Πώς διαγιγνώσκεται ο αυτισμός;

Θα ήταν πολύ πιο εύκολο αν ο αυτισμός μπορούσε να διαγνωστεί με μια απλή εξέταση αίματος ή ακτινογραφία, αλλά δεν είναι τόσο απλό.

Η διάγνωση του αυτισμού βασίζεται σε πολλούς παράγοντες και είναι πολυδιάστατη. Περιλαμβάνει την αναφορά σας σχετικά με την ανάπτυξη και την συμπεριφορά του παιδιού, τις προσεκτικές παρατηρήσεις από τον/την παιδίατρο και άλλους ειδικούς στον αυτισμό, καθώς και το ιατρικό ιστορικό και τυχόν ιατρικές αξιολογήσεις του παιδιού (NICE, UK, 2021) .

Γιατί όλα τα παιδιά χρειάζονται παρακολούθηση ανάπτυξης

Στην Ευρώπη και στην Ελλάδα δεν υπάρχει νομοθετική ή επίσημη απαίτηση για καθολικό έλεγχο αυτισμού στους 18 και 24 μήνες για όλα τα παιδιά.

Οι παιδίατροι εφαρμόζουν συνεχή αναπτυξιακή παρακολούθηση και ο στοχευμένος έλεγχος για αυτισμό γίνεται όταν υπάρχουν ενδείξεις ή ανησυχίες, σύμφωνα με ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες (WHO, 2023; NICE, 2021).

Η συστηματική παρακολούθηση της ανάπτυξης είναι σημαντική για όλα τα παιδιά. Οι παιδίατροι και άλλοι ειδικοί στην αναπτυξιακή παιδιατρική αξιολογούν τακτικά το παιδί σας, παρατηρώντας το πώς αναπτύσσεται σε τομείς όπως η γλώσσα/ομιλία, η κινητικότητα, η λεπτή κινητικότητα και η κοινωνικο-συναισθηματική ανάπτυξη (WHO, 2023; NICE, 2021).

Η έγκαιρη αναγνώριση πιθανών διαφορών στην ανάπτυξη ή ενδείξεων που μπορεί να συνδέονται με το φάσμα αυτισμού επιτρέπει στα παιδιά να έχουν πρόσβαση σε κατάλληλη υποστήριξη όσο το δυνατόν νωρίτερα. Αυτό βοηθά την οικογένεια να κατανοήσει καλύτερα πώς σκέφτεται και επικοινωνεί το παιδί, ενώ υποστηρίζει την ανάπτυξη δεξιοτήτων που ενισχύουν την καθημερινή ζωή του.

Εάν έχετε ερωτήσεις ή ανησυχίες για την ανάπτυξη του παιδιού σας, συζητήστε με τον/την παιδίατρό σας. Μπορούν να σας ενημερώσουν για τις παρατηρήσεις και τις αξιολογήσεις που έχουν γίνει και να σας καθοδηγήσουν για πιθανές περαιτέρω αναλυτικές αξιολογήσεις ή εργαλεία παρακολούθησης (WHO, 2023; NICE, 2021).

Συνεργασία με τον/την παιδίατρο του παιδιού σας

Η πρόωρη διάγνωση του αυτισμού απαιτεί συνεργασία μεταξύ γονέων και παιδιάτρων. Σε αυτή τη συνεργασία, θα πρέπει να αισθάνεστε άνετα να αναφέρετε οτιδήποτε παρατηρείτε σχετικά με τη συμπεριφορά ή την ανάπτυξη του παιδιού σας—τον τρόπο που παίζει, μαθαίνει, μιλάει και συμπεριφέρεται.

Κοινοποίηση των παρατηρήσεών σας

Ο/Η παιδίατρός σας έχει ρόλο να ακούει προσεκτικά τις παρατηρήσεις και τις ανησυχίες σας και να τις ενσωματώνει στην αξιολόγηση του παιδιού. Εάν αισθάνεστε ότι δεν λαμβάνονται υπόψη ή δεν γίνονται κατανοητές οι ανησυχίες σας, μην διστάσετε να ζητήσετε μια δεύτερη γνώμη.

Θέτοντας και απαντώντας σε ερωτήσεις

Κατά τις επισκέψεις του παιδιού σας, ο/η παιδίατρος μπορεί να θέσει συγκεκριμένες ερωτήσεις ή να συμπληρώσει ένα ερωτηματολόγιο για την ανάπτυξη του παιδιού σας. Οι παιδίατροι κατανοούν την αξία της έγκαιρης διάγνωσης και των υπηρεσιών, για αυτό θα βοηθήσουν όσον το δυνατόν περισσότερο. Γνωρίζουν, επίσης, πού να σας παραπέμψουν για περαιτέρω αξιολόγηση και υποστήριξη. Η σημασία αυτής της συνεργασίας είναι μεγάλη για την όσο το δυνατόν καλύτερη και πιο πρώιμη παρέμβαση.

Εξέταση συμπεριφοράς

Εάν το παιδί σας εμφανίζει ενδείξεις που μπορεί να σχετίζονται με το φάσμα του αυτισμού, ο/η παιδίατρός σας μπορεί να σας καθοδηγήσει για περαιτέρω αξιολόγηση. Η διάγνωση βασίζεται συνήθως σε συγκεκριμένες συμπεριφορικές δοκιμασίες και παρατηρήσεις, καθώς και στη συλλογή πληροφοριών από την οικογένεια σχετικά με την ανάπτυξη και τη συμπεριφορά του παιδιού.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι παιδίατροι πρωτοβάθμιας φροντίδας μπορούν να συνεισφέρουν στη διάγνωση, ενώ συχνά παραπέμπουν το παιδί σε ειδικούς, όπως αναπτυξιολόγο παιδίατρο, παιδοψυχολόγο ή άλλον επαγγελματία με εμπειρία στον αυτισμό, για ολοκληρωμένη αξιολόγηση

Αν το παιδί σας λάβει διάγνωση αυτισμού

Εύρεση υποστήριξης και σχεδιασμός δράσης

Το να μάθετε ότι το παιδί σας έχει αυτισμό μπορεί να σας ανησυχήσει στο ταξίδι της γονεϊκής σας πορείας. Η διαδικασία της διάγνωσης και της δημιουργίας ενός σχεδίου για το παιδί σας μπορεί να είναι αγχωτική.

Οι οικογένειες θα έχουν διαφορετικές αντιδράσεις σε μια νέα διάγνωση. Είναι χρήσιμο να θυμάστε ότι, ενώ μια διάγνωση αυτισμού μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε καλύτερα τα δυνατά σημεία και τις προκλήσεις του παιδιού σας, πρόκειται για το ίδιο εκπληκτικό άτομο που ήταν και πριν μάθετε ότι έχει αυτισμό.

Είναι, επίσης, σημαντικό να αναγνωρίζετε τα συναισθήματά σας και να λαμβάνετε την υποστήριξη που χρειάζεστε για τον εαυτό σας, καθώς και για το παιδί σας. Είναι συνηθισμένο να ανησυχείτε για το μέλλον, συμπεριλαμβανομένου του πώς το παιδί σας θα ενταχθεί στον κόσμο και πώς θα αποκτήσει υγιείς κοινωνικές σχέσεις. Θυμηθείτε ότι υπάρχουν πολλοί διαθέσιμοι πόροι και μέρη όπου μπορείτε να βρείτε γονεϊκή υποστήριξη.

Το μέλλον του παιδιού σας

Ο αυτισμός είναι ένα φάσμα, επομένως πολλά παιδιά θα κάνουν σημαντική αναπτυξιακή πρόοδο με το πέρασμα του χρόνου. Τα παιδιά στο Φάσμα Αυτισμού έχουν, επίσης, τους δικούς τους μοναδικούς τρόπους να βιώνουν τον κόσμο. Πολλοί γονείς διαπιστώνουν ότι μαθαίνουν νέους τρόπους σκέψης από την ανατροφή ενός παιδιού στο Φάσμα Αυτισμού.

Τα παιδιά που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού μπορούν να έχουν ουσιαστικές σχέσεις με την οικογένεια και τους συνομηλίκους τους. Μερικά παιδιά με αυτισμό χρειάζονται υψηλό επίπεδο υποστήριξης για να πάνε σχολείο, να παραμείνουν ασφαλή ή να ολοκληρώσουν καθημερινές εργασίες. Άλλα παιδιά με αυτισμό τα πηγαίνουν καλά στο σχολείο με ελάχιστη υποστήριξη και ζουν ανεξάρτητα ως ενήλικες.

Μπορεί να είναι δύσκολο να προβλεφθεί πώς θα αναπτυχθεί ένα συγκεκριμένο παιδί. Αυτή η αίσθηση του αγνώστου μπορεί, επίσης, να είναι αγχωτική για τους γονείς. Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι τ παιδιά με αυτισμό ευημερούν, όταν τους παρέχεται κατάλληλη υποστήριξη και ευκαιρίες.