Η τυπική παιδική συμπεριφορά

Πώς μπορώ να ξέρω αν η συμπεριφορά του παιδιού μου είναι η τυπική αναπτυξιακά συμπεριφορά του;

Οι γονείς συχνά δυσκολεύονται να διακρίνουν τις διαφορές μεταξύ φυσιολογικών διακυμάνσεων της συμπεριφοράς και πραγματικών προβλημάτων συμπεριφοράς. Στην πραγματικότητα, η διαφορά μεταξύ φυσιολογικής και μη φυσιολογικής συμπεριφοράς δεν είναι πάντα ξεκάθαρη. Συνήθως πρόκειται για θέμα βαθμού ή προσδοκιών. Συχνά μια λεπτή γραμμή χωρίζει τη φυσιολογική από τη μη φυσιολογική συμπεριφορά, την τυπική δηλαδή συμπεριφορά από μια μη τυπική συμπειφορά, καθώς το τι είναι «φυσιολογικό» εξαρτάται από το επίπεδο ανάπτυξης του παιδιού, το οποίο μπορεί να ποικίλλει σημαντικά μεταξύ παιδιών της ίδιας ηλικίας. Η ανάπτυξη μπορεί, επίσης, να είναι ανομοιόμορφη, με την κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού να υστερεί σε σχέση με την πνευματική του ανάπτυξη ή αντίστροφα. Επιπλέον, η «φυσιολογική» συμπεριφορά καθορίζεται εν μέρει από το πλαίσιο στο οποίο εκδηλώνεται - δηλαδή, από τη συγκεκριμένη κατάσταση και το χρόνο, καθώς και από τις ιδιαίτερες οικογενειακές αξίες και προσδοκίες του παιδιού, και το πολιτιστικό και κοινωνικό του υπόβαθρο.

Η κατανόηση της μοναδικής αναπτυξιακής πορείας του παιδιού σας είναι απαραίτητη για να μπορέσετε να ερμηνεύσετε, να αποδεχτείτε ή να προσαρμόσετε τη συμπεριφορά του (καθώς και τη δική σας). Θυμηθείτε, τα παιδιά παρουσιάζουν μεγάλες ατομικές διακυμάνσεις στη διάθεση, την ανάπτυξη και τη συμπεριφορά.

Τρεις τύποι συμπεριφοράς

Μερικοί γονείς βρίσκουν χρήσιμο να εξετάσουν τρεις γενικούς τύπους συμπεριφοράς:

1. Ορισμένοι τύποι συμπεριφοράς είναι επιθυμητοί και γίνονται αποδεκτοί. Μπορεί να περιλαμβάνουν την εκτέλεση των σχολικών εργασιών, την ευγενική συμπεριφορά και την εκτέλεση των οικιακών καθηκόντων. Αυτές οι πράξεις δέχονται εύκολα και άνετα κομπλιμέντα.
2. Άλλες συμπεριφορές δεν εγκρίνονται, αλλά γίνονται ανεχτές υπό ορισμένες συνθήκες, όπως κατά περιόδους ασθένειας (ενός γονέα ή ενός παιδιού) ή άγχους (για παράδειγμα, μια μετακόμιση ή η γέννηση ενός νέου αδελφού). Αυτοί οι τύποι συμπεριφοράς μπορεί να περιλαμβάνουν την παραμέληση των καθηκόντων, κάποια συμπεριφορά παλινδρόμησης (όπως η μωρουδίστικη ομιλία) ή υπερβολική εγωκεντρικότητα.
3. Υπάρχουν, επίσης, άλλοι τύποι συμπεριφοράς που δεν μπορούν και δεν πρέπει ναγίνονται ανεχτές ή να ενισχύονται. Περιλαμβάνουν ενέργειες που είναι επιβλαβείς για τη σωματική, συναισθηματική ή κοινωνική ευημερία του παιδιού, των μελών της οικογένειας και άλλων. Μπορεί να επηρεάζουν δυσμενώς την πνευματική ανάπτυξη του παιδιού. Μπορεί να απαγορεύονται από το νόμο, την ηθική, τη θρησκεία ή τα κοινωνικά ήθη. Μπορεί να περιλαμβάνουν πολύ επιθετική ή καταστροφική συμπεριφορά, φανερό ρατσισμό ή προκατάληψη, κλοπή, σχολική απουσία, κάπνισμα ή χρήση ναρκωτικών ουσιών, σχολική αποτυχία ή έντονη αντιπαλότητα μεταξύ αδελφών.

Η Απάντησή σας παίζει ρόλο

Οι δικές σας γονεϊκές αντιδράσεις καθοδηγούνται από το αν θεωρείτε τη συμπεριφορά ως πρόβλημα.

Συχνά, οι γονείς υπερερμηνεύουν ή υπεραντιδρούν σε μια μικρή, φυσιολογική, βραχυπρόθεσμη αλλαγή στη συμπεριφορά. Στο άλλο άκρο, μπορεί να αγνοήσουν ή να υποτιμήσουν ένα σοβαρό πρόβλημα. Μπορεί επίσης να αναζητούν γρήγορες, απλές απαντήσεις σε προβλήματα που, στην πραγματικότητα, είναι πολύπλοκα. Όλες αυτές οι αντιδράσεις μπορεί να δημιουργήσουν δυσκολίες ή να επιμηκύνουν τον χρόνο επίλυσης.

Η συμπεριφορά που οι γονείς ανέχονται, αγνοούν ή θεωρούν λογική διαφέρει από οικογένεια σε οικογένεια.

Μερικές από αυτές τις διαφορές προέρχονται από την ίδια την ανατροφή των γονέων· μπορεί να είχαν πολύ αυστηρούς ή πολύ επιεικείς γονείς οι ίδιοι, και οι προσδοκίες τους για τα παιδιά τους ακολουθούν ανάλογα. Άλλη συμπεριφορά θεωρείται πρόβλημα όταν οι γονείς αισθάνονται ότι οι άλλοι τους κρίνουν για τη συμπεριφορά του παιδιού τους· αυτό οδηγεί σε ασυνεπείς αντιδράσεις από τους γονείς, οι οποίοι μπορεί να ανέχονται συμπεριφορά στο σπίτι που ντρέπονται να επιδείξουν δημόσια.

Ο ίδιος ο χαρακτήρας των γονέων, η συνήθης διάθεσή τους και οι καθημερινές πιέσεις επηρεάζουν επίσης τον τρόπο που ερμηνεύουν τη συμπεριφορά του παιδιού.

Οι χαλαροί γονείς μπορεί να δέχονται ένα ευρύτερο φάσμα συμπεριφορών ως φυσιολογικό και να είναι πιο αργοί να χαρακτηρίσουν κάτι ως πρόβλημα, ενώ οι γονείς που είναι από τη φύση τους πιο αυστηροί προχωρούν πιο γρήγορα στην πειθαρχία των παιδιών τους. Οι γονείς που πάσχουν από κατάθλιψη ή αντιμετωπίζουν συζυγικές ή οικονομικές δυσκολίες είναι λιγότερο πιθανό να ανέχονται μεγάλη ελευθερία στη συμπεριφορά των παιδιών τους. Οι γονείς συνήθως διαφέρουν μεταξύ τους ως προς το ιστορικό και τις προσωπικές τους προτιμήσεις, με αποτέλεσμα διαφορετικά γονεϊκά στυλ που επηρεάζουν τη συμπεριφορά και την ανάπτυξη του παιδιού.

Όταν δεν υπάρχει αντίδραση

Όταν η συμπεριφορά των παιδιών είναι πολύπλοκη και προκλητική, μερικοί γονείς βρίσκουν λόγους να μην αντιδράσουν. Για παράδειγμα, οι γονείς συχνά δικαιολογούν («Δεν φταίω εγώ»), απελπίζονται («Γιατί εγώ;»), εύχονται να εξαφανιστεί («Τα παιδιά ξεπερνούν αυτά τα προβλήματα έτσι κι αλλιώς»), αρνούνται («Δεν υπάρχει πραγματικά κανένα πρόβλημα»), διστάζουν να ενεργήσουν («Μπορεί να πληγωθούν τα συναισθήματά του»), αποφεύγουν («Δεν ήθελα να αντιμετωπίσω τον θυμό του») ή φοβούνται την απόρριψη («Δεν θα με αγαπάει»).

Ο παιδίατρος σας μπορεί να βοηθήσει

Αν ανησυχείτε για τη συμπεριφορά ή την ανάπτυξη του παιδιού σας, ή αν είστε αβέβαιοι για το πώς το ένα επηρεάζει το άλλο, συμβουλευτείτε τον παιδίατρό σας όσο το δυνατόν νωρίτερα, ακόμα και αν είναι μόνο για να σας διαβεβαιώσει ότι η συμπεριφορά και η ανάπτυξη του παιδιού σας είναι εντός φυσιολογικών ορίων.