Μόλυνση τροφίμων και τροφική δηλητηρίαση: 10 συχνές αιτίες

Η τροφική δηλητηρίαση συμβαίνει όταν μικρόβια, όπως ιοί, βακτήρια ή παράσιτα, ή οι τοξίνες που παράγουν, εισέρχονται στα τρόφιμα που καταναλώνουμε.

Πώς μολύνονται τα τρόφιμα

Τα μικρόβια μπορούν να μολύνουν τα τρόφιμα πριν από την αγορά τους ή στο σπίτι, εάν τα τρόφιμα δεν αποθηκευτούν, δεν διατηρηθούν ή δεν μαγειρευτούν σωστά.

Η μόλυνση μπορεί να επηρεάσει μεμονωμένες οικογένειες ή να αποτελεί μέρος ανάκλησης τροφίμων ή επιδημίας τροφιμογενούς νόσου.

Τα συμπτώματα τροφικής δηλητηρίασης μπορεί να περιλαμβάνουν:

• κοιλιακές κράμπες
• ναυτία
• εμετό
• διάρροια
• μερικές φορές πυρετό

Εάν το παιδί σας και άλλα άτομα που κατανάλωσαν το ίδιο φαγητό εμφανίζουν παρόμοια συμπτώματα, είναι πιθανό η αιτία να είναι τροφική δηλητηρίαση.

Τρόφιμα που συχνά σχετίζονται με τροφική δηλητηρίαση περιλαμβάνουν:

• ωμά ή ανεπαρκώς μαγειρεμένα τρόφιμα
• επεξεργασμένα προϊόντα κρέατος
• φρέσκο μη παστεριωμένο γάλα και άλλα μη παστεριωμένα γαλακτοκομικά προϊόντα
• φρούτα και λαχανικά
• ωμούς σπόρους και φύτρες
• μέλι

Επιπλέον, ακόμη και μπιμπερό ή εξοπλισμός σίτισης μπορεί να μολυνθούν και να προκαλέσουν τροφιμογενή λοίμωξη αν δεν καθαρίζονται σωστά.

Μικρόβια στα Τρόφιμα

1. ​Νοροϊός​: Ο Νοροϊός αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες τροφιμογενούς νόσου και η μεγαλύτερη αιτία εμετού και διάρροιας στις ΗΠΑ. Ο ιός μεταδίδεται πολύ εύκολα και γρήγορα.  Σταγονίδια εμέτου μπορούν να διασπαρθούν στον αέρα και να καταλήξουν σε επιφάνειες ή στο στόμα άλλου ατόμου, συμβάλλοντας στη μετάδοση του ιού. Το πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την πρόληψη της εξάπλωσης. (Τα αλκοολούχα χεριών δεν είναι αποτελεσματικά έναντι του νοροϊού.
2. ​Καμπυλοβακτηρίδιο​​​​​​ (Campylobacter): Τα Καμπυλοβακτηρίδια μπορούν να βρεθούν σε ωμό ή μη σωστά μαγειρεμένο κοτόπουλο, μη παστεριωμένο γάλα, οστρακοειδή και μολυσμένο νερό. Οι μολύνσεις από το συγκεκριμένο βακτηρίδιο είναι συχνότερες κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Κατά τους θερμότερους μήνες, τα μικρόβια μπορούν να πολλαπλασιαστούν γρήγορα στα τρόφιμα.
3. ​Κλωστηρίδιο της Αλλαντίασης (Clostridium botulinum): Η αλλαντίαση είναι μια σπάνια αλλά σοβαρή τροφιμογενής νόσος που προκαλείται από το βακτήριο Clostridium botulinum. Τα βακτήρια αναπτύσσονται και παράγουν τοξίνη υπό συγκεκριμένες συνθήκες. Κοινές πηγές αλλαντίασης περιλαμβάνουν: ακατάλληλα συντηρημένα ή αποθηκευμένα τρόφιμα, σπιτικές κονσέρβες, έλαια με αρωματικά βότανα, πατάτες ψημένες σε αλουμινόχαρτο που δεν έχουν αποθηκευτεί σωστά, σάλτσες τυριού και εμφιαλωμένο σκόρδο. Το μέλι, επίσης, μπορεί να περιέχει σπόρια από το Clostridium botulinum και να προκαλέσει σοβαρή νόσο, ειδικά σε βρέφη κάτω του ενός έτους. Γι' αυτό το λόγο το μέλι δεν πρέπει ποτέ να δίνεται σε βρέφη πριν από την ηλικία των 12 μηνών. Η αλλαντίαση προσβάλλει το νευρικό σύστημα και προκαλεί διπλωπία, βλεφαρόπτωση, μειωμένο μυϊκό τόνο και δυσκολία στην κατάποση και την αναπνοή. Μπορεί, επίσης, να προκαλέσει γαστρεντερικά συμπτώματα όπως ο έμετος, η διάρροια και το κοιλιακό άλγος.
4. ​Σαλμονέλλα: Τα βακτήρια του γένους σαλμονέλας είναι από τις συχνότερες αιτίες τροφιμογενούς νόσου στις ΗΠΑ. Τα τρόφιμα που μολύνονται συχνότερα περιλαμβάνουν το ωμό ή ανεπαρκώς μαγειρεμένου κρέας (κυρίως τα πουλερικά), τα φρούτα, οι ξηροί καρποί, οι φύτρες, τα ωμά ή μη επαρκώς μαγειρεμένα αυγά και το μη παστεριωμένο γάλα. Η σωστή θερμική επεξεργασία (καλό μαγείρεμα) των τροφίμων καταστρέφει τα βακτήρια της σαλμονέλας και μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης.
5. Κολοβακτηρίδιο (E. coli): Τα βακτήρια Escherichia coli (κολοβακτηρίδιο) ζουν φυσιολογικά στο έντερο του ανθρώπου και συμβάλλουν στη διαδικασία της πέψης. Ορισμένα στελέχη του E. coli μπορούν να προκαλέσουν διάρροια. Η μετάδοση μπορεί να γίνει μέσω κιμά βοδινού που δεν έχει μαγειρευτεί καλά, μη παστεριωμένου γάλακτος και τυριών, ωμών ή ανεπαρκώς πλυμένων λαχανικών και μολυσμένου νερού.
6. ​​Τοξοπλάσμωση: Η τοξοπλάσμωση προκαλείται από το παράσιτο Toxoplasma gondii. Η μόλυνση μπορεί να συμβεί μέσω κατανάλωσης μολυσμένου κρέατος που δεν έχει μαγειρευτεί καλά (ιδίως χοιρινό, αρνίσιο ή κρέας άγριων ζώων), οστρακοειδή και ωμών ή μη καλά πλυμένων φρούτων και λαχανικών. Επίσης, κίνδυνο επιφέρει η επαφή με μολυσμένο χώμα ή επιφάνειες και περιττώματα γάτας. Οι γάτες μπορούν να μεταδώσουν το παράσιτο μέσω των κοπράνων τους, ιδιαίτερα κατά τον καθαρισμό της άμμου τους. Οι έγκυες γυναίκες πρέπει να λαμβάνουν ιδιαίτερες προφυλάξεις, καθώς η λοίμωξη κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να προκαλέσει αποβολή, θνησιγένεια ή συγγενείς ανωμαλίες στο έμβρυο. 
7. ​​Κλωστηρίδιο της αεριογόνου γάγγραινας (Clostridium perfringens): Το κλωστηρίδιο της αεριογόνου γάγγραινας (Clostridium perfringens) μπορεί να βρεθεί στο έδαφος, στα λύματα και στο έντερο ανθρώπων και ζώων. Αποτελεί συχνή αιτία τροφιμογενούς νόσου, ιδιαίτερα σε χώρους μαζικής εστίασης, όπως σχολικές καντίνες ή εστιατόρια. Το C. perfringens πολλαπλασιάζεται σε τρόφιμα που παρασκευάζονται σε μεγάλες ποσότητες και παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα σε θερμοκρασία δωματίου ή σε ανεπαρκή θερμοκρασία σε θερμοθαλάμους. Τα τρόφιμα που εμπλέκονται συχνότερα είναι το μαγειρεμένο βοδινό κρέας, τα πουλερικά, οι σάλτσες, τα ψάρια, τα φαγητά κατσαρόλας κ.λπ.
8. ​​Χρυσίζων Σταφυλόκοκκος (Staphylococcus aureus): Ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος (Staphylococcus aureus) είναι βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει δερματικές λοιμώξεις, όπως σπυράκια ή δοθιήνες. Τα βακτήρια μπορούν να μεταφερθούν σε τρόφιμα όταν αυτά χειρίζονται από μολυσμένο άτομο, ιδιαίτερα όταν το φαγητό δεν διατηρείται σε κατάλληλη θερμοκρασία. Σε τέτοιες περιπτώσεις τα βακτήρια μπορεί να πολλαπλασιαστούν και να παράγουν μια τοξίνη, ανθεκτική στη θερμότητα, που σημαίνει ότι το μαγείρεμα δεν την καταστρέφει.
9. ​​Λιστερίωση​​​: Η λιστερίωση προκαλείται από τη Listeria monocytogenes. Μπορεί να μολύνει τρόφιμα όπως μαλακά τυριά, μη παστεριωμένο γάλα, επεξεργαμένο κρέας, ανεπαρκώς μαγειρεμένα πουλερικά και ωμά λαχανικά.
10. ​Σιγκέλλα​: Η σιγκέλλα μπορεί να μολύνει το έντερο και να προκαλέσει σύγκαμα. Για αυτό να πλένετε και να απολυμαίνετε τα παιχνίδια τα οποία τα παιδιά μπορεί να βάζουν στο στόμα τους.

Τι να κάνετε αν το παιδί σας έχει τροφική δηλητηρίαση

Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα παιδιά με τροφιμογενή νόσο βελτιώνονται από μόνα τους μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Συνήθως συνιστάται μια σύντομη διακοπή από τροφή και υγρά:

• τα βρέφη μπορούν συνήθως να αντέξουν 3–4 ώρες χωρίς φαγητό ή υγρά
• τα μεγαλύτερα παιδιά 6–8 ώρες

Εάν το παιδί συνεχίζει να κάνει εμετούς ή η διάρροια δεν μειώνεται σημαντικά μετά από αυτό το διάστημα, επικοινωνήστε με τον/την παιδίατρο.

Η θεραπεία εξαρτάται από:

• τη γενική κατάσταση του παιδιού
• τον τύπο της τροφικής δηλητηρίασης

Εάν το παιδί παρουσιάζει σημάδια αφυδάτωσης, είναι σημαντικό να αναπληρωθούν τα υγρά που έχει χάσει. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστούν αντιβιοτικά, εφόσον έχει εντοπιστεί το βακτήριο που προκάλεσε τη λοίμωξη.

Πρόληψη

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους μπορείτε να μειώσετε την πιθανότητα τροφικής δηλητηρίασης. Συμβουλευτείτε τον/την παιδίατρό σας, εάν έχετε ανησυχίες σχετικά με την τροφική δηλητηρίαση, τι να κάνετε εάν παρατηρήσετε συμπτώματα και πώς να προλαμβάνετε τροφιμογενείς ασθένειες.