Διάγνωση της ΔΕΠ-Υ σε παιδιά: Οδηγίες και πληροφορίες για γονείς

Ο/Η παιδίατρος θα καθορίσει εάν το παιδί σας έχει ΔΕΠ-Υ χρησιμοποιώντας τις τυποποιημένες κατευθυντήριες γραμμές που προτείνει η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής. Αυτές οι οδηγίες διάγνωσης αφορούν, πιο συγκεκριμένα, παιδιά ηλικίας 4 έως 18 ετών.

Είναι δύσκολο να διαγνωστεί η ΔΕΠ-Υ σε παιδιά κάτω των 4 ετών. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα μικρότερα παιδιά αλλάζουν αναπτυξιακά πολύ γρήγορα. Επίσης, είναι πιο δύσκολο να διαγνωστεί η ΔΕΠ-Υ, όταν ένα παιδί γίνεται έφηβος.

Δεν υπάρχει ένα μόνο τεστ για τη ΔΕΠ-Υ. Η διαδικασία απαιτεί πολλά βήματα, η αξιολόγηση περιλαμβάνει πολλά στάδια και παρατηρήσεις, ενώ, ακόμα, απαιτεί τη συλλογή πολλών πληροφοριών από πολλές πηγές. Εσείς, το παιδί σας, το σχολείο του παιδιού σας και άλλοι φροντιστές/παιδαγωγοί/συγγενείς θα πρέπει να συμμετέχετε στην αξιολόγηση της συμπεριφοράς του παιδιού σας.

Τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ εμφανίζουν σημεία απροσεξίας, υπερκινητικότητας και/ή παρορμητικότητας με συγκεκριμένους τρόπους. Δείτε τις συμπεριφορές που αναφέρονται στον παρακάτω πίνακα.

Συμπτώματα ΔΕΠ-Υ

Ο/Η Παιδίατρος θα εξετάσει πώς η συμπεριφορά του παιδιού σας συγκρίνεται με αυτή άλλων παιδιών της ίδιας ηλικίας, με βάση τις πληροφορίες που αναφέρονται για το παιδί σας από εσάς, τον/την εκπαιδευτικό του και οποιονδήποτε άλλο φροντιστή/συγγενή/παιδαγωγό με τον οποίο περνάει χρόνο το παιδί σας, όπως προπονητές ή παιδαγωγούς.

Οι παρακάτω οδηγίες χρησιμοποιούνται για την επιβεβαίωση της διάγνωσης της ΔΕΠ-Υ:

• Τα συμπτώματα εμφανίζονται σε 2 ή περισσότερα κοινωνικά περιβάλλοντα, όπως το σπίτι, το σχολείο ή άλλες κοινωνικές καταστάσεις, και προκαλούν κάποια δυσλειτουργία.
• Σε ένα παιδί ηλικίας 4 έως 17 ετών, πρέπει να εντοπιστούν 6 ή περισσότερα συμπτώματα.
• Σε έναν έφηβο 17 ετών και άνω, πρέπει να εντοπιστούν 5 ή περισσότερα συμπτώματα.
• Τα συμπτώματα επηρεάζουν σημαντικά την ικανότητα του παιδιού σας να λειτουργεί σε ορισμένες καθημερινές δραστηριότητες, όπως τα σχολικά του καθήκοντα, τις σχέσεις με εσάς και τα αδέλφια του, τις φιλικές του σχέσεις ή την ικανότητά του να λειτουργεί σε ομαδικά πλαίσια, όπως οι αθλητικές ομάδες.
• Τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν το παιδί φτάσει τα 12 χρόνια. Ωστόσο, τα παραπάνω συμπτώματα μπορεί να μην αναγνωριστούν ως συμπτώματα ΔΕΠ-Υ μέχρι το παιδί να μεγαλώσει.
• Τα συμπτώματα συνεχίζονται για περισσότερους από 6 μήνες.

Εκτός από την αξιολόγηση της συμπεριφοράς του παιδιού σας, ο/η Παιδίατρος θα πραγματοποιήσει κλινική και νευρολογική εξέταση. Θα απαιτηθεί πλήρες ιατρικό ιστορικό για να ερμηνευθεί η συμπεριφορά του παιδιού σας και να ελεγχθούν και άλλοι παράγοντες που μπορεί να την επηρεάζουν. Ο/Η Παιδίατρος θα συζητήσει, επίσης, με το παιδί σας σχετικά με τον τρόπο συμπεριφοράς και τα συναισθήματά του.

Ο/Η Παιδίατρος μπορεί να παραπέμψει το παιδί σας σε ειδικό Αναπτυξιακό Παιδίατρο ή ειδικό ψυχικής υγείας (π.χ. Παιδοψυχίατρο) ή Παιδονευρολόγο, εάν υπάρχουν ανησυχίες σε κάποιον από τους ακόλουθους τομείς:

• Νοητική αναπηρία (παλαιότερα ονομαζόταν νοητική υστέρηση)
• Αναπτυξιακή διαταραχή, όπως προβλήματα ομιλίας, κινητικές δυσκολίες ή μαθησιακές δυσκολίες
• Χρόνια πάθηση που αντιμετωπίζεται με φάρμακο που μπορεί να επηρεάζει τη μάθηση
• Προβλήματα όρασης και/ή ακοής
• Ιστορικό κακοποίησης
• Πολύ άγχος ή κατάθλιψη
• Έντονη επιθετικότητα
• Πιθανή διαταραχή με επιληπτικές κρίσεις
• Πιθανή διαταραχή ύπνου

Πώς μπορούν οι γονείς να βοηθήσουν στη διάγνωση;

Ως γονιός, θα παρέχετε καθοριστικές πληροφορίες σχετικά με τη συμπεριφορά του παιδιού σας και τον τρόπο που αυτή επηρεάζει τη ζωή του στο σπίτι, στο σχολείο και σε άλλα κοινωνικά περιβάλλοντα. Ο/Η Παιδίατρος θα θέλει να μάθει ποια συμπτώματα εμφανίζει το παιδί σας, πόσο καιρό υπάρχουν αυτά τα συμπτώματα και πώς η συμπεριφορά επηρεάζει το παιδί σας και την οικογένειά σας. Ίσως χρειαστεί να συμπληρώσετε ερωτηματολόγια ή κλίμακες αξιολόγησης σχετικά με τη συμπεριφορά του παιδιού σας.

Επιπλέον, η κοινοποίηση του ιατρικού ιστορικού της οικογένειάς σας μπορεί να προσφέρει σημαντικές ενδείξεις για την κατάσταση του παιδιού σας.

Να έχετε υπόψη την ασφάλεια:

Αν το παιδί σας εμφανίζει οποιαδήποτε συμπτώματα ΔΕΠ-Υ, είναι πολύ σημαντικό να δίνετε ιδιαίτερη προσοχή στην ασφάλεια. Ένα παιδί με ΔΕΠ-Υ μπορεί να μην αντιλαμβάνεται πάντα τους κινδύνους και να τραυματίζεται εύκολα. Να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί στα παρακάτω:­

• Την κυκλοφορία στο δρόμο
• Τις πισίνες
• Διάφορα εργαλεία, όπως τα χορτοκοπτικά
• Δηλητηριώδεις χημικές ουσίες, καθαριστικά ή φάρμακα

Πώς θα εμπλακεί το σχολείο του παιδιού μου;

Για μια ακριβή διάγνωση, ο/η Παιδίατρος θα χρειαστεί να λάβει πληροφορίες για το παιδί σας απευθείας από τον/την εκπαιδευτικό της τάξης του και από το υπόλοιπο διδακτικό προσωπικό. Τα παιδιά ηλικίας τουλάχιστον 4 ετών και άνω περνούν πολλές από τις ώρες που είναι ξύπνια στο νηπιαγωγείο ή στο σχολείο. Οι εκπαιδευτικοί προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες. Ο/Η εκπαιδευτικός του παιδιού σας μπορεί να γράψει μια αναφορά ή να σημειώσει τα ακόλουθα θέματα για να τα συζητήσετε με τον Παιδίατρό σας:

• Την συμπεριφορά του παιδιού σας στην τάξη
• Τους μαθησιακούς τρόπους του παιδιού σας
• Πόσο καιρό τα συμπτώματα αποτελούν πρόβλημα
• Πώς τα συμπτώματα επηρεάζουν την πρόοδο του παιδιού σας στο σχολείο
• Τρόπους προσαρμογής του προγράμματος της τάξης για να βοηθήσουν το παιδί σας
• Εάν άλλες παθήσεις μπορεί να επηρεάζουν τα συμπτώματα

Επιπλέον, ο/η Παιδίατρος μπορεί να θέλει να δει τους βαθμούς, τα αποτελέσματα τυποποιημένων τεστ και δείγματα σχολικών εργασιών του παιδιού σας.

Πώς θα εμπλακούν άλλα άτομα που φροντίζουν το παιδί μου;

Άλλοι φροντιστές μπορεί, επίσης, να παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για τη συμπεριφορά του παιδιού σας. Πρώην δάσκαλοι, αρχηγοί προσκόπων ή προπονητές μπορεί να έχουν πολύτιμη γνώμη αναφορικά με την συμπεριφορά του παιδιού σε κάθε κοινωνική συνθήκη. Εάν το παιδί σας ακολουθεί πρόγραμμα κατ’ οίκον διδασκαλίας, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αξιολογηθεί η συμπεριφορά του σε περιβάλλοντα εκτός του σπιτιού.

Το παιδί σας μπορεί να μην συμπεριφέρεται το ίδιο στο σπίτι, όπως σε άλλα περιβάλλοντα. Απαιτείται άμεση πληροφόρηση για τον τρόπο που συμπεριφέρεται το παιδί σας σε περισσότερα από ένα περιβάλλοντα. Είναι σημαντικό να εξεταστούν άλλες πιθανές αιτίες των συμπτωμάτων του παιδιού σας σε αυτά τα περιβάλλοντα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί να εμπλακούν και άλλοι επαγγελματίες ψυχικής υγείας για τη συλλογή πληροφοριών για τη διάγνωση.

Υπάρχουν άλλα τεστ για τη ΔΕΠ-Υ;

Μπορεί να έχετε ακούσει θεωρίες για άλλες εργαστηριακές εξετάσεις για τη ΔΕΠ-Υ. Δεν υπάρχουν ως επί το πλείστον αποδεδειγμένες εργαστηριακές εξετάσεις για την ανίχνευση της ΔΕΠ-Υ αυτήν τη στιγμή.

Πολλές θεωρίες έχουν παρουσιαστεί, αλλά μελέτες έχουν δείξει ότι τα ακόλουθα τεστ έχουν μικρή αξία στη διάγνωση ενός μόνο παιδιού:

• Έλεγχος για υψηλά επίπεδα μολύβδου στο αίμα
• Διαλογή για παθήσεις θυρεοειδούς
• Υπολογιστικά τεστ συνεχούς επίδοσης
• Μελέτες απεικόνισης εγκεφάλου όπως η αξονική τομογραφία (CT) και η μαγνητική τομογραφία (MRI)
• Ηλεκτροεγκεφαλογράφημα

Ενώ αυτά τα εργαλεία δεν βοηθούν στη διάγνωση της ΔΕΠ-Υ, ο/η Παιδίατρός σας μπορεί να εντοπίσει άλλα σημάδια ή συμπτώματα στο παιδί σας που δικαιολογούν εξετάσεις αίματος, μελέτες απεικόνισης εγκεφάλου ή ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος.

Πρόσθετοι πόροι:

Ακολουθεί μια λίστα με ομάδες υποστήριξης και πρόσθετους πόρους για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη ΔΕΠ-Υ. Συμβουλευτείτε τον/την Παιδίατρό σας σχετικά.

• Ελληνική Εταιρεία Μελέτης ΔΕΠ-Υ
• Το Χαμόγελο του Παιδιού. «Πριν χτυπήσει το κουδούνι: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητα.» Χαμόγελο του Παιδιού, 2 Σεπτ. 2017