμοποιείται για να ξεκουράζει τον νου, το σώμα και το πνεύμα. Αυτό, με τη σειρά του, έχει πολλά ψυχικά, σωματικά και πνευματικά οφέλη. Ειδικά ο διαλογισμός ενσυνειδητότητας κερδίζει έδαφος στην πρόληψη και θεραπεία ασθενειών. 

Αρκετές μελέτες σε σχολικά περιβάλλοντα δείχνουν επίσης βελτιωμένη προσοχή και συμπεριφορά. Αρκετές έρευνες έχουν δείξει θετικά αποτελέσματα για τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχήςυπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).  Υπάρχουν, επίσης ενδείξεις ότι μπορεί να βοηθήσει στο άγχος, την κατάθλιψη, τη σχολική επίδοση, τον ύπνο, τα προβλήματα συμπεριφοράς και τις διατροφικές διαταραχές. Για παράδειγμα, μια μελέτη σε 300 μαθητές γυμνασίου από αστικές περιοχές, χαμηλού εισοδήματος και προερχόμενους από μειονότητες, που παρακολούθησαν προγράμματα διαλογισμού στο σχολείο, οδήγησε σε βελτιωμένη ψυχολογική λειτουργικότητα και χαμηλότερα επίπεδα συμπτωμάτων διαταραχής μετατραυματικού στρες (PTSD). 

Υπάρχουν, επίσης, σωματικά οφέλη, καθώς ηρεμεί το νευρικό σύστημα και μειώνει τις ορμόνες του στρες. Μελέτες έχουν δείξει οφέλη και για γαστρεντερικά συμπτώματα, παχυσαρκία, πονοκεφάλους, υψηλή αρτηριακή πίεση, ευαισθησία στον πόνο και ανοσολογική λειτουργία. Για παράδειγμα, μια μελέτη που εξέτασε την επίδραση του διαλογισμού με έλεγχο της αναπνοής σε θερινή κατασκήνωση 166 εφήβων με κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου διαπίστωσε ότι η σωστή αναπνοή προκάλεσε μείωση της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού ρυθμού. 

Συμβουλές διαλογισμού για οικογένειες

Ο διαλογισμός δεν έχει ένα αυστηρό σύνολο κανόνων, αλλά υπάρχουν ορισμένες συμβουλές που μπορούν να βοηθήσουν.

• Η διάρκεια και η συχνότητα του διαλογισμού μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με το άτομο και την πρακτική. Ωστόσο, οι παιδίατροι συνήθως συνιστούν τα ακόλουθα χρονικά πλαίσια:
  • Παιδιά προσχολικής ηλικίας: Λίγα λεπτά την ημέρα. 
  • Παιδιά σχολικής ηλικίας: 3-10 λεπτά δύο φορές την ημέρα.
  • Έφηβοι και ενήλικες: 5-45 λεπτά την ημέρα ή και περισσότερο, ανάλογα με την προτίμηση. 
• Δοκιμάστε να εντάξετε τη βαθιά αναπνοή στην καθημερινή ρουτίνα ύπνου των παιδιών σας—μπορεί να τα βοηθήσει να χαλαρώσουν για τη νύχτα και να κάνει τον διαλογισμό πιο εύκολο όταν προκύπτουν άλλες καταστάσεις. 
• Υπενθυμίστε στα παιδιά σχολικής ηλικίας και στους εφήβους να παίρνουν λίγες βαθιές ανάσες πριν απαντήσουν σε μια δύσκολη ερώτηση στο σχολείο, πριν από ένα διαγώνισμα ή πριν από μια αθλητική επίδοση. 
• Καθώς τα μικρά παιδιά μαθαίνουν να διαχειρίζονται έντονα συναισθήματα, η βαθιά αναπνοή μπορεί να είναι μέρος της διαδικασίας—ιδίως πριν και μετά από διαλείμματα ηρεμίας. 
• Μπορείτε να κάνετε μόνοι σας διαλογισμό, μπορεί, επίσης, να γίνεται με τη βοήθεια ενός εκπαιδευμένου επαγγελματία. Άτομα με εκπαίδευση στον διαλογισμό μπορούν να βοηθήσουν άλλους να μάθουν και να εξασκηθούν στον διαλογισμό. 
• Υπάρχουν πολλοί τρόποι να μάθετε διαφορετικές πρακτικές διαλογισμού. Υπάρχουν βιβλία, βίντεο, διαδικτυακή εκπαίδευση, ιστότοποι και εφαρμογές για smartphone που βοηθούν τα παιδιά να διαλογίζονται. Επιλέξτε και εξασκηθείτε σε εκείνη που λειτουργεί καλύτερα για εσάς και το παιδί σας και απολαύστε ένα πιο ήρεμο σώμα, νου και ψυχή.

Μιλήστε με τον/την παιδίατρό σας

Επειδή οι πρακτικές διαλογισμού είναι γενικά ασφαλείς και έχουν πολλά πιθανά οφέλη, μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς μεγάλο κίνδυνο. Ωστόσο, όπως με κάθε αλλαγή στον τρόπο ζωής, είναι καλύτερο να το συζητήσετε με τον παιδίατρο του παιδιού σας πριν προσθέσετε διαλογιστικές πρακτικές στη ρουτίνα ευεξίας του παιδιού σας.

Περισσότερες πληροφορίες

• Θεραπείες νου–σώματος σε παιδιά και νέους (κλινική έκθεση της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής)