Παιδιά με χρόνια νοσήματα: Αντιμετώπιση συναισθηματικών προβλημάτων και κατάθλιψης

Τα συναισθήματα θλίψης, κατάθλιψης ή συγκίνησης μπορεί να εμφανίζονται και να εξαφανίζονται τόσο σε εσάς όσο και στο παιδί σας. Αυτό είναι φυσιολογικό και υγιές. Όσο ταραχώδεις και αν είναι αυτές οι στιγμές, τα περισσότερα παιδιά και οι οικογένειές τους βγαίνουν από αυτές με ελάχιστα, ή και καθόλου, μακροχρόνια συμπεριφορικά προβλήματα ή μόνιμα ψυχολογικά τραύματα. Στην πραγματικότητα, η πλειοψηφία των παιδιών διαχειρίζεται πραγματικά καλά την κατάστασή τους, παρά το ότι βιώνουν συναισθηματικές αναταράξεις κατά καιρούς. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η πιθανότητα εμφάνισης συναισθηματικών και συμπεριφορικών προβλημάτων που σχετίζονται με χρόνια νοσήματα έχει μειωθεί πρόσφατα, επειδή οι γονείς, το προσωπικό του σχολείου και το ιατρικό προσωπικό μαθαίνουν πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να βοηθήσουν τα παιδιά και τους γονείς τους να ικανοποιήσουν τις ψυχολογικές τους ανάγκες.

Παρόλα αυτά, τα παιδιά που έχουν ένα χρόνιο νόσημα ή πάθηση συχνά νιώθουν «διαφορετικά», κοινωνικά απομονωμένα και περιορισμένα στις δραστηριότητές τους. Μπορεί να έχουν προβλήματα στο σχολείο και να νιώθουν υπερπροστατευμένα. Μπορεί να βιώνουν επαναλαμβανόμενο φόβο και πόνο. Όταν αυτές οι συναισθηματικές δυσκολίες δεν αντιμετωπίζονται, μπορούν να οδηγήσουν σε άγχος, θλίψη, απόσυρση, αντιδραστικότητα ή μειωμένο ενδιαφέρον για το σχολείο.

Τα παιδιά σχολικής ηλικίας σπάνια δηλώνουν ότι είναι λυπημένα ή ότι έχουν κατάθλιψη. Αντίθετα, μπορεί να αποσυρθούν από φίλους και οικογένεια ή να εκδηλώσουν αντιδραστική ή θυμωμένη συμπεριφορά. Μπορεί να αποδίδουν άσχημα στο σχολείο. Μπορεί να παρεμποδίζουν τις ιατρικές τους θεραπείες, ίσως αρνούμενα να πάρουν τα φάρμακά τους σύμφωνα με το πρόγραμμα. Μπορεί να πειραματιστούν με το αλκοόλ, τα ναρκωτικά ή την πρώιμη σεξουαλική δραστηριότητα. Ή μπορεί να φύγουν από το σπίτι ή να σκεφτούν την αυτοκτονία.

Προσπαθήστε διαρκώς να συζητάτε με το παιδί σας για ό,τι βιώνει. Νομίζετε ότι το παιδί σας εμφανίζει σημάδια απελπισίας και απαισιοδοξίας που σχετίζονται με την ασθένεια και το μέλλον του; Παρακινήστε το να μιλήσει για αυτά τα συναισθήματα με εσάς ή με έναν άλλον έμπιστο ενήλικα. Επειδή το παιδί σας μπορεί να μην έχει καν επίγνωση των συναισθημάτων του, προσπαθήστε να ξεκινήσετε αυτές τις συζητήσεις με δηλώσεις όπως «Αν ήμουν στη θέση σου, νομίζω ότι θα ένιωθα...» ή «Έχω διαβάσει ότι πολλά παιδιά με αυτή την πάθηση νιώθουν μοναξιά και θλίψη. Πώς νιώθεις εσύ;»

Μερικοί γονείς διστάζουν να συζητήσουν συναισθήματα σχετικά με την ασθένεια με το παιδί τους, σε μια προσπάθεια να το προστατεύσουν από συναισθηματικό πόνο. Οι περισσότεροι ειδικοί, ωστόσο, διαφωνούν με αυτή την άποψη. Τα παιδιά μπορούν γενικά να προσαρμοστούν πολύ καλύτερα σε μια δυσάρεστη αλήθεια παρά στην αντίληψη ότι οι γονείς τους είναι αναστατωμένοι και τους κρύβουν κάτι. Εάν οι γονείς και τα παιδιά δεν μιλούν ανοιχτά, οι πιθανότητες για εσφαλμένη ερμηνεία είναι μεγάλες. Η φαντασία ενός παιδιού μπορεί να αφεθεί ελεύθερη και μπορεί να εμφανιστούν ή να μεγεθυνθούν οι φόβοι.

Έτσι, είναι καλύτερο να δεσμευτείτε να είστε όσο το δυνατόν πιο επικοινωνιακοί. Θυμίστε στο παιδί σας ότι δεν το περνάει μόνο του αυτό και ότι εσείς θα παραμείνετε μια σταθερή πηγή αγάπης και στήριξης. Πολλές μελέτες δείχνουν ότι το κλειδί για την ανθεκτικότητα του παιδιού είναι η σχέση του με έναν ενήλικα που νοιάζεται, αγαπά και είναι προσιτός — κάποιον που το παιδί μπορεί να βασιστεί και να εμπιστευτεί.

Εάν ανησυχείτε για τον τρόπο που το παιδί σας αντιμετωπίζει αυτά τα άγχη, συζητήστε με τον γιατρό σας, τον/την παιδίατρο ή έναν/μια παιδοψυχολόγο/παιδοψυχίατρο. Αν το παιδί σας εκδηλώνει καταστροφική ή ασυνήθιστη συμπεριφορά, αν αρνείται να πάρει το φάρμακό του, αν είναι σοβαρά απομονωμένο ή αν η σχολική του επίδοση έχει επιδεινωθεί, ο/η παιδίατρός σας μπορεί να προτείνει κάποια συμβουλευτική για το παιδί ή για ολόκληρη την οικογένεια.