Η εξιδανίκευση της εξάρτησης στο κάπνισμα: Το πρόβλημα με το κάπνισμα στις ταινίες

Οι εταιρείες καπνού ξοδεύουν εκατομμύρια σε μάρκετινγκ και διαφήμιση. Η τρέχουσα τάση είναι η ένταξη εικόνων καπνού σε ταινίες, τηλεοπτικές εκπομπές και άλλα μέσα, προκειμένου να προωθήσουν τη χρήση του και να εξιδανικεύσουν την εξάρτηση. Οι οργανισμοί ελέγχου του καπνού το έχουν αντιληφθεί αυτό και αγωνίζονται για την εξάλειψή του από τις ταινίες, την τηλεόραση και άλλα μέσα εικόνας που ενδέχεται να βλέπουν τα παιδιά.

Γιατί δεν πρέπει οι ταινίες να περιέχουν κάπνισμα;

Τα παιδιά είναι ευεπηρέαστα και συχνά μιμούνται ό,τι βλέπουν. Το κάπνισμα στις ταινίες αντιστοιχεί στο 37% όλων των εθισμών στο κάπνισμα. Σε αρκετές επιστημονικές εκθέσεις έχει διαπιστωθεί ότι η διακοπή της απεικόνισης της χρήσης καπνού σε ταινίες, οι οποίες παράγονται και χαρακτηρίζονται ως κατάλληλες για παιδιά και εφήβους, θα μπορούσε να έχει σημαντική επίδραση στην πρόληψη της έναρξης της χρήσης καπνού στους νέους.

Γιατί, λοιπόν, υπάρχει ακόμα το τσιγάρο στις ταινίες;

Πολλές ταινίες περιέχουν εικόνες καπνού, παρόλο που αυτές ίσως να μην προσθέτουν τίποτα στην πλοκή της ταινίας. Αυτό οφείλεται στην χρηματοδότηση από τις εταιρείες καπνού.

Σύντομα στοιχεία από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής:

• Το 2016, το 26% όλων των ταινιών με βαθμολογία για νεαρές ηλικίες (G, PG, PG-13) έκανε αναφορές σε καπνό.
• Σημειώθηκαν 809 περιπτώσεις χρήσης καπνού (μία χρήση ή υπονοούμενη χρήση καπνού, συνήθως κάπνισμα) στις ταινίες PG-13 με τις υψηλότερες εισπράξεις για το 2016. Αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση 43% από το 2010.
• Σύμφωνα με τα δεδομένα του Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (CDC), ο ρυθμός των περιπτώσεων χρήσης καπνού σε ταινίες για νεαρές ηλικίες μειωνόταν σταθερά από το 2005 έως το 2010, αλλά αυτή η μείωση σταμάτησε το 2010.
• Ενώ στις ΗΠΑ η παρουσία καπνίσματος σε ταινίες για παιδιά και εφήβους καταγράφεται και αναλύεται συστηματικά, στην Ελλάδα δεν υπάρχουν αντίστοιχα δημοσιευμένα στατιστικά στοιχεία, παρά μόνο γενικές κανονιστικές οδηγίες και συστάσεις.

Τι δείχνουν οι έρευνες;

Υπάρχουν πολλές έρευνες που δείχνουν τη σύνδεση μεταξύ της διαφήμισης του καπνίσματος στην τηλεόραση ή στις ταινίες και των παιδιών, γεγονός που οδηγεί σε πολλές ενέργειες για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος.

Τι μπορεί να γίνει;

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής και αρκετοί συνεργαζόμενοι οργανισμοί προτείνουν την αξιολόγηση R για ταινίες που περιλαμβάνουν εικόνες καπνίσματος—εκτός αν απεικονίζουν τις συνέπειες της χρήσης καπνού ή ιστορικά ακριβή χρήση καπνού—και ζητούν από τα στούντιο να πιστοποιούν στους τίτλους της ταινίας ότι κανείς από τους εμπλεκόμενους δεν έλαβε αποζημίωση για τη συμπερίληψη εικόνων καπνίσματος στην παραγωγή.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) δημοσίευσε μια έκθεση, όπου ζητά την εφαρμογή πολιτικών για τον περιορισμό του καπνίσματος στις ταινίες. Άλλοι τρόποι αντιμετώπισης του προβλήματος:

• Να σταματήσουν τη χρήση εμπορικών σημάτων σε ταινίες που περιλαμβάνουν εικόνες καπνίσματος (π.χ., ένα σαφώς σημειωμένο πακέτο τσιγάρων)
• Να μην προσφέρουν δημόσιες επιδοτήσεις σε ταινίες που περιλαμβάνουν εικόνες καπνίσματος
• Να συμπεριλαμβάνουν ισχυρές αντικαπνιστικές διαφημίσεις πριν από την προβολή ταινιών που περιέχουν εικόνες καπνίσματος

Οι γονείς, λοιπόν, δεν μπορούν να κάνουν τίποτα γι’ αυτό… σωστά;

ΛΑΘΟΣ. Οι γονείς μπορούν να ασκήσουν μεγάλη επίδραση! Το πρότζεκτ Ταινίες χωρίς τσιγάρο, με έδρα το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο, προσφέρει ιδέες για το πώς να ενεργήσετε αποτελεσματικά ξεκινώντας από το σπίτι.