Πεπτικό έλκος σε παιδιά και εφήβους

Το πεπτικό έλκος είναι μια ανοιχτή πληγή στο βλεννογόνο του πεπτικού συστήματος, συνήθως στο στομάχι ή στο ανώτερο τμήμα του εντέρου. Τα έλκη προσβάλλουν κυρίως ενήλικες, αλλά μπορεί να εμφανιστούν και σε παιδιά και εφήβους.

Παρακάτω θα βρείτε όσα πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς για τις αιτίες και τα συμπτώματα του έλκους στα παιδιά, καθώς και τον τρόπο θεραπείας τους.

Πώς σχηματίζονται τα πεπτικά έλκη;

Το πεπτικό έλκος μπορεί να σχηματιστεί, όταν υπάρχει υπερβολική ποσότητα ενός ενζύμου που ονομάζεται πεψίνη. Η πεψίνη παίζει σημαντικό ρόλο στην πέψη, διασπώντας τις πρωτεΐνες της τροφής. Όταν όμως ο οργανισμός παράγει υπερβολική ποσότητα πεψίνης, μπορεί να καταστραφεί ο βλεννογόνος, η εσωτερική επένδυση, δηλαδή, του πεπτικού συστήματος. Αυτό οδηγεί στο σχηματισμό έλκους.

Τύποι πεπτικών ελκών

Τα έλκη ονομάζονται ανάλογα με το πού σχηματίζονται. Για παράδειγμα, όταν ένα έλκος αναπτύσσεται στον στόμαχο, ονομάζεται γαστρικό έλκος. Τα έλκη μπορούν, επίσης, να σχηματιστούν στο αρχικό τμήμα του λεπτού εντέρου. Αυτά ονομάζονται δωδεκαδακτυλικά έλκη.

Τι προκαλεί τα πεπτικά έλκη;

Στο παρελθόν, η διατροφή και το στρες θεωρούνταν οι πιο συνηθισμένες αιτίες ανάπτυξης έλκους. Ωστόσο, πλέον γνωρίζουμε ότι υπάρχουν πολλές αιτίες πεπτικών ελκών, όπως:

H. pylori

Μία από τις κύριες αιτίες του πεπτικού έλκους είναι ένα είδος βακτηρίου που ονομάζεται Helicobacter pylori (H. pylori). Μπορεί να εισέλθει στον οργανισμό μέσω της τροφής και του νερού και στη συνέχεια να εγκατασταθεί στο πεπτικό σύστημα. Πολλοί άνθρωποι με H. pylori παραμένουν υγιείς και δεν εμφανίζουν ποτέ συμπτώματα πεπτικού έλκους. Ωστόσο, άλλοι φορείς του βακτηρίου αναπτύσσουν σημαντικό πόνο και δυσφορία και χρειάζονται θεραπεία.

Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη Φάρμακα (ΜΣΑΦ)

Ορισμένοι τύποι φαρμάκων για τον πόνο και τη φλεγμονή, όπως η ιβουπροφαίνη και η νατριούχος ναπροξένη (γνωστά και ως μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα ή ΜΣΑΦ), αποτελούν μια άλλη κοινή αιτία πεπτικού έλκους. Αυτό συμβαίνει, επειδή τα ΜΣΑΦ αναστέλλουν ορισμένα ένζυμα που βοηθούν στην προστασία του βλεννογόνου του πεπτικού συστήματος. Αυτό καθιστά τον βλεννογόνο πιο ευάλωτο σε ερεθισμό και βλάβη από το γαστρικό οξύ.

Άλλες αιτίες

Ορισμένοι ιοί (ιός Epstein-Barr-EBV), οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου (ειδικά η νόσος του Crohn), καθώς και ορισμένες θεραπείες για τον καρκίνο (ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία) συνδέονται, επίσης, με πεπτικά έλκη.

Ποια είναι τα σημεία και τα συμπτώματα του πεπτικού έλκους;

• Οξύς, καυστικός ή συσφιγκτικός πόνος στην άνω κοιλιακή χώρα που έρχεται και φεύγει, αλλά συχνά εμφανίζεται μετά το φαγητό ή τη νύχτα
• Απώλεια όρεξης
• Απώλεια βάρους
• Ναυτία και εμετός
• Σκούρα κόπρανα
• Φούσκωμα
• Ερυγές (ρέψιμο)
• Αναιμία
• Εμετός με αίμα ή κόπρανα με αίμα

Πώς διαγιγνώσκεται το πεπτικό έλκος;

Για τη διάγνωση του πεπτικού έλκους, συνήθως πραγματοποιείται ένας ή περισσότεροι από τους παρακάτω ελέγχους:

• Φυσική εξέταση και λεπτομερές ιατρικό ιστορικό
• Αιματολογικές εξετάσεις για την ανίχνευση αναιμίας με μέτρηση των αιμοσφαιρίων και των αποθηκών σιδήρου
• Εξέταση κοπράνων για αίμα ή/και εντοπισμό Η. pylori
• Τεστ αναπνοής για ανίχνευση ουρίας, μιας ουσίας που παράγεται κατά τη διάσπαση των πρωτεϊνών στον οργανισμό.
• Οισοφαγογαστροδωδεκαδακτυλοσκόπηση, μια εξέταση του ανώτερου γαστρεντερικού συστήματος με χρήση ενδοσκοπίου, ενός κοίλου σωλήνα με κάμερα. Κατά τη διαδικασία, λαμβάνεται ένα μικρό δείγμα ιστού για βιοψία προκειμένου να ανιχνευτεί η παρουσία H. pylori. Η εξέταση αυτή είναι η πιο ακριβής διαγνωστική εξέταση. Μπορεί, επίσης, να βοηθήσει στην ανίχνευση ενεργής αιμορραγίας και να καθοδηγήσει τη θεραπεία.

Πώς αντιμετωπίζεται το πεπτικό έλκος σε παιδιά και έφηβους;

Στη θεραπεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν διάφορα είδη φαρμάκων:

• Αναστολείς των H2-υποδοχέων (σιμετιδίνη, φαμοτιδίνη), οι οποίοι μειώνουν την παραγωγή οξέος στο πεπτικό σύστημα
• Αντιβιοτικά, εάν οι διαγνωστικές εξετάσεις αποκαλύψουν την παρουσία H. pylori. Αυτά μπορεί να χορηγηθούν σε συνδυασμό με ενώσεις του βισμουθίου, ένα φάρμακο για τη διάρροια, την καούρα, τη ναυτία και τη δυσπεψία.
• Αναστολείς αντλίας πρωτονίων (παντοπραζόλη, ομεπραζόλη, εσομεπραζόλη, λανσοπραζόλη), που μειώνουν την ποσότητα του παραγώμενου γαστρικού οξέος.
• Προστατευτικοί παράγοντες του βλεννογόνου (σουκραλφάτη) για την προστασία του βλεννογόνου του πεπτικού συστήματος από το γαστρικό οξύ.
• Μη συνταγογραφούμενα αντιόξινα που λαμβάνονται κατά περίπτωση για την εξουδετέρωση της επιπλέον ποσότητας γαστρικού οξέος και την ανακούφιση του κοιλιακού πόνου.

Πόσος χρόνος χρειάζεται για να επουλωθεί ένα γαστρικό έλκος ;

Μπορεί να χρειαστούν περίπου 6–8 εβδομάδες μετά τη θεραπεία για να υποχωρήσουν τα συμπτώματα του έλκους. Το παιδί σας μπορεί να αρχίσει να τρώει κανονικά, σιγά-σιγά, κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, καθώς αισθάνεται καλύτερα.

Το πεπτικό έλκος επανεμφανίζεται μερικές φορές μετά την επούλωση. Όταν συμβαίνει αυτό, μπορεί να συνιστάται επανάληψη της θεραπείας με φάρμακα για παρατεταμένο χρονικό διάστημα (6 μήνες έως αρκετά χρόνια).