Πώς αναπτύσσουν τα παιδιά ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες και προτιμήσεις

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί είναι τόσο δύσκολο να πείσετε τα παιδιά να φάνε τα λαχανικά τους; Η απροθυμία, για παράδειγμα να φάνε μπρόκολο, εμπεριέχει πολύ πιο περίπλοκα ζητήματα από το απλά να μην τους αρέσει το πράσινο φαγητό. Ο τρόπος με τον οποίο προτιμούμε συγκεκριμένα τρόφιμα σχετίζεται με πολλούς παράγοντες και ονομάζεται διατροφικές προτιμήσεις.

Πώς διαμορφώνονται οι διατροφικές προτιμήσεις:

Στα πρώτα 2 χρόνια της ζωής — μια περίοδος συνεχούς μάθησης — διαμορφώνονται επίσης και οι διατροφικές προτιμήσεις. Οι περισσότερες από αυτές είναι επίκτητες, αλλά κάποιες είναι έμφυτες. Οι διατροφικές προτιμήσεις ενός παιδιού επηρεάζουν άμεσα τη διατροφική του συμπεριφορά, η οποία με τη σειρά της συνδέεται με την γενική υγεία, την ευεξία και την εμφάνιση της παχυσαρκίας.

Εδώ και χρόνια, η βιομηχανία τροφίμων και ποτών χρησιμοποιεί αυτή τη γνώση προς όφελός της και ενθαρρύνει την ανάπτυξη ανθυγιεινών διατροφικών προτιμήσεων σε παιδιά όλων των ηλικιών μέσω διαφόρων τεχνικών μάρκετινγκ και διαφήμισης.

Ο ρόλος της βιομηχανίας τροφίμων και ποτών στη διαμόρφωση των διατροφικών προτιμήσεων:

Πόσο συχνά έχετε δει διαφήμιση για μπρόκολο; Τα υγιεινά τρόφιμα διαφημίζονται σε λιγότερο από 3% του χρόνου σε σύγκριση με τα ανθυγιεινά. Αυτό έχει άμεσο αντίκτυπο στις διατροφικές προτιμήσεις των παιδιών — αν σκεφτεί κανείς ότι οι εταιρείες τροφίμων και ποτών ξοδεύουν 2 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε καμπάνιες μάρκετινγκ που απευθύνονται σε παιδιά.

Η βιομηχανία του πρόχειρου φαγητού ξοδεύει σχεδόν 5 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα για να προωθήσει προϊόντα υψηλής περιεκτικότητας σε ζάχαρη, λίπος και αλάτι, προτείνοντας παράλληλα μερίδες που είναι εμφανώς δυσανάλογες με τις ενεργειακές ανάγκες ενός παιδιού. Οι εταιρείες fast food χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο συνεργασίες με παιχνίδια από σημαντικές παιδικές ταινίες για να προσελκύσουν το νεαρό κοινό. Είναι αξιοσημείωτο ότι μελέτες δείχνουν ότι ακόμη και πολύ μικρά παιδιά που εκτίθενται σε πειστικές διαφημίσεις μπορούν να αναπτύξουν έντονη επιθυμία για ανθυγιεινά τρόφιμα που δεν έχουν δοκιμάσει ποτέ!

Αυτό έχει ως άμεση συνέπεια τη δημιουργία δυνητικά ισόβιων, ανθυγιεινών διατροφικών προτιμήσεων, που σχετίζονται με την ανάπτυξη της παχυσαρκίας και όλων των συνεπειών της. Αν και οι διατροφικές προτιμήσεις μπορούν να «ξε-μαθευτούν», αυτό απαιτεί συχνά μια τεράστια δουλειά, καθώς μεγαλώνουμε.

Κανονιστικό πλαίσιο — ή η έλλειψή του

Στην Ελλάδα, νομοθετικές διατάξεις δεν αναφέρονται ρητά στο ζήτημα της διαφήμισης ανθυγιεινών τροφίμων και ποτών προς τα παιδιά, για την προβολή, προώθηση, διαφήμιση ή τοποθέτηση προϊόντων, τροφίμων και ποτών, που κρίνονται επιβαρυντικά για την υγεία. Στις διατάξεις του Κώδικα Καταναλωτικής Δεοντολογίας θα μπορούσε να υπάρξει διατύπωση των περιοριστικών διατάξεων διαφήμισης και προώθησης προϊόντων που κρίνονται επιβαρυντικά για την υγεία των παιδιών, ενώ ο Ελληνικός Κώδικας Διαφήμισης και Επικοινωνίας μπορεί, υπό την εποπτεία του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης, να συμπεριλάβει πιο αυστηρές προβλέψεις για τη διαφήμιση που αφορά σε τρόφιμα καθώς και τις διαφημίσεις για τα παιδιά, ακόμα και πέραν της τηλεόρασης και διαδικτύου.

Το πρόβλημα με τα σνακ για βρέφη και νήπια:

Η μείωση της πρόσληψης νατρίου και ζάχαρης από νωρίς μπορεί να βοηθήσει στον καθορισμό των γευστικών προτιμήσεων και να βοηθήσει τα παιδιά να κάνουν υγιεινές διατροφικές επιλογές αργότερα στη ζωή. Οι γονείς πρέπει να εξετάζουν προσεκτικά την ετικέτα με τα διατροφικά στοιχεία, όταν επιλέγουν εμπορικά τρόφιμα για νήπια και σνακ, επιδόρπια ή χυμούς για βρέφη και νήπια. Επίσης, πρέπει να επιλέγουν προϊόντα με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε πρόσθετη ζάχαρη και νάτριο. Δείτε εδώ περισσότερες συμβουλές για να μπορέσετε και εσείς και το παιδί σας να επιβιώσετε και να διαχειριστείτε την επιθυμία για γλυκό σε ένα περιβάλλον με πολλά διαθέσιμα γλυκά.

Το πρόβλημα συνεχίζεται, καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν:

Τα μεγαλύτερα παιδιά βομβαρδίζονται με διαφημιστικές καμπάνιες μέσω κάθε διαθέσιμου μέσου μάρκετινγκ. Περπατήστε σε οποιοδήποτε σούπερ μάρκετ και προσέξτε πού βρίσκονται τα δημητριακά για παιδιά. Αναμφίβολα, είναι τοποθετημένα σε θέση που προσελκύει το βλέμμα του παιδιού. Η τοποθέτηση καραμελών και γλυκών στο σημείο πώλησης είναι μια ακόμη καλά μελετημένη τακτική μάρκετινγκ.

Μάρκετινγκ τροφίμων και χρήση ψηφιακών μέσων

Τα παιδιά εκτίθενται, επίσης, σε αμέτρητες διαφημίσεις στην τηλεόραση, τις υπηρεσίες streaming, μέσω βιντεοπαιχνιδιών, μέσω κοινωνικών δικτύων και των περισσότερων ιστοσελίδων. Αυτός είναι ένας από τους πολλούς σημαντικούς λόγους για τους οποίους η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά η οθόνη να αποφεύγεται από τη γέννηση έως τους 18 μήνες (εκτός από βιντεοκλήσεις με αγαπημένα πρόσωπα). Και αυτός είναι ο λόγος. Οι γονείς παιδιών 18 έως 24 μηνών που επιθυμούν να εισάγουν ψηφιακά μέσα, θα πρέπει να επιλέγουν προγράμματα/εφαρμογές υψηλής ποιότητας και να τα παρακολουθούν μαζί για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Για παιδιά 2 έως 5 ετών, τα όρια στα ψηφιακά μέσα θα πρέπει να περιορίζονται σε 1 ώρα ή λιγότερο την ημέρα για παρακολούθηση προγράμματος υψηλής ποιότητας. Οι οδηγίες χρόνου οθόνης της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής τονίζουν, επίσης, τον ρόλο που μπορούν να παίξουν τα μέσα στη διατάραξη των υγιεινών διατροφικών συνηθειών, όπως όταν τα μέσα είναι ανοιχτά κατά τη διάρκεια των οικογενειακών γευμάτων. Δημιουργήστε ένα οικογενειακό πλάνο χρήσης μέσων που θα περιλαμβάνει ζώνες χωρίς οθόνες, όπως το τραπέζι του δείπνου.

Και τι γίνεται με τις προωθήσεις από διασημότητες; Μια μελέτη στο περιοδικό Pediatrics του Ιουλίου 2016 εξέτασε πώς η βιομηχανία τροφίμων χρησιμοποιεί μουσικές διασημότητες για να προωθήσει αναψυκτικά με ζάχαρη και τρόφιμα χαμηλής θρεπτικής αξίας μέσω καμπανιών αξίας πολλών εκατομμυρίων δολαρίων. Τα αποτελέσματα έδειξαν, επίσης, ότι αυτές οι διασημότητες είναι εξαιρετικά δημοφιλείς στους εφήβους—λαμβάνοντας υπόψη ότι οι έφηβοι ηλικίας 12 έως 18 ετών αναφέρουν ότι ακούνε μουσική σχεδόν 2 ώρες την ημέρα!

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς:

Είναι σημαντικό να είναι οι γονείς καλά ενημερωμένοι σχετικά με τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία από τις περισσότερες σύγχρονες πρακτικές μάρκετινγκ τροφίμων. Αυτή η πληροφόρηση μπορεί να τους βοηθήσει να προγραμματίσουν ανάλογα όσον αφορά την έκθεση στα μέσα ενημέρωσης και την εισαγωγή ανθυγιεινών τροφών στη διατροφή του παιδιού τους.

Αν δεν είστε ικανοποιημένοι με τις επιλογές που προσφέρονται στο κυλικείο του σχολείου του παιδιού σας, συμμετέχετε στον σύλλογο γονέων και στο σύλλογο διδασκόντων του σχολείου σας και βρείτε μαζί υγιεινές εναλλακτικές.

Περισσότερες πληροφορίες:

• Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς για το μάρκετινγκ του φαγητού - Σειρά κινούμενων σχεδίων της Suanne Kowal-Connelly, MD, FAAP