Μετά από οποιαδήποτε κρίση ή καταστροφή, οι οικογένειες αναρωτιούνται το τι πρέπει να πουν στα παιδιά και πώς να τα βοηθήσουν να το αντιμετωπίσουν.

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής ενθαρρύνει γονείς, εκπαιδευτικούς, φροντιστές και άλλους που εργάζονται στενά με παιδιά:

να φιλτράρουν τις πληροφορίες σχετικά με το τραυματικό γεγονός, και
να τις παρουσιάζουν με τρόπο που το παιδί να μπορεί να κατανοήσει, να προσαρμοστεί και να τις αντιμετωπίσει με υγιή τρόπο.

Από πού να ξεκινήσετε

Τι έχουν ήδη ακούσει;

Ανεξάρτητα από την ηλικία ή το αναπτυξιακό στάδιο του παιδιού σας, μπορείτε να ξεκινήσετε ρωτώντας τι έχει ήδη ακούσει για το τραυματικό γεγονός. Τα περισσότερα παιδιά θα έχουν ακούσει κάτι, ανεξάρτητα από την ηλικία τους.

Τι ερωτήσεις έχουν;

Αφού τους ρωτήσετε τι έχουν ακούσει, ρωτήστε τι ερωτήσεις έχουν και πώς αισθάνονται για όσα συνέβησαν. Τα μεγαλύτερα παιδιά, οι έφηβοι και οι νέοι ενήλικες μπορεί να κάνουν περισσότερες ερωτήσεις. Μπορεί να ζητήσουν περισσότερες πληροφορίες, από τις οποίες και να ωφεληθούν περισσότερο. Αλλά ανεξάρτητα από την ηλικία του παιδιού σας, είναι καλύτερο να διατηρήσετε τη συζήτηση απλή και ευθεία.

Αποφυγή γραφικών λεπτομερειών και έκθεσης στα μέσα ενημέρωσης

Γενικά, είναι καλύτερο να μοιράζεστε βασικές πληροφορίες με τα παιδιά, όχι γραφικές ή περιττές λεπτομέρειες για τραγικές καταστάσεις. Τόσο τα παιδιά όσο και οι ενήλικες θέλουν να κατανοήσουν αρκετά ώστε να γνωρίζουν τι συμβαίνει. Οι γραφικές πληροφορίες και οι εικόνες πρέπει να αποφεύγονται.

Κρατήστε τα μικρά παιδιά μακριά από επαναλαμβανόμενες γραφικές εικόνες και ήχους που μπορεί να εμφανίζονται στην τηλεόραση, το ραδιόφωνο, τα κοινωνικά μέσα, το διαδίκτυο και άλλες πηγές.

Για τα μεγαλύτερα παιδιά, αν πρόκειται να δουν ειδήσεις, σκεφτείτε να τις καταγράψετε εκ των προτέρων. Αυτό σας επιτρέπει να τις προ- επισκεφτείτε και να αξιολογήσετε το περιεχόμενό τους πριν καθίσετε μαζί τους να τις παρακολουθήσετε. Έτσι, καθώς τις βλέπετε μαζί, μπορείτε να σταματήσετε, να κάνετε παύση και να συζητήσετε, όταν χρειαστεί.

Τα παιδιά γενικά ακολουθούν καλές συμβουλές. Αλλά πρέπει να τους επιτρέψετε να πάρουν ορισμένες αποφάσεις ανάλογα τα αναπτυξιακά τους στάδια. Τα περισσότερα παιδιά θα έχουν πρόσβαση σε ειδήσεις και γραφικές εικόνες μέσω των κοινωνικών μέσων και του διαδικτύου απευθείας από τα κινητά τους τηλέφωνα. Πρέπει να γνωρίζετε τι υπάρχει εκεί έξω και να λάβετε μέτρα εκ των προτέρων για να συζητήσετε με τα παιδιά σχετικά με όσα μπορεί να ακούσουν ή να δουν.

Συζήτηση με πολύ μικρά παιδιά

Η πραγματικότητα είναι ότι ακόμη και τα παιδιά προσχολικής ηλικίας θα ακούσουν για σημαντικά γεγονότα κρίσης. Είναι καλύτερο να τα μάθουν από έναν γονέα ή από τον κηδεμόνα τους, παρά από άλλο παιδί, στα μέσα ή μέσα από συζητήσεις που ακούγονται τυχαία.

Ακόμη και το μικρότερο παιδί χρειάζεται ακριβείς πληροφορίες, και δεν χρειάζεται να είστε πολύ αόριστοι. Το να πείτε απλά, «Κάτι συνέβη σε μια μακρινή πόλη και κάποιοι άνθρωποι τραυματίστηκαν», δεν ενημερώνει επαρκώς το παιδί για το τι συνέβη. Το παιδί μπορεί να μην καταλάβει, γιατί αυτό είναι τόσο διαφορετικό από το γεγονός ότι άνθρωποι τραυματίζονται κάθε μέρα και γιατί γίνεται τόση συζήτηση γι' αυτό.

Το βασικό μήνυμα που πρέπει να μεταδώσει ένας γονέας είναι: «Είναι εντάξει αν αυτά τα πράγματα σε ενοχλούν. Είμαστε εδώ για να στηρίξουμε ο ένας τον άλλον».

Συζήτηση με παιδιά δημοτικού και με εφήβους

Αφού ρωτήσετε το παιδί σας τι έχει ακούσει και αν έχει ερωτήσεις ή ανησυχίες σχετικά με όσα συνέβησαν κατά τη διάρκεια μιας σχολικής σφαγής, βομβαρδισμού, φυσικής καταστροφής ή ακόμα και μιας καταστροφής σε άλλη χώρα, ένας γονέας μπορεί να πει κάτι όπως:

«Ναι. Στην [πόλη], (και εδώ ίσως χρειαστεί να δώσετε κάποιο πλαίσιο, ανάλογα με το αν είναι κοντά ή μακριά, για παράδειγμα, «Αυτή είναι μια πόλη που είναι αρκετά μακριά από/κοντά εδώ»), υπήρξε μια κρίση (εξηγήστε ποια ήταν η κρίση) και πολλοί άνθρωποι τραυματίστηκαν (προσθέστε περισσότερες πληροφορίες). Η αστυνομία και η κυβέρνηση κάνουν την δουλειά τους για να προσπαθήσουν να βεβαιωθούν ότι δεν θα ξανασυμβεί».

Μπορείτε να συνεχίσετε την συζήτηση αν χρειάζεται, βασιζόμενοι στις αντιδράσεις και τις ερωτήσεις του παιδιού σας.

Συζήτηση με παιδιά με αναπτυξιακή καθυστέρηση ή αναπηρίες

Οι γονείς που έχουν ένα παιδί με αναπτυξιακή καθυστέρηση θα πρέπει να προσαρμόσουν τις απαντήσεις τους στο αναπτυξιακό επίπεδο ή τις ικανότητες του παιδιού, παρά στη χρονολογική του ηλικία. Αν έχετε έναν έφηβο του οποίου το επίπεδο νοητικής λειτουργίας μοιάζει περισσότερο με αυτό ενός 7χρονου, για παράδειγμα, προσαρμόστε την απάντησή σας σε αυτό που θα μοιραζόσασταν με τα περισσότερα 7χρονα. Ξεκινήστε δίνοντας λιγότερες πληροφορίες. Παράσχετε περαιτέρω πληροφορίες με τον πιο κατάλληλο και ξεκάθαρο τρόπο που μπορείτε.

Συζήτηση με παιδιά με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ)

Αυτό που βοηθά ένα παιδί με ΔΑΦ μπορεί να είναι διαφορετικό. Για παράδειγμα, το παιδί μπορεί να βρίσκει λιγότερη άνεση στην αγκαλιά από κάποια άλλα παιδιά. Οι γονείς θα πρέπει να δοκιμάσουν κάτι άλλο που ηρεμεί και ανακουφίζει το παιδί τους σε άλλες περιπτώσεις. Αναρωτηθείτε: «Δεδομένου του ποιο είναι το παιδί μου, η προσωπικότητά του, ο χαρακτήρας του και οι αναπτυξιακές του ικανότητες και του τι γενικά βοηθά να ηρεμήσει, όταν ανησυχεί, τι μπορεί να λειτουργήσει για αυτό;».

Σημάδια ότι ένα παιδί μπορεί να μην ανταποκρίνεται καλά

Μερικά από τα πράγματα που πρέπει να προσέξετε είναι:

Προβλήματα ύπνου: Προσέξτε για δυσκολία στο να αποκοιμηθεί ή να μείνει κοιμισμένο, δυσκολία στο ξύπνημα, εφιάλτες ή άλλες διαταραχές ύπνου.
Παράπονα αναφορικά με το σώμα τους: Τα παιδιά μπορεί να παραπονούνται ότι αισθάνονται κουρασμένα, έχουν πονοκέφαλο ή πόνο στο στομάχι, ή γενικά αισθάνονται άσχημα.
Αλλαγές στη συμπεριφορά: Μπορεί να παρατηρήσετε ότι το παιδί σας τρώει πολύ περισσότερο ή λιγότερο από το συνηθισμένο. Προσέξτε για σημάδια επιθετικής συμπεριφοράς, όπως κοινωνική παλινδρόμηση, συμπεριφορά πιο ανώριμη, ή σημάδια που δείχνουν ότι το παιδί γίνεται λιγότερο υπομονετικό και πιο απαιτητικό ή ευερέθιστο. Ένα παιδί που κάποτε αποχωριζόταν εύκολα τους γονείς του μπορεί να γίνει πιο εξαρτημένο. Οι έφηβοι μπορεί να αρχίσουν ή να αλλάξουν τα τρέχοντα μοτίβα χρήσης καπνού, αλκοόλ ή ναρκωτικών ουσιών.
Συναισθηματικά προβλήματα: Τα παιδιά μπορεί να βιώσουν αδικαιολόγητη θλίψη, κατάθλιψη, άγχος ή φόβο.

Μερικές φορές, μπορεί να είναι δύσκολο να καταλάβετε αν ένα παιδί αντιδρά με τυπικό τρόπο σε ένα ασυνήθιστο γεγονός, ή αν αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα στην προσαρμογή και θα μπορούσε να ωφεληθεί από επιπλέον υποστήριξη. Αν ανησυχείτε, μιλήστε με τον παιδίατρο του παιδιού σας, τον δάσκαλό του ή έναν ψυχολόγο στο σχολείο ή έναν/μια παιδοψυχίατρο .

Μην περιμένετε να εμφανιστούν συμπτώματα. Τα παιδιά συχνά καταφέρνουν να κρύβουν την αγωνία τους. Ξεκινήστε τη συζήτηση νωρίς και συνεχίστε τον διάλογο.