Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία για παιδιά με ΔΕΠΥ

Οι περισσότεροι ειδικοί συνιστούν τη χρήση τόσο της γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας όσο και των φαρμάκων για τη θεραπεία της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής-υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ). Παρακάτω θα δείτε τι πρέπει να γνωρίζουν οι οικογένειες σχετικά με τη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία και πώς λειτουργεί.

Τι είναι η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία;

Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία εστιάζει στο πώς τα σημαντικά άτομα και τα περιβάλλοντα της ζωής του παιδιού μπορούν να προσαρμοστούν για να το βοηθήσουν στη βελτίωση της προσοχής και της δραστηριότητάς του. Διαφέρει από τη θεραπεία μέσω παιχνιδιού ή από άλλες θεραπείες που επικεντρώνονται κυρίως στο παιδί και τα συναισθήματά του.

Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία βασίζεται σε τρεις κύριες αρχές και στρατηγικές:

1. Ορίστε συγκεκριμένους, εφικτούς στόχους. Θέστε ξεκάθαρους και λογικούς στόχους για το παιδί σας, όπως το να παραμείνει συγκεντρωμένο στις εργασίες για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ή το να μοιράζεται τα παιχνίδια του με φίλους.
2. Παρέχετε ανταμοιβές και εφαρμόστε συνέπειες. Δώστε στο παιδί σας μια συγκεκριμένη ανταμοιβή (θετική ενίσχυση) κάθε φορά που εκδηλώνει την επιθυμητή συμπεριφορά. Εφαρμόστε μια συνέπεια (ανεπιθύμητο αποτέλεσμα ή τιμωρία) με συνέπεια, όταν εκδηλώνει ακατάλληλες συμπεριφορές. Μερικές φορές, όταν αρχίζετε να εφαρμόζετε μια τιμωρία, η συμπεριφορά μπορεί πρώτα να ενταθεί, πριν αρχίσει να μειώνεται και να εξαφανίζεται.
3. Συνεχίστε να εφαρμόζετε τις ανταμοιβές και τις συνέπειες. Η συνεπής εφαρμογή ανταμοιβών και συνεπειών για μεγάλο χρονικό διάστημα θα διαμορφώσει τη συμπεριφορά του παιδιού σας προς θετική κατεύθυνση.

Πώς μπορεί η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία να βοηθήσει το παιδί μου;

Μέσω τεχνικών συμπεριφορικής θεραπείας όπως αυτές, οι γονείς, οι δάσκαλοι και άλλοι φροντιστές μαθαίνουν καλύτερους τρόπους να αλληλοεπιδρούν και να σχετίζονται με το παιδί με ΔΕΠΥ.

Θα μάθετε πώς να θέτετε και να επιβάλλετε κανόνες, να βοηθάτε το παιδί σας να κατανοήσει τι πρέπει να κάνει, να χρησιμοποιείτε την πειθαρχία αποτελεσματικά και να ενθαρρύνετε την καλή συμπεριφορά. Ως αποτέλεσμα, το παιδί σας θα μάθει καλύτερους τρόπους να ελέγχει τη συμπεριφορά του. Τέλος, θα μάθετε πώς να είστε πιο συνεπείς.

Πώς εμπλέκονται οι γονείς στη θεραπεία συμπεριφοράς;

Ως κύριοι φροντιστές του παιδιού τους, οι γονείς παίζουν σημαντικό ρόλο στη θεραπεία συμπεριφοράς. Υπάρχουν προγράμματα εκπαίδευσης γονέων για να μάθετε περισσότερα για τη ΔΕΠΥ και συγκεκριμένους, θετικούς τρόπους αντιμετώπισης συμπεριφορών που σχετίζονται με τη ΔΕΠΥ. Αυτό θα βοηθήσει το παιδί σας να βελτιωθεί. Σε πολλές περιπτώσεις, η συμμετοχή σε προγράμματα εκπαίδευσης γονέων μαζί με άλλους γονείς είναι αρκετή. βοηθητικά ως προς το τι να περιμένετε από ένα παιδί με ΔΕΠΥ. Ωστόσο, όταν τα παιδιά παρουσιάζουν πιο απαιτητικές συμπεριφορές, μπορεί να χρειαστεί ατομική συνεργασία με κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας όπως έναν ψυχολόγο.

Το να φροντίζετε τον εαυτό σας είναι κάτι που θα βοηθήσει, επίσης το παιδί σας. Το να είσαι γονέας ενός παιδιού με ΔΕΠΥ μπορεί να είναι δύσκολο. Μπορεί να δοκιμάσει τα όρια ακόμα και των καλύτερων γονέων. Η εκπαίδευση γονέων και οι ομάδες υποστήριξης που αποτελούνται από άλλες οικογένειες με παιδιά που έχουν ΔΕΠΥ μπορεί να είναι μια μεγάλη βοήθεια. Μάθετε τεχνικές διαχείρισης του στρες για να αντιδράτε με ηρεμία στο παιδί σας. Αναζητήστε συμβουλευτική, αν αισθάνεστε συγκλονισμένοι ή απελπισμένοι.

Ζητήστε από τον/την παιδίατρο σας να σας βοηθήσει να βρείτε εκπαίδευση γονέων, συμβουλευτική και ομάδες υποστήριξης στην περιοχή σας.

10 συμβουλές για να βοηθήσετε το παιδί σας να ελέγχει τη συμπεριφορά του

• Διατηρήστε μια σταθερή καθημερινή ρουτίνα για το παιδί σας. Προσπαθήστε να διατηρείτε σταθερές τις ώρες που το παιδί σας ξυπνάει, τρώει, κάνει μπάνιο, φεύγει για το σχολείο και πάει για ύπνο κάθε μέρα.
• Μειώστε τους περισπασμούς που τραβούν έντονα την προσοχή του παιδιού σας. Δυνατή μουσική, ηλεκτρονικά παιχνίδια και τηλεόραση μπορεί να είναι υπερβολικά ερεθιστικά για το παιδί σας. Βάλτε κανόνα να κλείνετε τις οθόνες και τις συσκευές μουσικής κατά τη διάρκεια των γευμάτων και όταν το παιδί σας κάνει τα μαθήματά του. Μην τοποθετείτε τηλεόραση στο δωμάτιο του παιδιού σας. (Δείτε «Δημιουργία οικογενειακού πλάνου χρήσης ψηφιακών μέσων»)
• Οργανώστε το σπίτι σας. Αν το παιδί σας έχει συγκεκριμένα και λογικά σημεία για να φυλάει τα σχολικά του πράγματα, τα παιχνίδια και τα ρούχα του, είναι λιγότερο πιθανό να τα χάσει. Αφήστε ένα σημείο κοντά στην εξώπορτα για το σχολικό του σακίδιο, ώστε να μπορεί να το πάρει καθώς φεύγει.
• Επιβραβεύετε τη θετική συμπεριφορά. Πείτε καλά λόγια, προσφέρετε αγκαλιές ή μικρά δώρα για την επίτευξη στόχων εγκαίρως ή για την επίδειξη της επιθυμητής συμπεριφοράς. Επαινέστε και επιβραβεύστε τις προσπάθειες του παιδιού σας να δίνει προσοχή.
• Ορίστε μικρούς, εφικτούς στόχους. Στοχεύστε σε αργή πρόοδο και όχι σε άμεσα αποτελέσματα. Βεβαιωθείτε ότι το παιδί σας καταλαβαίνει ότι μπορεί να κάνει μικρά βήματα για να μάθει να ελέγχει τον εαυτό του.
• Βοηθήστε το παιδί σας να παραμείνει «επί του καθήκοντος», ώστε να ολοκληρώσει μια εργασία. Χρησιμοποιήστε πίνακες και λίστες ελέγχου για να παρακολουθείτε την πρόοδο στα μαθήματα η στις δουλειές του σπιτιού. Δώστε σύντομες οδηγίες. Κάντε συχνές και φιλικές υπενθυμίσεις.
• Περιορίστε τις επιλογές. Βοηθήστε το παιδί σας να μάθει να παίρνει καλές αποφάσεις δίνοντάς του μόνο 2 ή 3 επιλογές κάθε φορά.
• Βρείτε δραστηριότητες στις οποίες το παιδί σας μπορεί να επιτύχει. Όλα τα παιδιά χρειάζονται να βιώσουν επιτυχία για να αισθανθούν καλά με τον εαυτό τους.
• Χρησιμοποιήστε ήρεμη πειθαρχία. Εφαρμόστε συνέπειες, όπως χρόνο ανάπαυσης, απομάκρυνση από την κατάσταση ή απόσπαση της προσοχής. Μερικές φορές είναι καλύτερο απλώς να αγνοήσετε τη συμπεριφορά. Η σωματική τιμωρία, όπως το χτύπημα ή το χαστούκι, δεν είναι χρήσιμη. Συζητήστε τη συμπεριφορά του παιδιού σας όταν και οι δύο είστε ήρεμοι.
• Επικοινωνήστε με τους δασκάλους. Αυτό μπορεί να βοηθήσει στη δημιουργία ενός καλού συστήματος επικοινωνίας, ώστε να συντονίσετε τις προσπάθειές σας και να παρακολουθείτε την πρόοδο του παιδιού σας.