Δέκα συμβουλές για την πρόληψη επιθετικής συμπεριφοράς σε μικρά παιδιά

Υπάρχουν πολλές στιγμές που η συμπεριφορά του παιδιού σας, σάς γεμίζει τρυφερότητα και χαρά.

Αλλά υπάρχουν και άλλες στιγμές που μπορεί να σας δυσκολεύει πολύ. η συμπεριφορά του νηπίου. Ως νήπιο ή παιδί προσχολικής ηλικίας, το παιδί σας μπορεί να στερείται του αυτοελέγχου για να εκφράσει το θυμό του με ήρεμο τρόπο. Αντίθετα, μπορεί φυσιολογικά να αντιδρά απότομα, ίσως να χτυπήσει ή να δαγκώσει από αγανάκτηση.

Ενώ οι περιστασιακές εκρήξεις είναι φυσιολογικές ―ειδικά κατά τα ξεσπάσματα θυμού― υπάρχουν πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να διαμορφώσετε τη συμπεριφορά του παιδιού σας.

1. Διδάξτε τους κανόνες της οικογένειάς σας. Τα παιδιά δεν καταλαβαίνουν τους κανόνες μέχρι να τους μάθουν. Οπότε, θέστε σαφείς κανόνες και προσδοκίες για τη συμπεριφορά. Δείτε «Πώς να Διαμορφώσετε και να Διαχειριστείτε τη Συμπεριφορά του Μικρού σας Παιδιού».
2. «Να ελέγχεις τον εαυτό σου!». Όμως δεν μπορούν ακόμα. Θυμηθείτε ότι τα μικρά παιδιά έχουν ελάχιστο φυσικό αυτοέλεγχο. Χρειάζεται να τους διδάξετε να μην κλωτσάνε, να μην χτυπάνε ή να μην δαγκώνουν όταν είναι θυμωμένα, αλλά να εκφράζουν τα συναισθήματά τους με λόγια.
3. Αποφύγετε τις απειλές. Αντί να λέτε, «Σταμάτα, αλλιώς...», είναι πάντα πιο αποτελεσματικό να διδάσκετε εναλλακτική συμπεριφορά. Αγνοήστε για λίγο την μικρή απείθαρχη συμπεριφορά, και μετά πείτε στο παιδί σας τι να κάνει αντ' αυτού.
4. «Πολύ καλή δουλειά!» Για να είναι η πειθαρχία πιο αποτελεσματική, πρέπει να εφαρμόζεται συνεχώς — όχι μόνο όταν το παιδί σας απειθαρχεί. Πείτε στο παιδί σας πόσο πόσο ώριμα φέρεται όταν συμπεριφέρεται με κατάλληλους τρόπους, αντί να χτυπάει, να κλωτσάει ή να δαγκώνει. Δώστε επαίνους και γνήσια στοργή, όταν το παιδί σας συμπεριφέρεται με τρόπους που σας αρέσουν, όπως όταν είναι ευγενικό και γλυκό.
5. «Δεν πληγώνουμε ο ένας τον άλλον». Επιβλέπετε προσεκτικά το παιδί σας και προσέχετε μήπως προκύψουν συγκρούσεις με συνομηλίκους. Αν μια διαμάχη είναι μικρής σημασίας, κρατήστε απόσταση και αφήστε τα παιδιά να την λύσουν μόνα τους. Ωστόσο, παρεμβείτε αν τα παιδιά έρθουν σε σωματική διαμάχη που συνεχίζεται ακόμα και αφού τους ειπωθεί να σταματήσουν. Το ίδιο ισχύει, όταν ένα παιδί φαίνεται να είναι οργισμένο και χτυπά ή δαγκώνει το άλλο. Απομακρύνετε τα παιδιά το ένα από το άλλο και κρατήστε τα χωριστά μέχρι να ηρεμήσουν.

Αν ο καβγάς είναι πολύ βίαιος, μπορεί να χρειαστεί να διακόψετε το παιχνίδι. Κάντε σαφές ότι δεν έχει σημασία ποιος "το άρχισε". Εξηγήστε ότι δεν υπάρχει δικαιολογία να προσπαθούν να πληγώσουν ο ένας τον άλλο.

1. Αντί για καβγάδες, διδάξτε το παιδί σας να λέει «όχι» με σταθερό τόνο φωνής, να γυρίζει την πλάτη του ή να βρίσκει έναν συμβιβασμό, αντί να καταφεύγει στη σωματική βία. Μέσω του παραδείγματός σας, δείξτε του ότι η επίλυση των διαφορών με λόγια είναι πιο αποτελεσματική από τη σωματική βία.
2. Χρησιμοποιήστε κατάλληλους αντιπερισπασμούς. Ενώ διδάσκετε το παιδί σας κατάλληλους τρόπους αντίδρασης, δεν είναι κακό να του αποσπάσετε την προσοχή, όταν αρχίζει να εκνευρίζεται. Το να το στρέψετε σε μια άλλη δραστηριότητα μπορεί να βοηθήσει να ηρεμήσει. Απλά αποφύγετε να το «δωροδοκήσετε» για να συμπεριφέρεται διαφορετικά.
3. Χρησιμοποιείτε τις τιμωρίες με φειδώ. Επίσης, δεν υπάρχει κάτι κακό στο να χρησιμοποιήσετε μια τιμωρία, όταν η συμπεριφορά του παιδιού σας είναι ακατάλληλη. Ωστόσο, οι τιμωρίες θα πρέπει να είναι η τελευταία λύση. Δείτε «Πώς να τιμωρήσετε» για περισσότερες πληροφορίες.
4. Ελέγξτε τον δικό σας θυμό. Ένας από τους καλύτερους τρόπους να τους διδάξετε κατάλληλη συμπεριφορά είναι να προσέχετε το δικό σας θυμό. Αν εκφράζετε το θυμό σας με ήρεμους και ειρηνικούς τρόπους, το παιδί σας πιθανότατα θα ακολουθήσει το παράδειγμά σας.
5. Μείνετε σταθεροί. Αν πρέπει να πειθαρχήσετε το παιδί σας, μην αισθάνεστε ενοχές γι' αυτό και σίγουρα μην ζητάτε συγγνώμη. Αν το παιδί σας νιώσει τα ανάμεικτά σας συναισθήματα, μπορεί να αποφασίσει ότι είχε δίκιο από την αρχή και ότι εσείς είστε ο «κακός». Αν και το να πειθαρχείτε το παιδί σας δεν είναι ποτέ ευχάριστο, είναι μερικές φορές ένα απαραίτητο κομμάτι της γονικής μέριμνας. Το παιδί σας πρέπει να καταλάβει πότε κάνει λάθος. Διδάξτε το να αναλαμβάνει ευθύνη για τις πράξεις του και να είναι πρόθυμο να αποδεχτεί τις συνέπειες.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην πειθαρχία και την τιμωρία;

Ενώ πολλοί γονείς πιστεύουν ότι η πειθαρχία και η τιμωρία είναι το ίδιο πράγμα, δεν είναι.

• Η πειθαρχία είναι ένας τρόπος διδασκαλίας και ένας τρόπος ενίσχυσης μιας καλής σχέσης γονέα-παιδιού. Όταν ασκείτε πειθαρχία, θα πρέπει να προσφέρετε στο παιδί σας έπαινο μαζί με οδηγίες σε σταθερό τόνο. Ο στόχος σας είναι να βελτιώσετε τη συμπεριφορά τους.
• Αν τιμωρία είναι αρνητική, επιβάλλετε μια δυσάρεστη συνέπεια, όταν το παιδί σας κάνει ή δεν κάνει κάτι. Η τιμωρία είναι μέρος της πειθαρχίας, αλλά μόνο ένα μικρό μέρος αυτής.

Μέχρι την ηλικία των 3 ετών και μερικές φορές και αργότερα, τα παιδιά απλά δεν καταλαβαίνουν την έννοια της τιμωρίας. Ο καθορισμός ορίων είναι μια πολύ καλύτερη προσέγγιση από την τιμωρία. Τα περισσότερα παιδιά θα ανταποκριθούν σε σαφή, ήρεμη και σταθερή οριοθέτηση.

Πότε να καλέσετε τον/την παιδίατρο

Αν το παιδί σας φαίνεται ασυνήθιστα επιθετικό για περισσότερο από μερικές εβδομάδες και δεν μπορείτε να αντιμετωπίσετε τη συμπεριφορά του μόνοι σας, συμβουλευτείτε τον/την παιδίατρό σας. Άλλα σημάδια προειδοποίησης περιλαμβάνουν:

• Σωματικούς τραυματισμούς στον εαυτό τους ή σε άλλους (δαγκωματιές, μώλωπες, τραυματισμούς στο κεφάλι)
• Επιθέσεις εναντίον σας ή εναντίον άλλων ενηλίκων
• Να σας ζητείται να το πάρετε από το σχολείο ή να αποκλείεται από παιχνίδι από γείτονες ή το σχολείο
• Ο δικός σας φόβος για την ασφάλεια των γύρω του

Το πιο σημαντικό σημάδι προειδοποίησης είναι η συχνότητα των εκρήξεων. Μερικές φορές, παιδιά με διαταραχές συμπεριφοράς μπορεί να περάσουν αρκετές μέρες ή μια εβδομάδα ή δύο χωρίς επεισόδιο. Μπορεί ακόμη και να φαίνονται πολύ ευχάριστα και ήρεμα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Ωστόσο, λίγα μπορούν να περάσουν έναν ολόκληρο μήνα χωρίς να βρεθούν σε μπελάδες, τουλάχιστον μία φορά. Διατηρήστε στενή επαφή με τον δάσκαλο, το σχολείο και άλλους φροντιστές του παιδιού σας για να παρακολουθείτε τη συμπεριφορά του.

Ο/Η παιδίατρός σας και άλλοι ειδικοί ψυχικής υγείας μπορούν να σας βοηθήσουν να βρείτε διάφορους αποτελεσματικούς τρόπους να ανταμείβετε την καλή συμπεριφορά και να αποθαρρύνετε την κακή συμπεριφορά. Αυτοί μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να θεσπίσετε μια προσέγγιση που λειτουργεί τόσο στο σπίτι όσο και έξω από αυτό. Η πρόοδος μπορεί να είναι αργή, αλλά τέτοια προγράμματα συνήθως είναι επιτυχή, αν ξεκινήσουν όταν οι διαταραχές συμπεριφοράς αρχίζουν να αναπτύσσονται.

Μην ξεχνάτε ότι…

Ο καλύτερος τρόπος για να αποτρέψετε την επιθετική συμπεριφορά είναι να προσφέρετε στο παιδί σας μια σταθερή, ασφαλή οικογενειακή ζωή. Παρέχετε σταθερότητα, σεβασμό, αγάπη, πειθαρχία και πλήρη επίβλεψη κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του.