Κατανόηση του αυτισμού: Πληροφορίες για τις οικογένειες

Ο αυτισμός είναι μια πολύπλοκη νευροαναπτυξιακή διαταραχή. Αν και ποικίλλει σημαντικά στον τρόπο που επηρεάζει τα παιδιά, τα παιδιά με αυτισμό, συχνά, παρουσιάζουν διαφορές στον τρόπο που επικοινωνούν, παίζουν και συμπεριφέρονται. Επειδή τα περισσότερα παιδιά στο φάσμα του αυτισμού κάθονται, μπουσουλούν και περπατούν εγκαίρως, μπορεί να μην παρατηρήσετε νωρίς τις καθυστερήσεις στις κοινωνικές και επικοινωνιακές δεξιότητες.

Κοιτώντας πίσω, πολλοί γονείς μπορούν να ανακαλέσουν στη μνήμη τους διαφορές στους τρόπους με τους οποίους το παιδί τους συνδεόταν με τον κόσμο ήδη από τον πρώτο χρόνο της ζωής του. (Δείτε: Ποια είναι τα πρώτα σημάδια του αυτισμού;)

Τα παιδιά στο φάσμα του αυτισμού και οι οικογένειές τους μπορούν να είναι υγιείς και ανθεκτικές

Απαιτείται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί η πορεία ανάπτυξης των παιδιών που διαγιγνώσκονται ως αυτιστικά. Μελέτες δείχνουν ότι πολλά παιδιά με αυτισμό είναι υγιή και μπορούν να τα πάνε καλά σε όλη τη ζωή τους. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν λαμβάνουν στήριξη και υπηρεσίες και έχουν αίσθηση σύνδεσης με την κοινότητά τους.

Τι προκαλεί τον αυτισμό;

Δεν υπάρχει ένας μόνο, κοινός λόγος για τον οποίο παιδιά και ενήλικες είναι στο φάσμα του αυτισμού. Η έρευνα https://autismsciencefoundation.org/causes-signs-and-symptoms/ μέχρι στιγμής υποδεικνύει πολλαπλούς παράγοντες, πολλοί από τους οποίους είναι γενετικοί, καθώς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Οι επιστήμονες συνεχίζουν να μαθαίνουν περισσότερα για το γιατί ορισμένα παιδιά είναι στο φασμα του αυτισμου. Προς το παρόν γνωρίζουμε ότι:

• Τα παιδιά στο φάσμα του αυτισμού προέρχονται από οικογένειες κάθε υπόβαθρου
• Το οικογενειακό ιατρικό ιστορικό και η γενετική μπορεί να παίζουν ρόλο, και ολοένα και περισσότερες αποδείξεις υποστηρίζουν αυτή τη σύνδεση. Όταν μια οικογένεια έχει ένα παιδί στο φάσμα, η πιθανότητα κάποιος αδερφός ή αδερφή να βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού είναι 10 - 20 φορές μεγαλύτερη από ό,τι στον γενικό πληθυσμό. Οι συγγενείς παιδιών στο φάσμα του αυτισμού είναι πιο πιθανό να μοιράζονται κάποια παρόμοια κοινωνικά και συμπεριφορικά χαρακτηριστικά με αυτά που παρατηρούνται στα παιδιά με αυτισμό. Ωστόσο, αυτά τα χαρακτηριστικά μπορεί να μην είναι αρκετά έντονα ώστε να γίνει ιατρική διάγνωση.
• Τα περισσότερα παιδιά στο φάσμα του αυτισμού δεν έχουν μια συγκεκριμένη ιατρική ή γενετική κατάσταση που να εξηγεί την εικόνα τους. Παρ’ όλα αυτά, ο αυτισμός μπορεί να εμφανίζεται πιο συχνά σε παιδιά με ορισμένες ιατρικές παθήσεις ή γενετικές διαφορές. Αυτές οι ιατρικές παθήσεις μπορεί να περιλαμβάνουν το σύνδρομο του εύθραυστου Χ, το σύμπλεγμα της οζώδους σκλήρυνσης, το σύνδρομο Down ή άλλες γενετικές παθήσεις. Τα βρέφη που γεννιούνται πρόωρα αποτελούν μια άλλη ομάδα που είναι πιο πιθανό να αναγνωριστούν ως αυτιστικά.
• Έχουν βρεθεί εγκεφαλικές διαφορές μεταξύ ορισμένων παιδιών με αυτισμό και παιδιών χωρίς αυτισμό.
• Περιβαλλοντικοί παράγοντες που μπορεί να συμβάλλουν στον αυτισμό βρίσκονται υπό μελέτη, αλλά δεν είναι ακόμη καλά κατανοητοί.

Η αλήθεια για τα εμβόλια και τον αυτισμό

Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) των ΗΠΑ πρόσφατα πρόσθεσαν παραπλανητικούς ισχυρισμούς στη σελίδα τους για τον αυτισμό. Θέλουμε να είμαστε σαφείς: δεκαετίες υψηλής ποιότητας, μεγάλης κλίμακας μελετών δείχνουν ότι τα εμβόλια δεν προκαλούν αυτισμό. «Οι γονείς αξίζουν να έχουν το κεφάλι τους ήσυχο. Δεκαετίες αυστηρής έρευνας έχουν δείξει ότι τα εμβόλια δεν προκαλούν αυτισμό», δήλωσε η Δρ. Susan Kressly, πρόεδρος της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής. «Τα εμβόλια είναι ένας από τους πιο ασφαλείς και αποτελεσματικούς τρόπους για να προστατεύσουμε την υγεία των παιδιών και να τα βοηθήσουμε να ευημερήσουν.»

Πόσο συχνός είναι ο αυτισμός στα παιδιά;

Περίπου 1 στα 31 παιδιά στις ΗΠΑ (3,2%) διαγιγνώσκονται ως αυτιστικά μέχρι την ηλικία των 8 ετών, σύμφωνα με μια έκθεση του 2025 από το Δίκτυο Παρακολούθησης Αυτισμού και Αναπτυξιακών Αναπηριών. Η έκθεση βασίστηκε σε δεδομένα που συλλέχθηκαν σε 16 τοποθεσίες σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες το 2022.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την αύξηση των ποσοστών αυτισμού που αναφέρονται και το τι σημαίνει αυτό για τις οικογένειες, παρακολουθήστε αυτό το βίντεο από την παιδίατρο Δρ. Sara Swoboda:

Διαφορές με βάση το φύλο και άλλους παράγοντες

Τα αγόρια αναγνωρίζονται στο φάσμα του αυτισμού πάνω από 3 φορές συχνότερα από τα κορίτσια. Σε γενικές γραμμές, η έκθεση του 2025 έδειξε ότι ο αυτισμός αναγνωρίζονταν λιγότερο συχνά σε μη ισπανόφωνα λευκά παιδιά σε σύγκριση με παιδιά ασιατικής καταγωγής ή καταγωγής από τα νησιά του Ειρηνικού Ωκεανού, ιθαγενή παιδιά της Αμερικής ή της Αλάσκας, μη ισπανόφωνα παιδιά αφροαμερικανικής καταγωγής ή μαύρα, ισπανόφωνα ή λατινοαμερικάνικης καταγωγής και πολυφυλετικά. Τα ποσοστά αυτισμού ποίκιλαν ευρέως ανάλογα με την περιοχή, από 9,7 ανά 1.000 8χρονα παιδιά στο Τέξας έως 53,1 στην Καλιφόρνια. Η πιθανή αιτία είναι ότι ορισμένοι πληθυσμοί δεν έχουν την ίδια πρόσβαση σε εξετάσεις και αξιολογήσεις.

Γιατί διαγιγνώσκονται όλο και περισσότερα παιδιά με αυτισμό;

Συνολικά, ο αριθμός των παιδιών που αναφέρονται ότι βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού έχει αυξηθεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1990.

Η αύξηση των ποσοστών αυτισμού θα μπορούσε να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. Για παράδειγμα:

• Οι οικογένειες έγιναν πιο ενήμερες για τον αυτισμό.
• Οι παιδίατροι άρχισαν να κάνουν περισσότερους ελέγχους για τον αυτισμό, σύμφωνα με τις συστάσεις της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής. Τα παιδιά διαγιγνώσκονται νωρίτερα, κάτι που είναι πολύ καλό. Όταν περισσότερα παιδιά υποβάλλονται σε έλεγχο και διαγιγνώσκονται ότι βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού, τότε περισσότερα μπορούν να λάβουν την εξατομικευμένη υποστήριξη που χρειάζονται για να ευημερήσουν.
• Τα σχολεία έγιναν πιο ευαισθητοποιημένα ως προς τον αυτισμό και τα παιδιά άρχισαν να λαμβάνουν πιο κατάλληλες υπηρεσίες εξατομικευμένης εκπαίδευσης.
• Το φάσμα του αυτισμού έχει διευρυνθεί και πλέον περιλαμβάνει παιδιά με άλλες διαγνώσεις, όπως νοητική υστερηση, και νέους με ήπια στοιχεία στο φάσμα του αυτισμού.

Αλλαγές στον τρόπο ορισμού και διάγνωσης του αυτισμού

Οι ιατροί χρησιμοποιούν ένα εγχειρίδιο που ονομάζεται Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών, 5η έκδοση (DSM-5)https://www.psychiatry.org/dsm5 για να βοηθηθούν στην αναγνώριση του αυτισμού. Στο παρελθόν, διαγιγνώσκονταν μόνο τα παιδιά με τα πιο εμφανή ή κλασικά χαρακτηριστικά αυτισμού. Ωστόσο, το 2013, τα διαγνωστικά κριτήρια για τον αυτισμό άλλαξαν. Αυτό βασίστηκε στην έρευνα και την κλινική εμπειρία κατά τις 2 δεκαετίες από τη δημοσίευση του DSM-IV το 1994. Σήμερα, παιδιά με πιο διακριτικά χαρακτηριστικά διαγιγνώσκονται ότι βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού.

Πολλές παθήσεις θεωρούνταν στο παρελθόν ως αυτισμός σύμφωνα με το DSM-IV. Αυτές οι παθήσεις περιλάμβαναν την αυτιστική διαταραχή, την Διάχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή - μη προσδιοριζόμενη αλλιώς (PDD-NOS), το σύνδρομο Άσπεργκερ και την Παιδική Αποδιοργανωτική Διαταραχή. Με τη δημοσίευση της πέμπτης έκδοσης του DSM, οι παραπάνω όροι δεν χρησιμοποιούνται πλέον, ενώ αυτές οι παθήσεις ομαδοποιούνται πλέον στην ευρύτερη κατηγορία του φάσματος του αυτισμού.

Πολλοί άνθρωποι μπορεί να αυτοπροσδιορίζονται ότι έχουν σύνδρομο Άσπεργκερ, αλλά οι επαγγελματίες δεν χρησιμοποιούν πλέον αυτή την ορολογία όταν κάνουν μια διάγνωση.

Ο αυτισμός στις ειδήσεις: τι πρέπει να γνωρίζετε για τα εμβόλια, την ακεταμινοφαίνη και τη λευκοβορίνη

Οι οικογένειες ακούν τελευταία πολλές ειδήσεις για τον αυτισμό. 
Δείτε τι λέει η έρευνα:

• Τα εμβόλια δεν σχετίζονται με τον αυτισμό. Μελέτες έχουν επανειλημμένα διαπιστώσει ότι https://www.aap.org/en/news-room/fact-checked/fact-checked-vaccines-safe-and-effect-no-link-to-autism/?srsltid=AfmBOoqHgFAaGdPcoOO3VzzbzOHQsPrjK_S3QNaVF4UqhmlRybBIBNTAδεν υπάρχει αξιόπιστη σύνδεση μεταξύ των εμβολίων που σώζουν ζωές στην παιδική ηλικία και του αυτισμού. Αυτή η έρευνα, που αφορά πολλές χώρες και χιλιάδες ανθρώπους, εκτείνεται σε δεκαετίες. Δυστυχώς, υπάρχουν πολλοί αναληθείς ισχυρισμοί για την υγεία των παιδιών στο διαδίκτυο. Αυτές οι παραπλανητικές ιδέες είναι διατυπωμένες έτσι ώστε να ακούγονται ταυτόχρονα τρομακτικές και αληθινές ώστε να τις μοιράζονται οι άνθρωποι. Συνήθως, μπορούν να ανιχνευθούν σε ανθρώπους που θα ωφεληθούν οικονομικά από αυτούς τους ισχυρισμούς.
• Οι μελέτες δεν δείχνουν μια αιτιακή σχέση μεταξύ της χρήσης ακεταμινοφαίνης και του αυτισμού στα παιδιά, ή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Η ακεταμινοφαίνη, γνωστή και ως παρακεταμόλη και πωλούμενη με εμπορικές ονομασίες όπως η Tylenol, είναι ασφαλής για τα παιδιά όταν χορηγείται σωστά, υπό την καθοδήγηση του παιδιάτρου τους. Για παιδιά άνω των 6 μηνών, η θεραπεία του πυρετού με φάρμακα όπως η ακεταμινοφαίνη μπορεί να μην είναι απαραίτητη, εκτός αν το παιδί αισθάνεται δυσφορία και δυσκολεύεται να πιει υγρά για να παραμείνει ενυδατωμένο.
• Τα στοιχεία δεν υποστηρίζουν τη χρήση ρουτίνας της λευκοβορίνης στον αυτισμό. Η λευκοβορίνη (φολινικό οξύ) είναι ένα συνταγογραφούμενο φάρμακο και έχει εγκριθεί για την ανακούφιση των παρενεργειών της χημειοθεραπείας, μιας θεραπείας για τον καρκίνο. Χρησιμοποιείται επίσης για τη θεραπεία ενός τύπου αναιμίας (χαμηλός αριθμός ερυθρών αιμοσφαιρίων) που προκαλείται από την έλλειψη συγκεκριμένων βιταμινών Β στον οργανισμό. Μελέτες μικρής κλίμακας δείχνουν μια πιθανή σύνδεση μεταξύ της λευκοβορίνης και πιθανών βελτιώσεων στις δεξιότητες επικοινωνίας σε ορισμένα αυτιστικά παιδιά. Απαιτείται περισσότερη έρευνα για να κατανοήσουμε αν η λευκοβορίνη βοηθάει τα αυτιστικά παιδιά.

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής δεν συνιστά τη χρήση της λευκοβορίνης για τον αυτισμό. Υποστηρίζει τη συνεχιζόμενη έρευνα σε όλες τις θεραπείες που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν την υγεία και την ανάπτυξη των αυτιστικών παιδιών. (Δείτε «Συμπληρωματικές και Ολοκληρωτικές θεραπείες για τον αυτισμό»). https://www.healthychildren.org/English/health-issues/conditions/Autism/Pages/complementary-and-alternative-therapies-for-autism-what-parents-need-to-know.aspx

Τα οφέλη της έγκαιρης αναγνώρισης του αυτισμού

Πρώιμη παρέμβαση

Κάθε παιδί στο φάσμα του αυτισμού έχει διαφορετικές ανάγκες. Όσο νωρίτερα αναγνωριστεί ο αυτισμός, τόσο πιο γρήγορα οι οικογένειες μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε πρώιμη υποστήριξη και υπηρεσίες που είναι προσαρμοσμένες στις ανάγκες του παιδιού τους.

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά όλα τα παιδιά να υποβάλλονται σε έλεγχο για αυτισμό στους προγραμματισμένους ιατρικούς ελέγχους των 18 και 24 μηνών. Η έρευνα δείχνει ότι η έναρξη έγκαιρης παρέμβασης μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά και τις οικογένειές τους να ευημερήσουν καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής.

Συνυπάρχουσες παθήσεις

Επιπλέον, τα παιδιά στο φάσμα του αυτισμού μπορεί να έχουν άλλα ιατρικά προβλήματα ή ανάγκες που απαιτούν περαιτέρω αξιολόγηση και θεραπεία. Συχνά συνυπάρχουσες παθήσεις μπορεί να περιλαμβάνουν κρίσεις επιληψίας, προβλήματα ύπνου, γαστρεντερικά προβλήματα (προβλήματα σίτισης, κοιλιακό άλγος, δυσκοιλιότητα, διάρροια) και ζητήματα συμπεριφορικής υγείας όπως άγχος, ΔΕΠΥ, ευερεθιστότητα και επιθετικότητα.

Μην ξεχνάτε ότι…

Ο αυτισμός μπορεί να είναι διαφορετικός για κάθε παιδί. Καμία μεμονωμένη υποστήριξη ή υπηρεσία δεν θα προσφέρει από μόνη της σε κάθε παιδί στο φάσμα του αυτισμού ό,τι χρειάζεται. Είναι σημαντικό να συζητήσετε τους στόχους για το παιδί σας με τον παιδίατρό σας και να συνεργαστείτε για τον σχεδιασμό υποστήριξης και υπηρεσιών που μπορούν να μεγιστοποιήσουν την ανάπτυξή του. Εξατομικευμένα σχέδια, που συχνά περιλαμβάνουν έναν συνδυασμό αναπτυξιακών, συμπεριφορικών, εκπαιδευτικών και ψυχοκοινωνικών στρατηγικών, μπορούν να βοηθήσουν με ουσιαστικό τρόπο.

Τα παιδιά στο φάσμα του αυτισμού είναι πολύτιμα μέλη των κοινωνιών μας και αξίζουν περισσότερη έρευνα υψηλής ποιότητας και περισσότερους πόρους για την υποστήριξη της ανάπτυξής τους.