Οι λίθοι στα νεφρά έχουν γίνει πιο συχνοί σε παιδιά και εφήβους τα τελευταία 20 χρόνια. Μπορούν να εμφανιστούν σε παιδιά οποιασδήποτε ηλικίας, ακόμα και σε πρόωρα βρέφη, αλλά οι περισσότεροι λίθοι εμφανίζονται σε εφήβους.

Οι λίθοι στα νεφρά σχηματίζονται, όταν τα μέταλλα και άλλες ουσίες που βρίσκονται κανονικά στα ούρα ενώνονται και σχηματίζουν έναν σκληρό λίθο στο ουροποιητικό σύστημα. Μπορούν, επίσης, να σχηματιστούν αν δεν υπάρχουν αρκετές άλλες ουσίες στα ούρα που βοηθούν στην αποτροπή του σχηματισμού λίθων.

Οι λίθοι συνήθως σχηματίζονται στο νεφρό και στον ουρητήρα, τον σωλήνα που συνδέει το νεφρό με την ουροδόχο κύστη. Σπάνια σχηματίζονται στην ουροδόχο κύστη.

Τύποι λίθων στα νεφρά

Υπάρχουν πολλοί τύποι λίθων, αλλά οι πιο συχνοί μεταξύ των παιδιών στις ΗΠΑ είναι οι λίθοι οξαλικού ασβεστίου και φωσφορικού ασβεστίου. Λιγότερο συχνά, οι λίθοι αποτελούνται από ουρικό οξύ (ένα προϊόν καταβολής από την κατανάλωση ορισμένων τροφίμων και ποτών), ένα αμινοξύ (δομικό στοιχείο των πρωτεϊνών) που ονομάζεται κυστίνη, ή τον λίθο στρουβίτη.

Πόσο μεγάλοι είναι οι λίθοι;

Οι λίθοι στα νεφρά ποικίλλουν σε μέγεθος, με τους περισσότερους να έχουν περίπου από 1 έως 2,54 εκατοστά). Αν ένα παιδί αποβάλλει έναν λίθο ενώ ουρεί, καλό είναι να τον συλλέξετε, αν είναι δυνατόν, ώστε ο/η παιδίατρος να μπορέσει να τον στείλει για εργαστηριακή εξέταση. Η διαπίστωση της σύστασης του λίθου μπορεί να βοηθήσει τον γιατρό του παιδιού σας να βρει τρόπους για να αποτρέψει τον σχηματισμό περισσότερων λίθων.

Παράγοντες κινδύνου για νεφρολιθίαση

Υπάρχουν πολλοί παράγοντες στους οποίους οφείλεται ο σχηματισμός λίθων στα νεφρά. Μερικοί από τους πιο συνηθισμένους είναι:

Οικογενειακή τάση για σχηματισμό λίθων.
Δίαιτα πλούσια σε αλάτι, κρέας και επεξεργασμένα τρόφιμα, και φτωχή σε φρούτα και λαχανικά.
Χαμηλή παραγωγή ούρων εξαιτίας ανεπαρκούς πρόσληψης υγρών.

Άλλοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

Συγκεκριμένες κληρονομικές παθήσεις (υπεροξαλουρία, κυστινουρία).
Ορισμένα φάρμακα, όπως για παράδειγμα η τοπιραμάτη για τις επιληπτικές κρίσεις, ή η φουροσεμίδη για την αρτηριακή πίεση, που απομακρύνει το περίσσειο νερό από το σώμα.
Αποφραγμένη ροή ούρων.
Λοίμωξη των νεφρών.
Ελλιπής σωματική δραστηριότητα, όπως όταν φοράει κάποιος γύψο μετά από χειρουργείο. Αυτό μπορεί να προκαλέσει απώλεια ασβεστίου από τα οστά, με αποτέλεσμα να συσσωρεύεται υπερβολική ποσότητα στο ουροποιητικό σύστημα και να συμβάλλει στον σχηματισμό λίθων.
Νόσος του εντέρου.
Χειρουργείο για απώλεια βάρους.

Σημάδια και συμπτώματα νεφρολιθίασης

Οι πέτρες μπορούν να σχηματιστούν στα νεφρά ενός παιδιού χωρίς να προκαλέσουν συμπτώματα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αν όμως μια πέτρα αρχίσει να κινείται προς τα κάτω στον ουροποιητικό σωλήνα (ουρητήρα), μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως:

Ξαφνικός, έντονος πόνος στην πλάτη ή στο πλάι.
Ναυτία και εμετός.
Πόνος στη βουβωνική χώρα, καθώς η πέτρα προχωρά στον ουροποιητικό σωλήνα
Έντονος πόνος στο στομάχι μόνο (ειδικά σε μικρά παιδιά).
Καύση ή πόνος κατά την ούρηση.
Αίμα στα ούρα (αιματουρία).
Πυρετός και λοίμωξη των ουροποιητικών οδών.

Πώς διαγιγνώσκονται οι πέτρες στα νεφρά;

Η διάγνωση συνήθως επιβεβαιώνεται, όταν μια πέτρα εντοπιστεί στο ουροποιητικό σύστημα ενός παιδιού μέσω ακτινογραφίας, υπερήχου ή αξονικής τομογραφίας (CT).

Η προτιμώμενη εξέταση για ένα παιδί που υπάρχει υποψία ότι έχει πέτρα είναι ο υπέρηχος. Αυτό οφείλεται στο ότι ο υπέρηχος είναι εύκολος να πραγματοποιηθεί, μπορεί να ανιχνεύσει τις περισσότερες πέτρες και δεν χρησιμοποιεί ακτινοβολία. Η αξονική τομογραφία μπορεί να ανιχνεύσει πολύ μικρές πέτρες, αλλά δεδομένου ότι αυτή η εξέταση απαιτεί έκθεση σε ακτινοβολία, πολλοί γιατροί ξεκινούν με υπέρηχο. Στη συνέχεια, θα ζητήσουν αξονική τομογραφία μόνο, εάν υπάρχει υποψία για πέτρα που δεν ανιχνεύεται με υπέρηχο.

Θεραπεία παιδιών για πέτρες στα νεφρά σε παιδιά

Βοήθεια στην απομάκρυνση των πετρών των νεφρών: ενυδάτωση και διαχείριση του πόνου

Αν μια πέτρα στα νεφρά προκαλεί πόνο σε ένα παιδί, οι στόχοι είναι να ανακουφιστεί η δυσφορία και να βοηθηθεί η πέτρα να περάσει προς την ουροδόχο κύστη και να εξαλειφθεί με τα ούρα. Αυτό μπορεί μερικές φορές να γίνει στο σπίτι με την κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων νερού και άλλων υγρών.

Παυσίπονα χωρίς ιατρική συνταγή, όπως η ιβουπροφαίνη και η ακεταμινοφαίνη, μπορεί να είναι χρήσιμα για τη διαχείριση του πόνου. Μπορεί να συνταγογραφηθούν και άλλα φάρμακα από το στόμα για να διευκολύνουν την πάροδο της πέτρας προς την ουροδόχο κύστη. Ο γιατρός του παιδιού σας μπορεί να προτείνει τη χρήση ενός σουρωτηριού για να συλλέξει την πέτρα από τα ούρα, ώστε να μπορέσει να εξεταστεί στο εργαστήριο.

Μερικές φορές, αν τα παιδιά κάνουν εμετό ή έχουν έντονο πόνο, μπορεί να χρειαστεί να νοσηλευτούν, ώστε να μπορούν να λάβουν υγρά και ισχυρότερο παυσίπονο ενδοφλεβίως.

Χειρουργικές επεμβάσεις για πέτρες στα νεφρά

Τα παιδιά με μεγάλους λίθους ή λίθους που δεν μπορούν να εκκριθούν αφ' εαυτών, μπορεί να χρειαστούν τη βοήθεια ενός ουρολόγου, ενός γιατρού που ειδικεύεται στο ουροποιητικό σύστημα.

Ο ουρολόγος μπορεί να χρησιμοποιήσει την λιθοτριψία, μια διαδικασία που χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα για να θρυμματίσει τον λίθο σε μικροσκοπικά κομμάτια, τα οποία στη συνέχεια εκκρίνονται μέσω των ουροποιητικών οδών. Αν και μπορεί να ακούγεται τρομακτικό, είναι αρκετά ασφαλές και δεν προκαλεί βλάβη στα νεφρά. Ο ουρολόγος μπορεί, επίσης, να αφαιρέσει τον λίθο χρησιμοποιώντας ένα ευέλικτο ενδοσκόπιο που εισέρχεται στην ουροδόχο κύστη και ανεβαίνει προς τον ουρητήρα, ενώ το παιδί σας βρίσκεται υπό αναισθησία. Στη συνέχεια, ο ουρολόγος μπορεί να «πιάσει» τον λίθο και να τον αφαιρέσει από το σώμα.

Πώς να βοηθήσετε στην πρόληψη περαιτέρω λίθων στα νεφρά

Υπάρχουν πολλά πράγματα με τα οποία μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας να μειώσει τις πιθανότητες ανάπτυξης νέων λίθων στα νεφρά.

Τα παιδιά με πέτρες στα νεφρά θα πρέπει:

Να πίνουν πολλά υγρά κατά τη διάρκεια της ημέρας (τα ούρα θα πρέπει συνήθως να φαίνονται πολύ απαλού κίτρινου χρώματος). Ρωτήστε τον/την παιδίατρό σας για την κατάλληλη ποσότητα για το παιδί σας. Εάν το παιδί σας πάσχει από νεφρική νόσο και χρειάζεται να περιορίσει την πρόσληψη υγρών, συζητήστε το με τους κατάλληλους γιατρούς.
Περιορισμός του αλατιού στη διατροφή.
Να τρώνε περισσότερα φρούτα και λαχανικά, ειδικά εσπεριδοειδή.
Να τρώνε λιγότερο κρέας, επεξεργασμένα τρόφιμα, φαστ φουντ και ανθρακούχα ποτά.
Να αποφεύγουν τρόφιμα και ποτά με σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη.
Να διατηρούν ένα υγιές βάρος.
Να καταναλώνουν τη συνιστώμενη ποσότητα τροφίμων και ποτών πλούσιων σε ασβέστιο. Ο περιορισμός του ασβεστίου στη διατροφή δεν συνιστάται και μπορεί μερικές φορές πραγματικά να αυξήσει τον κίνδυνο λίθων. Από την άλλη πλευρά, μην δίνετε συμπλήρωμα ασβεστίου στο παιδί σας, εκτός αν ο γιατρός σας πει ότι το χρειάζεται.

Ο/Η παιδίατρός σας μπορεί, επίσης, να συστήσει το παιδί σας να επισκεφτεί έναν παιδονεφρολόγο, έναν ειδικό στα νεφρά που θεραπεύει παιδιά με λίθους στα νεφρά. Αιματολογικές εξετάσεις και μια εξέταση συλλογής ούρων 24 ωρών μπορεί να καθορίσουν γιατί το παιδί σας δημιούργησε λίθο στα νεφρά. Με αυτές τις πληροφορίες, ένας διαπιστευμένος διατροφολόγος μπορεί να κάνει συγκεκριμένες διατροφικές συστάσεις και ο γιατρός σας σε συνεργασία με τον παιδοουρολόγο και τον παιδονεφρολόγο μπορούν να συνταγογραφήσουν φάρμακα για να μειώσουν τον κίνδυνο του παιδιού σας να δημιουργήσει νέους λίθους στα νεφρά στο μέλλον.