Ενόργανη γυμναστική: Διατηρώντας το άθλημα ασφαλές και διασκεδαστικό για τα παιδιά

Η γυμναστική μπορεί να είναι ένα εξαιρετικό άθλημα για τα παιδιά, βοηθώντας τα να αναπτύξουν δύναμη, ευελιξία, ισορροπία και συντονισμό. Ακολουθούν ορισμένες συμβουλές για να αποφευχθούν συχνές αθλητικές κακώσεις και άλλα προβλήματα υγείας, ώστε το παιδί σας να έχει μια διασκεδαστική και θετική εμπειρία.

Συμβουλές για την πρόληψη τραυματισμών στην ενόργανη γυμναστική

Για να μειωθεί ο κίνδυνος τραυματισμού, τα παιδιά θα πρέπει να έχουν:

Εκπαιδευμένους προπονητές

Είναι σημαντικό οι προπονητές να είναι έμπειροι και να γνωρίζουν τις τεχνικές της ενόργανης γυμναστικής, τους κανόνες και τον ασφαλή τρόπο εκτέλεσης των κινήσεων. Οι προπονητές θα πρέπει να κατανοούν τη σωματική και συναισθηματική ανάπτυξη διαφορετικών ηλικιακών ομάδων. Επίσης, θα πρέπει να διαθέτουν πιστοποιήσεις σε πρώτες βοήθειες και ΚΑΡΠΑ.

Παρατηρητές

Η κατάλληλη εποπτεία και παρατήρηση θα πρέπει να είναι διαθέσιμες ανά πάσα στιγμή για να παρέχεται βοήθεια, διασφαλίζοντας ότι οι κινήσεις εκτελούνται με ασφάλεια.

Κανόνες γυμναστηρίου

Οι «αταξίες» και τα «αστεία» δεν θα πρέπει να επιτρέπονται στο γυμναστήριο, ειδικά γύρω από τον εξοπλισμό, όπως οι κύβοι αφρού ή τα τραμπολίνο.

Κατάλληλος εξοπλισμός

Ο εξοπλισμός ασφαλείας θα πρέπει να εφαρμόζεται σωστά και να διατηρείται καλά.

• Ρούχα για άνετη κίνηση (Τα σκουλαρίκια στο σώμα δεν θα πρέπει να επιτρέπονται κοντά στο πρόσωπο ή το στόμα.)
• Προστατευτικά/υποστηρικτικά καρπού για να υποστηρίζουν τον καρπό και να μειώνουν τον πόνο.
• Στηρίγματα φτέρνας, όπως αυτά που τοποθετούνται σε ένα στήριγμα αστραγάλου ή άλλα που έχουν ενσωματωμένο ένθετο φτέρνας σε περιτύλιξη γύρω από το στήριγμα. Αυτά μπορούν να βοηθήσουν στην προστασία της φτέρνας για τον αθλητή που ασκείται ξυπόλητος.
• Λαβές προστατευτικές για την προστασία της παλάμης. Βασικά προστατευτικά για τις παλάμες χρησιμοποιούνται από αρχάριους. Οι λαβές ενόργανης (dowel grips) χρησιμοποιούνται από προχωρημένους αθλητές.
• Ο αθλητικός εξοπλισμός, όπως τα δοκάρια, οι πλάγιοι ίπποι, οι ζυγοί, οι κρίκοι και τα στρώματα, θα πρέπει να συντηρούνται και να ελέγχονται τακτικά.

Σχέδιο έκτακτης ανάγκης

Οι ομάδες θα πρέπει να αναπτύσσουν και να εξασκούν ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης, ώστε τα μέλη τους να γνωρίζουν τους ρόλους τους σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Το σχέδιο θα πρέπει να περιλαμβάνει πληροφορίες για πρώτες βοήθειες και στοιχεία επικοινωνίας έκτακτης ανάγκης. Όλα τα μέλη της ομάδας θα πρέπει να λαμβάνουν ένα γραπτό αντίγραφο του σχεδίου αυτού κάθε σεζόν. Οι γονείς, επίσης, θα πρέπει να είναι εξοικειωμένοι με το σχέδιο και να το εξετάζουν μαζί με τα παιδιά τους.

Ποιες είναι μερικές συνηθισμένες κακώσεις στη γυμναστική;

Κακώσεις καρπού

Επειδή οι αθλητές ενόργανης γυμναστικής περπατούν και πηδούν στα χέρια τους, πολύ δύναμη (μερικές φορές 2 με 4 φορές το σωματικό τους βάρος) ασκείται στους καρπούς. Ως αποτέλεσμα, οι περισσότεροι αθλητές παραπονιούνται κάποιες φορές για πόνο στους καρπούς.

Οι αθλητές ενόργανης γυμναστικής διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο για κακώσεις στην πλάκα ανάπτυξης του καρπού, καθώς και του πήχεως, για σχισμές στο χόνδρο του καρπού και για κατάγματα του σκαφοειδούς οστού.

Η θεραπεία ξεκινά με την αρχή RICE (rest, ice, compression, and elevation), δηλαδή Ανάπαυση, Πάγος, Περίδεση, Ανύψωση. Οι αθλητές θα πρέπει να επισκεφτούν γιατρό, εάν οι καρποί τους είναι πρησμένοι ή πονάνε την επόμενη μέρα. Μπορεί να απαιτηθούν ακτινογραφίες.

Ο κίνδυνος αυτών των κακώσεων μπορεί να μειωθεί με μια σταδιακή αύξηση της έντασης της δραστηριότητας, τη σωστή πρόοδο των τεχνικών, τη σωστή προθέρμανση, και τη χρήση προστατευτικού εξοπλισμού για τους καρπούς. Οι αθλητές δεν πρέπει ποτέ να λαμβάνουν φάρμακα πριν από την άσκηση για να καλύψουν τον πόνο.

Κακώσεις αγκώνα

Κατάγματα, εξάρθρωση ή διάστρεμμα του αγκώνα μπορεί να συμβούν όταν ένας αθλητής ενόργανης γυμναστικής προσγειωθεί σε υπερεκτεταμένο αγκώνα. Η απώλεια παροχής αίματος σε μια περιοχή οστού και χόνδρου, μια κατάσταση που ονομάζεται οστεοχονδρίτιδα, μπορεί να προκαλέσει αδυναμία να ισιώσει ο αθλητής τον αγκώνα και κλείδωμα, εμπλοκή ή πρήξιμο του αγκώνα.

Οι αθλητές διατρέχουν κίνδυνο για αυτές τις κακώσεις εξαιτίας των επαναλαμβανόμενων δυνάμεων που ασκούνται στις αρθρώσεις του αγκώνα.

Η θεραπεία ξεκινά με την αρχή “Ανάπαυση, Πάγος, Περίδεση, Ανύψωση.” Οι αθλητές θα πρέπει να επισκεφτούν γιατρό αν οι αγκώνες τους είναι πρησμένοι ή πονάνε την επόμενη μέρα. Μπορεί να απαιτηθούν ακτινογραφίες.

Κακώσεις αστραγάλου και ποδιού

Με τους τραυματισμούς του αστραγάλου να είναι συχνοί στη γυμναστική, προτείνεται για θεραπεία και πρόληψη ένα πρόγραμμα ενδυνάμωσης που περιλαμβάνει ασκήσεις ισορροπίας και ασκήσεις με ελαστικές ταινίες.

Η αποφυσίτιδα πτέρνας (πόνος στην πτέρνα από φλεγμονή της πλάκας ανάπτυξης του οστού της πτέρνας) μπορεί να συμβεί, όταν το γυμνό πόδι ενός αθλητή χτυπά στο έδαφος. Η χρήση νάρθηκα αστραγάλου (ή ενός προστατευτικού πτέρνας μέσα σε νάρθηκα αστραγάλου) προστατεύει τον αστράγαλο κατά την εκτέλεση αγωνισμάτων γυμναστικής. Οι αθλητές μπορεί να χρειαστεί να κάνουν προπόνηση με αθλητικά παπούτσια για να περιορίσουν τις δραστηριότητες με γυμνά πόδια.

Κακώσεις γονάτου

Τόσο οξείες όσο και χρόνιες κακώσεις στο γόνατο παρατηρούνται στην ενόργανη γυμναστική. Σχισίματα του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου (ACL) συνήθως συμβαίνουν κατά τις προσγειώσεις και τις ασκήσεις εδάφους. Τα προγράμματα πρόληψης τραυματισμών του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου (ACL), τα οποία διδάσκουν τις σωστές τεχνικές προσγείωσης και διακοπής και περιλαμβάνουν ασκήσεις ενδυνάμωσης των γλουτομηριαίων, θα πρέπει να αποτελούν μέρος της προπόνησης και της προθέρμανσης όλων των αθλητών.

Η νεαρή ηλικία των αθλητών και οι ώρες προπόνησης καθιστούν κοινό φαινόμενο τον πόνο στο μπροστινό μέρος του γονάτου (Αποφυσίτιδα του κνημιαίου κυρτώματος ή Osgood-Schlatter Disease, τενοντίτιδα του επιγονατιδικού τένοντα («γόνατο του άλτη») και σύνδρομο επιγονατιδομηριαίου πόνου). Μπορεί να βιώνουν περισσότερο πόνο κατά τις περιόδους ταχείας ανάπτυξης.

Όταν ένας νεαρός αθλητής τραυματίσει το γόνατό του, η θεραπεία ξεκινά με την αρχή «Ανάπαυση, Πάγος, Περίδεση, Ανύψωση», όπως αναφέρθηκε και παραπάνω. Οι αθλητές θα πρέπει να επισκεφτούν γιατρό το συντομότερο δυνατό στην περίπτωση που:

• δεν μπορούν να περπατήσουν με το τραυματισμένο γόνατο.
• Το γόνατο είναι πρησμένο.
• Αισθάνονται έναν κρότο τη στιγμή του τραυματισμού.
• Το γόνατο αισθάνεται ασταθές ή σαν να πρόκειται να υποχωρήσει.

Οι αθλητές που επιστρέφουν στο παιχνίδι με σχισμένο πρόσθιο χιαστό σύνδεσμο (ACL) διατρέχουν τον κίνδυνο περαιτέρω βλάβης στην άρθρωση.

Πόνος στη μέση

Η σπονδυλόλυση, τα κατάγματα καταπόνησης στα οστά της κάτω σπονδυλικής στήλης, είναι ένας συχνός τραυματισμός σε αθλητές που ασχολούνται με δραστηριότητες που περιλαμβάνουν πολλά άλματα, ακροβατικά και εκτεταμένες κινήσεις της πλάτης. Τα συμπτώματα της σπονδυλόλυσης περιλαμβάνουν πόνο στη μέση που επιδεινώνεται με δραστηριότητες επέκτασης της πλάτης, όπως πίσω αναστροφή/γέφυρα με πέρασμα (back walkovers) ή άλμα προς τα πίσω με προσγείωση στα χέρια (back handsprings).

Οι αθλητές ενόργανης γυμναστικής με πόνο στη μέση για περισσότερο από 2 εβδομάδες θα πρέπει να επισκεφτούν γιατρό. Οι ακτινογραφίες συνήθως είναι φυσιολογικές, επομένως συχνά απαιτούνται άλλες εξετάσεις για τη διάγνωση της σπονδυλόλυσης.

Φουσκάλες

Η προπόνηση στις μπάρες, τον ίππο ή τους κρίκους συχνά προκαλεί κάλους ή φουσκάλες (που πολλοί αθλητές τις αποκαλούν και «ξεφλουδίσματα»). Μπορούν να προληφθούν με τη χρήση κιμωλίας (για να μειωθεί η τριβή), δερμάτινων λαβών και τακτικού καθαρισμομού των κάλων που εμφανίζονται.

Άλλα ιατρικά θέματα που μπορούν να επηρεάσουν τα παιδιά στην ενόργανη γυμναστική

Σύνδρομο σχετικής ενεργειακής ανεπάρκειας (RED-S)

Το RED-S είναι μια μη υγιής κατάσταση κατά την οποία οι αθλητές καταναλώνουν περισσότερες θερμίδες από αυτές που προσλαμβάνουν (δεν λαμβάνουν αρκετή ενέργεια για να καλύψουν τις ενεργειακές τους απαιτήσεις). Μπορεί να επηρεαστεί η αναπαραγωγική υγεία, η υγεία των οστών και η ψυχολογική υγεία.

Πολλοί αθλητές προσπαθούν να παραμείνουν λεπτοί για λόγους εμφάνισης ή για να έχουν λιγότερο βάρος και να κατακτήσουν δύσκολες κινήσεις. Οι γονείς και οι προπονητές πρέπει να προσέχουν για απότομη απώλεια βάρους ή ανώμαλες διατροφικές συμπεριφορές που θα μπορούσαν να υποδηλώσουν μια διατροφική διαταραχή.

Εξάντληση και ψυχική υγεία

Η εξάντληση μπορεί να επηρεάσει παιδιάμε πολλές ώρες προπόνησης, συμμετοχή όλο το χρόνο και πίεση για πρόοδο. Αυτό είναι συχνό μεταξύ παιδιώναθλητών που ξεκίνησαν την προπόνηση ή την ειδίκευση (ασκούμενοι ένα μόνο άθλημα όλο το χρόνο) σε πολύ μικρές ηλικίες.

Η κατάθλιψη μπορεί να αναπτυχθεί σε αθλητές που αναγκάζονται να «αποσυρθούν» ή να χάσουν μια σεζόν μετά από τραυματισμό, ή αν πιεστούν υπερβολικά σωματικά ή συναισθηματικά. Τα παιδιά αθλητές πρέπει να παρακολουθούνται προσεκτικά και να λαμβάνουν συμβουλευτική στήριξη εάν υπάρχει υποψία για εξουθένωση ή κατάθλιψη. Επίσης, θα πρέπει να απολαμβάνουν να αγωνίζονται ή να ασκούνται στη γυμναστική, και θα πρέπει να τους επιτρέπεται να σταματήσουν όταν το επιλέξουν.

Μην ξεχνάτε ότι…

Οι τραυματισμοί στη γυμναστική μπορούν να προληφθούν με κατάλληλη εποπτεία και συμμόρφωση με τους κανόνες και τις οδηγίες ασφαλείας που ισχύουν. Για απαντήσεις σε περισσότερες ερωτήσεις σχετικά με τραυματισμούς, την πρόληψη τραυματισμών και ασφαλείς πρακτικές προπόνησης, συζητήστε με τον γιατρό σας, έναν αθλίατρο ή έναν φυσιοθεραπευτή.

Περισσότερες πληροφορίες

• Ψυχική υγεία σε έφηβους αθλητές