Μελατονίνη για παιδιά: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς για αυτή την ορμόνη του ύπνου

Προβλήματα με την έναρξη και τη διατήρηση του ύπνου συμβαίνουν συχνά στα παιδιά και τους εφήβους. Η έλλειψη επαρκούς ύπνου οδηγεί σε αρκετά δύσκολες συμπεριφορές και προβλήματα υγείας: οξυθυμία, δυσκολία στη συγκέντρωση, υψηλή αρτηριακή πίεση, προβλήματα βάρους και παχυσαρκία, πονοκεφάλους και κατάθλιψη. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι πολλοί αναζητούν μια λύση.

Τι είναι η μελατονίνη;

Η μελατονίνη είναι μια φυσική, ορμόνη που παράγεται από μια περιοχή του εγκεφάλου που ονομάζεται επίφυση. Απελευθερώνεται φυσιολογικά τη νύχτα και πληροφορεί το σώμα ότι είναι ώρα για ύπνο.

Η μελατονίνη πωλείται ως βοήθημα για τον ύπνο. Πωλείται χωρίς ιατρική συνταγή ως διατροφικό συμπλήρωμα, πράγμα που σημαίνει ότι μπορείτε να την αγοράσετε στο φαρμακείο ή σε ένα κατάστημα φυσικών προϊόντων, χωρίς συνταγή. Αυτό σημαίνει, επίσης, ότι η χρήση της δεν ρυθμίζεται από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ούτε έχει εγκριθεί γι’ αυτόν τον σκοπό.

Δηλητηρίαση από μελατονίνη και εσφαλμένη επισήμανση συμπληρωμάτων

Καθώς ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι στρέφονται στη μελατονίνη ως βοήθημα για τον υπνο, οι αναφορές για δηλητηριάσεις σε παιδιά έχουν αυξηθεί ραγδαία. Από το 2012 έως το 2021, υπήρξαν περισσότερες από 260.000 αναφορές στην Αμερική για δηλητηρίαση παιδιών που αφορούσαν στη μελατονίνη. Στα περισσότερα περιστατικά, δεν εμφανίστηκαν συμπτώματα και τα παιδιά ανέκαμψαν. Αλλά μερικά παιδιά χρειάστηκαν νοσηλεία στο νοσοκομείο και δύο παιδιά πέθαναν.

Επειδή τα συμπληρώματα διατροφής δεν αντιμετωπίζονται ως φάρμακα στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι ορισμένα συμπληρώματα μελατονίνης μπορεί επίσης να περιέχουν σεροτονίνη, κανναβιδιόλη (CBD) ή μεταβαλλόμενες ποσότητες μελατονίνης. Στην πραγματικότητα, μια έδειξε ότι ορισμένα περιείχαν δυνητικά επικίνδυνες ποσότητες μελατονίνης—πολύ περισσότερες από αυτές που αναγράφονταν στην ετικέτα. Για να αποφύγετε τη δηλητηρίαση στο σπίτι σας, φυλάξτε τη μελατονίνη και όλα τα φάρμακα, τις βιταμίνες και τα διατροφικά συμπληρώματα σε ασφαλές μέρος, μακριά από τα παιδιά. Να διαβάζετε και να ακολουθείτε πάντοτε τις οδηγίες στην ετικέτα. Για πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους δηλητηρίασης, επισκεφτείτε τον ιστότοποτου Κέντρου Δηλητηριάσεων ή καλέστε στο 210 7793777. Αν το παιδί σας έχει λιποθυμήσει, έχει κρίση, δυσκολία στην αναπνοή ή δεν μπορεί να ξυπνήσει, καλέστε το 166.

Χρήση συμπληρωμάτων μελατονίνης: τι πρέπει να γνωρίζετε

Παρόλο που η μελατονίνη παίζει ρόλο στον ύπνο, ΔΕΝ είναι υπνωτικό χάπι. Θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο μετά από συζήτηση με τον παιδίατρό σας και αφού έχουν καθιερωθεί υγιείς συνήθειες ύπνου που δεν περιλαμβάνουν φάρμακα.

Η μελατονίνη μπορεί να είναι ένα βραχυπρόθεσμο μέσο για να βοηθήσει ορισμένα παιδιά να ξεκουραστούν, ενώ συνεχίζετε να προσπαθείτε να καθιερώσετε καλές ρουτίνες πριν τον ύπνο. Μπορεί επίσης να βοηθήσει ορισμένα μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους να επαναφέρουν τον κύκλο ύπνου τους, όπως μετά από καλοκαιρινές διακοπές ή άλλες διακοπές.

Ο επαρκής ύπνος κάθε βράδυ μπορεί να είναι δύσκολος για τους εφήβους, των οποίων οι φυσιολογικοί κύκλοι ύπνου καθιστούν δύσκολο να αποκοιμηθούν πριν τις 11 μ.μ., ενώ πρέπει να πάνε στο σχολείο τους στις 8.15 το πρωί. Εδώ είναι που η μελατονίνη μπορεί να βοηθήσει.

Η μελατονίνη μπορεί, επίσης, να βοηθήσει παιδιά με ορισμένες νευροαναπτυξιακές διαταραχές, όπως τον αυτισμό ή τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ). Η χρήση της σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να παρακολουθείται προσεκτικά από τον παιδίατρο του παιδιού.

Εάν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί μελατονίνη, η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής ενθαρρύνει τους γονείς και τους παιδιάτρους να λαμβάνουν αυτές τις αποφάσεις από κοινού, με προσοχή και επιφύλαξη.

Δοσολογία συμπληρωμάτων μελατονίνης για παιδιά

Η μελατονίνη διατίθεται σε διάφορες μορφές (υγρή, ζελέ, μασώμενη, κάψουλες και δισκία) κάθε μια με διαφορετικές δοσολογίες. Και δεδομένου ότι δεν υπάρχουν συγκεκριμένες οδηγίες για τη δοσολογία της μελατονίνης σε παιδιά, μπορεί να προκαλεί σύγχυση.

Η δοσολογία και ο χρόνος λήψης της μελατονίνης εξαρτώνται από το γιατί και πώς σκοπεύετε να τη χρησιμοποιήσετε.

Ξεκινήστε με τη χαμηλότερη δοσολογία. Πολλά παιδιά ανταποκρίνονται σε μια χαμηλή δόση (0,5 mg ή 1 mg) όταν λαμβάνεται 30-90 λεπτά πριν τον ύπνο. Τα περισσότερα παιδιά που ωφελούνται από τη μελατονίνη—ακόμα και αυτά με ΔΕΠΥ—δεν χρειάζονται περισσότερα από 3-6 mg μελατονίνης.

Συζητήστε πάντα με τον/την παιδίατρό σας για τη σωστή δοσολογία και τον χρόνο χορήγησης της μελατονίνης. Και να θυμάστε, η μελατονίνη δεν πρέπει να αντικαθιστά μια καλή ρουτίνα πριν τον ύπνο.

Χρειαζόμαστε περισσότερες έρευνες σχετικά με τη χρήση και την ασφάλεια της μελατονίνης σε παιδιά.

Ενώ μελέτες έχουν δείξει ότι η βραχυπρόθεσμη χρήση είναι σχετικά ασφαλής, λιγότερα είναι γνωστά για την παρατεταμένη χρήση της μελατονίνης. Για παράδειγμα, υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με το πώς μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη και την ωρίμανση ενός παιδιού, ιδιαίτερα κατά την εφηβεία.

Μελέτες έχουν επίσης διαπιστώσει ότι η υπνηλία το πρωί, η νύστα και πιθανώς η αυξημένη ούρηση το βράδυ είναι οι πιο συχνές παρενέργειες κατά τη λήψη μελατονίνης. Επιπλέον, η μελατονίνη μπορεί να αλληλεπιδράσει με άλλα φάρμακα που παίρνει το παιδί.

Οι καλές συνήθειες ύπνου είναι το καλύτερο φάρμακο.

Συχνά, τα προβλήματα ύπνου ενός παιδιού μπορούν να λυθούν με καλές ρουτίνες πριν τον ύπνο. Οι συγκεκριμένες ρουτίνες μπορεί να είναι εξατομικευμένες για το παιδί σας και την ηλικία του, αλλά θα πρέπει να εφαρμόζονται κάθε βράδυ περίπου στην ίδια ώρα. Αυτό θα βοηθήσει το παιδί σας να καταλάβει ότι είναι ώρα να ηρεμήσει και να προετοιμαστεί για ύπνο.

Πώς επηρεάζει το μπλε φως τον ύπνο;

Το μπλε φως (όπως από τάμπλετ, ηλεκτρονικούς αναγνώστες ή smartphones) έχει μικρό μήκος κύματος που επηρεάζει τα επίπεδα μελατονίνης περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο μήκος κύματος. Το μπλε φως μπορεί να ξεγελάσει τον εγκέφαλο και να νομίζει ότι είναι ημέρα, κάνοντάς μας να νιώθουμε πιο άγρυπνοι όταν θα πρέπει να νιώθουμε υπνηλία εφόσον βρισκόμαστε στο κρεβάτι. Με τον καιρό, αυτό προκαλεί χαώδη επίδραση στη φυσική παραγωγή μελατονίνης από το σώμα μας. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά την αποφυγή της έκθεσης σε οθόνες για τουλάχιστον 1 ώρα πριν τον ύπνο. Η χρήση συσκευών πριντην ώρα του ύπνου, ειδικά για βίαια βιντεοπαιχνίδια ή εκπομπές, μπορεί επίσης να επηρεάσει τον ύπνο.

Το κλειδί για επιτυχημένη ρουτίνα ύπνου είναι η συνέπεια. Όταν ξεκινάτε μια νέα ρουτίνα ύπνου, μπορεί να χρειαστεί κάποιος χρόνος για να καθιερωθεί. Αλλά μην τα παρατάτε! Οι ρουτίνες είναι εξαιρετικές για τα παιδιά και αξίζουν πλήρως τον χρόνο που απαιτείται για να εφαρμοστούν.

Εάν, ανεξάρτητα από το πόσο σκληρά προσπαθήσετε, δεν μπορείτε να καθιερώσετε μια καλή ρουτίνα πριν τον ύπνο για το παιδί σας, συζητήστε με τον/την παιδίατρό σας για να δείτε εάν υπάρχουν άλλα ζητήματα που μπορεί να προκαλούν τις δυσκολίες ύπνου του παιδιού σας.