Έχει μιλήσει ποτέ το παιδί σας για απώλεια ή αύξηση βάρους που απαιτείται για το άθλημά του; Τέτοιες πρακτικές και συνήθειες ξεκινούν από νεαρή ηλικία και η πίεση που υφίσταται ένας νέος για την εμφάνισή του, ειδικά αν ασχολείται και με κάποιο άθλημα, μπορεί να είναι έντονη.

Για παράδειγμα, οι νέοι σε πολλά αθλήματα αντί να αγωνίζονται ή να συμμετέχουν σε αυτά με το φυσικό τους βάρος, προσπαθούν να χάσουν βάρος γρήγορα, πιστεύοντας ότι μια κατηγορία χαμηλότερου βάρους θα τους δώσει πλεονέκτημα σε κάποιον αγώνα ή σε κάποια αθλητική δραστηριότητα. Για παράδειγμα, στις πολεμικές τέχνες κάποιος αθλητής θεωρείται ότι πρέπει να αυξήσει το βάρος του, εάν θέλει να ανέβει κατηγορία. Αντίθετα, οι χορευτές και οι γυμναστές συχνά πιστεύουν ότι θα κριθούν πιο ευνοϊκά, αν έχουν πιο λεπτό σωματότυπο. Σε άλλα αθλήματα, όπως η άρση βαρών, κάποιοι νεαροί αθλητές επιδιώκουν να πάρουν βάρος και να προσθέσουν μυϊκή μάζα. Ως αποτέλεσμα, πολλοί από αυτούς τους νεαρούς αθλητές υποβάλλουν το σώμα τους σε ακραίες συνθήκες αυξομείωσης βάρους — χρησιμοποιώντας μεθόδους , πολλές φορές μη επιστημονικές, που μπορεί να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα υγείας.

Η κλινική έκθεση της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής, Προώθηση πρακτικών για τον έλεγχο υγειούς βάρους στους νεαρούς αθλητές, περιγράφει μερικές από αυτές τις ανθυγιεινές μεθόδους απώλειας και αύξησης βάρους, καθώς και πολιτικές και προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση αυτών των πρακτικών. Η έκθεση της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής εξετάζει, επίσης, υγιείς στρατηγικές για ασφαλή διαχείριση βάρους στους νεαρούς αθλητές.

Κανονισμοί: Τι λένε οι επίσημοι κανονισμοί αθλημάτων για τις κατηγορίες βάρους;

Οι κατηγορίες βάρους στα αθλήματα (π.χ. , πάλη, κωπηλασία, πυγμαχία) σχεδιάστηκαν για να διασφαλίζουν υγιή, ασφαλή και δίκαιη συμμετοχή σε όλους τους αθλητές και τις αθλήτριες. Ωστόσο, στην πραγματικότητα πολλοί νέοι/νέες που επιθυμούν να διακριθούν γρήγορα σε κάποιο άθλημα, δεν έχουν γνώση ή δεν ακολουθούν τους κανονισμούς.

Πώς έχουν προσπαθήσει οι διεθνείς και εθνικοί οργανισμοί αθλητισμού να αντιμετωπίσουν το ζήτημα:

Το Εθνικό Κολεγιακό Αθλητικό Σωματείο (NCAA) των ΗΠΑ εφάρμοσε ενημερωμένους κανόνες για να καταπολεμήσει τις επικίνδυνες πρακτικές απώλειας βάρους. Απαγόρευσαν τη χρήση διουρητικών, αδιαπέραστων στολών και σάουνας για απώλεια βάρους και μείωσαν το χρονικό διάστημα μεταξύ των «ζυγίσεων» και του αγώνα. Επιπλέον, το NCAA καθιέρωσε ένα σύστημα καθορισμού ελάχιστου βάρους για αγώνα κατά τη διάρκεια της περιόδου πάλης — χρησιμοποιώντας έναν υπολογισμό που περιλαμβάνει την υδατική ισορροπία, το βάρος και τη σωματική σύσταση.
Το 2006, η Εθνική Ομοσπονδία Συνδέσμων Λυκείων των Πολιτειών υιοθέτησε παρόμοιες κατευθυντήριες γραμμές (δηλαδή, σωματική σύσταση, διαδικασίες ζύγισης και υδατική ισορροπία) για τον καθορισμό ελάχιστου σωματικού βάρους σε παλαιστές λυκείου. Ωστόσο, τα ελάχιστα ποσοστά σωματικού λίπους ήταν υψηλότερα (≥7% στους άνδρες, ≥12% στις γυναίκες) από τα επίπεδα για τους κολεγιακούς αθλητές που καθορίστηκαν από το NCAA. Αυτές οι διαφορές εφαρμόστηκαν για να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες ανάπτυξης των εφήβων κατά την εφηβεία και οι διαφορές μεταξύ φύλων.

Σε πολλά αθλήματα, ο καθορισμός κανόνων για ελάχιστο βάρος συμμέτοχής στο άθλημα οδήγησε σε μείωση της πρακτικής της ταχείας απώλειας βάρους . Ωστόσο, πολλά αθλήματα και αθλητικά σωματεία δεν έχουν ακόμα κατοχυρώσει τέτοιους κανονισμούς, ώστε να υποχρεώνουν τους συμμετέχοντες να διατηρούν ένα καλό επίπεδο φυσικής κατάστασης και να μην “παίζουν με το βάρος τους”. Για παράδειγμα, στον χορό, στο δρόμο μεγάλων αποστάσεων, στη γυμναστική και στην ποδηλασία, πιστεύεται ότι το βάρος και η σωματική σύσταση επηρεάζουν τη φυσική απόδοση του αθλητή/τριας. Παρόλα αυτά, τα διοικητικά όργανα τα σωματεία αυτών των αθλημάτων δεν έχουν υποχρεωτικές πρακτικές ελέγχου βάρους.

Γιατί οι έφηβοι αθλητές δεν πρέπει να εστιάζουν στον Δείκτη Μάζας Σώματος

Το ποσοστό σωματικού λίπους ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία, και το βάρος δεν είναι ένας ακριβής δείκτης του σωματικού λίπους ή της καθαρής μυϊκής μάζας.

Η χρήση του Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) σε έφηβους αθλητές δεν συνιστάται, γιατί κατατάσσει εσφαλμένα κάποιους εφήβους που έχουν φυσιολογικό βάρος ως υπέρβαρους.
Ο ΔΜΣ μπορεί, επίσης, να είναι εσφαλμένα αυξημένος σε έναν αθλητή ή μη αθλητή με μυϊκή διάπλαση, καθώς και σε κάποιον που έχει υψηλή αναλογία κορμού-ποδιών.
Οι μετρήσεις σωματικής σύστασης (σωματικό λίπος και καθαρή μυϊκή μάζα) σε συνδυασμό με τις μετρήσεις ύψους-βάρους για την ηλικία μπορούν να είναι πολύ πιο χρήσιμες στον προσδιορισμό της φυσικής κατάστασης ενός αθλητή.
Η καθαρή μυϊκή μάζα θα πρέπει να είναι μεγαλύτερη από το 25ο εκατοστημόριο στους περισσότερους αθλητές με σωματική διάπλαση.

Η απότομη απώλεια βάρους είναι το ίδιο βλαβερή

Έφηβοι αθλητές που προσπαθούν να αυξήσουν το βάρος τους, νομίζοντας ότι έτσι θα διαπρέψουν σε ένα άθλημα και από την άλλη έφηβοι αθλητές που προσπαθούν να χάσουν βάρος (και στη συνέχεια να διατηρήσουν αυτό το χαμηλότερο βάρος), με επικίνδυνες τεχνικές που μπορεί στην πραγματικότητα να βλάψουν την αθλητική απόδοση, να αυξήσουν τον κίνδυνο τραυματισμού και να προκαλέσουν ιατρικές επιπλοκές. Αυτή η πραγματικότητα που παρατηρείται σε έφηβους που ασχολούνται επαγγελματικά ή ερασιτεχνικά με τον αθλητισμό, θα έπρεπε να αποτελεί αντικείμενο συζήτησης από όλους τους θεσμικούς, αθλητικούς και μη, κοινωνικούς και πολιτικούς φορείς.

Εάν το παιδί σας ασχολείται με άθλημα που δίνει έμφαση στο αδυνάτισμα, το λεπτό σώμα και/ή τον ανταγωνισμό στο χαμηλότερο δυνατό βάρος, να είστε σε επιφυλακή γιατί ο/η έφηβος/η πιθανόν θα ακολουθεί τα παρακάτω:

Νηστεία / περιορισμός θερμίδων
Περιορισμός πρόσληψης υγρών
Χρήση καθαρτικών, διουρητικών ή διεγερτικών φαρμάκων
Υπερβολική άσκηση για να προκαλέσει εφίδρωση
Χρήση σάουνας για να προκαλέσει εφίδρωση
Έμετος μετά το φαγητό

Συμβουλές για γονείς:

Να τονίσετε στον/στην έφηβο/η ότι η σταδιακή απώλεια βάρους είναι η καλύτερη: Συνιστάται να μην υπερβαίνει το 1,5% του συνολικού σωματικού βάρους ή μισό με ένα κιλό την εβδομάδα.
Οι απαιτήσεις σε θερμίδες εξαρτώνται κυρίως από τη σωματοδομή του εφήβου/ης και την ενεργειακή δαπάνη κατά την άσκηση. Η κατάλληλη διατροφή για τους περισσότερους νέους αθλητές είναι 2.000-3.500 θερμίδες την ημέρα, κατανεμημένες ως εξής:
- Υδατάνθρακες: 55% - 65%
- Πρωτεΐνες: 15% - 20%
- Λίπη: 20% - 30%
Εκτός από τα αθλήματα που απαιτούν υποχρεωτικό ζύγισμα, ο προπονητής του παιδιού σας δεν θα πρέπει να συζητά για το βάρος ή την απώλεια βάρους.
Συζητήστε με τον/την παιδίατρό σας για να καθορίσετε αν η απώλεια βάρους είναι κατάλληλη για το παιδί σας και, αν ναι, πώς να αναπτύξετε ένα ασφαλές και αποτελεσματικό πρόγραμμα διατροφής και άσκησης για να επιτευχθεί ένα υγιές βάρος. Ο/Η παιδίατρός σας μπορεί να σας παραπέμψει σε διαπιστευμένο διατροφολόγο ή διαιτολόγο για συμβουλές σχετικά με μια κατάλληλη διατροφή.
Τα παιδιά και οι έφηβοι θα πρέπει να αποφεύγουν τις διακυμάνσεις μεταξύ υψηλού και χαμηλού βάρους, και να προσπαθούν να διατηρήσουν ένα κατάλληλο βάρος.

Παθολογική αύξηση βάρους

Ορισμένα αθλήματα—όπως η άρση βαρών—προκρίνουν ένα μυϊκό σωματότυπο για καλύτερη δύναμη και αντοχή. Αυτό μπορεί να οδηγήσει κάποια παιδιά και εφήβους να προσπαθήσουν να πάρουν βάρος. Ωστόσο, η απλή αύξηση της ποσότητας φαγητού που καταναλώνει κανείς μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του σωματικού λίπους, χωρίς αύξηση της μυϊκής μάζας και της δύναμης. Η επιβλαβής αύξηση της σωματικής μάζας μπορεί να θέσει ορισμένους αθλητές σε υψηλότερο κίνδυνο τραυματισμού και θερμοπληξίας. Τα συμπληρώματα διατροφής που χρησιμοποιούνται για αύξηση της μυϊκής μάζας ενδέχεται να σχετίζονται με παρενέργειες. Αντίθετα με την επικρατούσα αντίληψη, η κατανάλωση περισσότερης πρωτεΐνης από μόνη της δεν οδηγεί σε αυξημένη παραγωγή μυϊκής μάζας.

Συμβουλές για γονείς:

Τονίστε στον/στην έφηβο/η ότι η σταδιακή αύξηση βάρους είναι η καλύτερη. Η αύξηση βάρους πάνω από 1,5% του σωματικού βάρους ανά εβδομάδα μπορεί να οδηγήσει σε ανεπιθύμητο λίπος.
Συζητήστε με τον/την παιδίατρό σας για να καθορίσετε αν η αύξηση βάρους είναι κατάλληλη για το παιδί σας. Συζητήστε πώς να αναπτύξετε ένα ασφαλές και αποτελεσματικό πρόγραμμα διατροφής και άσκησης για να αυξήσετε την μειωμένη σωματική μάζα. Ο/Η παιδίατρός σας μπορεί να σας παραπέμψει σε πιστοποιημένο διατροφολόγο ή διαιτολόγο για συμβουλές σχετικά με μια κατάλληλη δίαιτα.
Τα παιδιά και οι έφηβοι αθλητές μπορούν να συμμετέχουν στην προπόνηση με βάρη. Θα πρέπει να ξεκινήσουν μαθαίνοντας τη σωστή τεχνική υπό την επίβλεψη ενός ενήλικα που γνωρίζει. Τα βάρη θα πρέπει να αυξάνονται σταδιακά και τα προγράμματα θα πρέπει να περιλαμβάνουν 2-3 σετ των 8-15 επαναλήψεων, με τον αθλητή να διατηρεί τη σωστή τεχνική. Οι νέοι αθλητές που δεν έχουν ακόμα ολοκληρώσει την εφηβεία πρέπει να γνωρίζουν ότι, ενώ η προπόνηση με βάρη θα βελτιώσει τη δύναμή τους, μπορεί να μην δουν αύξηση στον όγκο των μυών.

Πρώτα τα παιδιά, μετά οι αθλητές

Ως γονιός, το πιο σημαντικό πράγμα που μπορείτε να κάνετε είναι να να προσπαθήσετε να αναλάβει το παιδί σας μια ομάδα προπονητών και συναθλητών που νοιάζονται περισσότερο για την μακροπρόθεσμη υγεία του παρά για τις βραχυπρόθεσμες επιτυχίες του. Ενώ ένας Ολυμπιονίκης μπορεί να πει ότι τα μεγάλα επιτεύγματα απαιτούν μεγάλη θυσία, ο έφηβός σας είναι πρώτα έφηβος και μετά αθλητής. Όταν πρόκειται για τη μακροπρόθεσμη υγεία του παιδιού σας, πόση θυσία είναι υπερβολική;

Περισσότερες πληροφορίες: