Κοιμήσου σαν μωρό: Ιστορίες και συμβουλές από την πρώτη γραμμή

Σχεδόν κάθε μέρα, οι παιδίατροι ακούνε ερωτήσεις από γονείς που ανησυχούν ότι τα παιδιά τους δεν κοιμούνται καλά. Οι ανησυχίες ποικίλλουν, καθώς τα προβλήματα ύπνου που παρουσιάζει ένα νήπιο είναι πολύ διαφορετικά από αυτά που βλέπουμε σε έναν αγχωμένο μαθητή του λυκείου. Ωστόσο, πιο αγχωμένοι ή και δυσαρεστημένοι είναι οι γονείς που έχουν μωρά κάτω του ενός έτους.

Αφού κάνουν μερικές ερωτήσεις, οι παιδίατροι σχεδόν πάντα μπορούν να καθησυχάσουν αυτούς τους γονείς, τους εξουθενωμένους από την έλλειψη ύπνου, ότι κάνουν εξαιρετική δουλειά. Το να ακούσουν περισσότερα για τους αναπτυξιακούς λόγους που ξυπνά το μωρό τους, μαζί με κάποιες νέες προσεγγίσεις που θα μπορούσαν να δοκιμάσουν, μπορεί να είναι πολύ απελευθερωτικό και παρηγορητικό.

Οι περισσότεροι γονείς δυσκολεύονται με τον ύπνο των μικρών τους. Σχεδόν όλοι βιώνουν συχνά την ματαίωση ότι κάνουν εκείνοι κάτι λάθος και δεν μπορούν να βοηθήσουν τα μωρά τους να κοιμηθούν, είτε κατά την διάρκεια των σύντομων ύπνων μέσα στην ημέρα, είτε και το βράδυ.

Ηρεμώντας έναν γονέα πρόωρου μωρού

Ο ύπνος των βρεφών δεν είναι κάτι που ακολουθεί πρόγραμμα, ειδικά τον πρώτο καιρό μετά την γέννηση του μωρού. Αντίθετα, είναι κάτι που σταδιακά θα ρυθμιστεί, όταν ρυθμιστεί και ο κιρκάδιος ρυθμός του μωρού. Και πάλι, όμως, ο ύπνος θα επηρεαστεί κατά τα διάφορα αναπτυξιακά στάδια του μωρού. Ειδικά στα πρόωρα βρέφη, ο ύπνος μπορεί να είναι τελείως απρογραμμάτιστος, χωρίς κανένα επανλαμβανόμενο μοτίβο σταθερότητας.

Γιατί τα πρόωρα μωρά είναι πιο ανήσυχα τη νύχτα

Όταν οι γονείς ακούσουν ή μάθουν ότι αυτή η έλλειψη προγραμματισμού στο θέμα του ύπνου ή οι συχνές αφυπνίσεις των μωρών και των παιδιών είναι κάτι φυσιολογικό και συνάδει με τα αναπτυξιακά τους ορόσημα ή με το αίσθημα ασφάλειας και επιβίωσης που έχουν τα βρέφη, συχνά ανακουφίζονται, Αυτά τα μικροσκοπικά ανθρώπινα όντα τείνουν να ξυπνούν πιο συχνά τη νύχτα από τα μωρά τελειόμηνης κύησης, τουλάχιστον για αρκετούς από τους πρώτους μήνες.

Στα μωρά που γεννιούνται πρόωρα, οι συχνές νυχτερινές αφυπνίσεις και ο ελαφρύτερος ύπνος αντικατοπτρίζουν το γεγονός ότι το σύστημα αναπνοής και κυκλοφορίας τους ωριμάζουν ακόμα. Τα πρόωρα μωρά πρέπει να τρώνε πιο συχνά, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να ξυπνούν πιο συχνά. Αυτό μπορεί να είναι δύσκολο για τους γονείς φυσικά, αλλά μια υγιής όρεξη (και σταθερή αύξηση βάρους) είναι σημάδι καλής υγείας για κάθε πρόωρο μωρό.

Οι γονείς θα πρέπει να είναι προετοιμασμένοι ότι η σταθερότητα στον ύπνο και η συνέχεια στον ύπνο επιτυγχάνεται μεν, αλλά ίσως αργήσει να έρθει. Επίσης, μπορεί να υπάρχουν διαστήματα ήρεμου ύπνου στα μωρά και στα παιδιά, αλλά και διαστήματα που ξανά ο ύπνος τους διαταράσσεται. Το να λαμβάνει ο γονέας κύριος φροντιστής βοήθεια το βράδυ από τον/την σύντροφό της, την οικογένεια και τους φίλους μπορεί να του/της επιτρέψει να κοιμηθεί μια ολόκληρη νύχτα. Αυτό μπορεί να βοηθήσει τους νέους γονείς να παραμείνουν υγιείς, ισορροπημένοι και πιο παρόντες στα παιδιά τους.

Θηλασμός έναντι μπιμπερό: ποια η διαφορά;

«Το μωρό της αδερφής μου άρχισε να κοιμάται όλη τη νύχτα όταν ήταν μόλις τριών μηνών», «Το μωρό μου είναι δύο μήνες μεγαλύτερο, αλλά ξυπνάει δύο ή τρεις φορές κάθε νύχτα! Μπορείς να μου εξηγήσεις τι συμβαίνει;», είναι μερικές φράσεις που λένε οι νέοι γονείς.

Τα μωρά που θηλάζουν ξυπνούν πιο συχνά για να φάνε;

Στους πρώτους μήνες, τα μωρά που θηλάζουν ξυπνούν πιο συχνά τη νύχτα για να φάνε (και επίσης τρώνε πιο συχνά και μέσα στην ημέρα). Τα καλά νέα είναι ότι, καθώς μεγαλώνουν, ο ύπνος τους σταθεροποιείται: αποκοιμούνται και μένουν κοιμισμένα πιο εύκολα, πετυχαίνοντας έναν υγιή συνολικό χρόνο ύπνου.

Γιατί ο θηλασμός αλλάζει το πρόγραμμα ύπνου ενός μωρού; Φαίνεται ότι το μητρικό γάλα είναι πολύ πιο εύκολο στην πέψη για τα μωρά από το γάλα φόρμουλας. Ως αποτέλεσμα, τα μωρά που θηλάζουν συνήθως ξυπνούν πεινασμένα κάθε δύο με τρεις ώρες, δηλαδή πιο συχνά από τα ξαδέρφια τους που τρέφονται με γάλα φόρμουλας.

Γύρω στους έξι μήνες, τα μωρά που θηλάζουν αρχίζουν να κοιμούνται για μεγαλύτερα διαστήματα. Εν τω μεταξύ, οι γονείς και οι φροντιστές μπορούν να ενθαρρύνουν τον υγιή ύπνο, ακολουθώντας αυτές τις δύο συμβουλές:

• Μην τρέχετε αμέσως στο πρώτο κλάμα. Περιμένετε λίγα λεπτά για να δείτε αν το μωρό σας θα ξανακοιμηθεί μόνο του (κάτι που συχνά θα κάνει).
• Κρατήστε το μωρό σας ξύπνιο την ώρα που θηλάζει ή πίνει το γάλα φόρμουλας. Αυτό δίνει στα μωρά την ευκαιρία να εξασκηθούν να αποκοιμόνται μόνα τους, βοηθώντας στη δημιουργία καλών συνηθειών ύπνου. (Μπορείτε να κρατήσετε ξύπνιο ένα νυσταγμένο μωρό χαϊδεύοντας απαλά το μαγουλάκι του, δίνοντάς του ένα ελαφρύ σκούντημα ή μιλώντας και τραγουδώντας του κατά τη διάρκεια του ταΐσματος. Στη συνέχεια, τοποθετήστε το πάλι στην κούνια του, ενώ είναι ακόμη νυσταγμένο και έτοιμο να ξανακοιμηθεί.)

"Το μωρό μου κοιμόταν περίφημα, και ξαφνικά…"

Πολλά παιδιά ενδέχεται να αλλάξουν τις συνήθειες ύπνου πολλές φορές. Από την βρεφική ηλικία έως και την προσχολική ηλικία, τα παιδιά συνήθως έχουν παλινδρομήσεις στον ύπνο, με διαστήματα που ο ύπνος είναι πιο ήρεμος και με διαστήματα συχνών αφυπνίσεων.

Οι φάσεις των νυχτερινών αφυπνίσεων έρχονται και φεύγουν στα πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού, συχνά χωρίς καμία εξήγηση.

Όταν τα μωρά είναι υγιή, χορτάτα και άνετα — σε δωμάτιο ούτε πολύ ζεστό, ούτε κρύο, με πάνα καθαρή και στεγνή— το κλάμα τους μπορεί να αντικατοπτρίζει ότι βιώνουν «μικροαγώνες» με την κανονική τους ανάπτυξη, ότι δηλαδή βρίσκονται σε κάποιο αναπτυξιακό άλμα. Ακόμα κι αν προκαλούν αϋπνία στους υπόλοιπους στο σπίτι, μπορεί να μην υπάρχει τίποτα που ο γονέας χρειάζεται να κάνει.

Η συμβουλή: όταν το μωρό σας ξυπνήσει, προσπαθήστε να περιμένετε για να δείτε αν θα ξανακοιμηθεί μόνο του, κάτι που συμβαίνει συχνά, αν δεν αγχωθείτε πολύ ή δεν επέμβετε αμέσως.

Τα μωρά μπορεί, επίσης, να αρχίσουν να νιώθουν άγχος αποχωρισμού σε αυτήν την ηλικία, κάτι που είναι απόλυτα φυσιολογικό (και προσωρινό). Σε αυτό το στάδιο, μπορεί να φοβούνται την απώλεια του κύριου φροντιστή τους ή να κλαίνε, όταν οι άγνωστοι τα κοιτούν ή ζητούν να τα κρατήσουν. Βρέφη και νήπια που βιώνουν αυτό το είδος φόβου μπορεί να ξυπνούν τη νύχτα, ίσως και να φωνάζουν για τον έναν γονέα ή φροντιστή, προτιμώντας τον από τον άλλον γονέα ή από άλλους φροντιστές.

Προσπαθήστε να μην το πάρετε προσωπικά, αν δεν είστε εσείς αυτός που θέλουν εκείνη τη στιγμή. Αν είστε εσείς ο «πρώτος που ανταποκρίνεται», δώστε στο παιδί σας λίγα λεπτά να ηρεμήσει μόνο του. Αν το κλάμα συνεχιστεί, αφήστε το φως χαμηλό, ενώ ελέγχετε ότι όλα είναι εντάξει. Χαϊδέψτε το παιδί σας και καθησυχάστε το, αλλά αποφύγετε να το σηκώσετε.

Φύγετε από το δωμάτιο, μόλις ηρεμήσει αλλά είναι ακόμη ξύπνιο, ώστε να μπορέσει να προσπαθήσει να ηρεμήσει μόνο του και να ξανακοιμηθεί. (Είναι επίσης εξαιρετικό να παίζετε το παιχνίδι του «κού-κου» με το μικρό σας κατά τη διάρκεια της ημέρας, ώστε να συνηθίσει στην ιδέα ότι όταν εξαφανίζεστε, πάντα επιστρέφετε!)

Συμβουλευτείτε τον/την παιδίατρό σας

Το πρόγραμμα ύπνου των βρεφών αλλάζει συχνά, οπότε μην νιώθετε άσχημα, αν είστε εντελώς μπερδεμένοι, όταν συμβαίνει αυτό με το μωρό σας. Δείτε αυτές τις συμβουλές για να ηρεμήσετε ένα μωρό που κλαίει. Και μην ξεχνάτε: ο/η παιδίατρός σας είναι εκεί για να σας βοηθήσει να βγάλετε άκρη! Το θέμα του ύπνου μπορεί να είναι απλά μέρος της υγιούς ανάπτυξης του παιδιού, ή ίσως το παιδί σας χρειάζεται να ελεγχθεί για άλλα ζητήματα που μπορούν να επηρεάσουν τον ύπνο. Ό,τι κι αν συμβαίνει, ο/η παιδίατρος μπορεί να απαντήσει σε όλες τις απορίες σας.