Αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV): Όταν πρόκειται για κάτι περισσότερο από ένα απλό κρυολόγημα

Σχεδόν όλα τα παιδιά μολύνονται από τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV) τουλάχιστον μία φορά πριν από την ηλικία των 2 ετών. Για τα περισσότερα υγιή παιδιά, ο RSV μοιάζει με κρυολόγημα. Αλλά μερικά παιδιά, ειδικά τα νεογνά, αρρωσταίνουν σοβαρά από τον RSV.

Αν είστε γονέας μωρού ή μικρού παιδιού, μπορεί να έχετε ερωτήσεις σχετικά με τον RSV και τους σύγχρονους τρόπους πρόληψης σοβαρής ασθένειας. Συνεχίστε την ανάγνωση για να μάθετε περισσότερα.

Τι είναι ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV);

Ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) είναι ένας από τους πολλούς ιούς που προκαλούν αναπνευστικές λοιμώξεις. Μεταδίδεται από άτομο σε άτομο όπως ο ιός ενός κρυολογήματος. Εισέρχεται στο σώμα μέσω της μύτης ή των ματιών, συνήθως από την επαφή με μολυσμένο σάλιο, βλέννα ή ρινικές εκκρίσεις.

Αυτές οι λοιμώξεις εμφανίζονται συνήθως στα τέλη του φθινοπώρου μέχρι τις αρχές της άνοιξης. Ο χρόνος μπορεί να διαφέρει σε ορισμένα μέρη της χώρας.

Ο RSV είναι η πιο κοινή αιτία νοσηλείας υγιών κατά τα άλλα παιδιών κάτω του 1 έτους.

Οι πιο πρόσφατοι τρόποι προστασίας των μωρών από τον RSV

Σήμερα υπάρχουν τρόποι εμβολιασμού για να προστατεύσουμε τα μωρά από σοβαρές ασθένειες κατά τη διάρκεια της εποχής του RSV. Μπορείτε να επιλέξετε τον εμβολιασμό για RSV κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ή το μωρό σας μπορεί να ανοσοποιηθεί με το μονοκλωνικό αντίσωμα μετά τη γέννησή του. Τα περισσότερα νεογνά πιθανότατα θα χρειαστούν προστασία είτε με το μητρικό εμβόλιο RSV είτε με το μονοκλωνικό αντίσωμα για αυτά, αλλά όχι και με τα δύο.

Εμβόλιο RSV κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, οι έγκυες άνω των 18ετών μπορούν να λάβουν το μητρικό RSV εμβόλιο (Abrysvo) από την 32η έως την 36η εβδομάδα της κύησης, εάν το μωρό τους αναμένεται να γεννηθεί κατά τη διάρκεια της εποχής του RSV. Το εμβόλιο δίνεται από τον Σεπτέμβριο έως τον Ιανουάριο και μειώνει τον κίνδυνο νοσηλείας εξαιτίας RSV για τα μωρά κατά 57% στους πρώτους 6 μήνες μετά τη γέννηση.

Το εμβόλιο RSV για έγκυες δίνεται μόνο μία φορά. Στην περίπτωση που έχετε λάβει το εμβόλιο RSV κατά τη διάρκεια οποιασδήποτε εγκυμοσύνης, δεν πρέπει να λάβετε άλλη δόση, αν είστε ξανά έγκυος. Τα μωρά που γεννιούνται από μεταγενέστερες εγκυμοσύνες θα πρέπει να λάβουν τον εμβολιασμό για βρέφη. Δείτε παρακάτω για πληροφορίες σχετικά με τον εμβολιασμό βρεφών.

Μονοκλωνικό αντίσωμα μακράς δράσης για την πρόληψη του RSV σε βρέφη

Το μονοκλωνικό αντίσωμα μακράς δράσης για την πρόληψη του RSV μπορεί να δοθεί ως μία μόνο ένεση κατά τη διάρκεια ή λίγο πριν από την εποχή του RSV. Δύο προϊόντα έχουν εγκριθεί για την προστασία των βρεφών από σοβαρή νόσο RSV.

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, τα νεογέννητα που γεννήθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου αυξημένης κυκλοφορίας του RSV (από 1ης Νοεμβρίου έως 31 Μαρτίου) των οποίων η μητέρα δεν είχε εμβολιαστεί έναντι του RSV κατά την εγκυμοσύνη συστήνεται να λάβουν το μονοκλωνικό αντίσωμα πριν την έξοδο από το μαιευτήριο. Συνιστάται, επίσης, για ορισμένα βρέφη με συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου για σοβαρή λοίμωξη από RSV στην αρχή της πρώτης και της δεύτερης περιόδου RSV της ζωής τους.

Έχει αποδειχθεί ότι τα μονοκλωνικά αντισώματα για βρέφη είναι περίπου 80-90% αποτελεσματικοί στην πρόληψη της νοσηλείας βρεφών λόγω RSV. Αυτή η μέθοδος λειτουργεί λίγο διαφορετικά από ένα παραδοσιακό εμβόλιο. Παρέχουν προληπτικά αντισώματα που αρχίζουν να προστατεύουν τα νεογνά/βρέφη αμέσως. Η προστασία διαρκεί καθ' όλη τη διάρκεια μιας τυπικής εποχής RSV.

Συμπτώματα RSV σε βρέφη

Συνήθως, ο RSV προκαλεί συμπτώματα κρυολογήματος. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να επιδεινωθούν και να εξελιχθούν σε βρογχιολίτιδα ή πνευμονία. Αυτές είναι λοιμώξεις των κάτω αεραγωγών στο στήθος ή τους πνεύμονες. Τα συμπτώματα RSV είναι συνήθως στα χειρότερά τους από την 3η έως την 5η ημέρα της ασθένειας. Τα συμπτώματα γενικά διαρκούν κατά μέσο όρο 7-14 ημέρες.

Πόσο δυσκολεύεται το μωρό σας να αναπνεύσει; Τι να παρατηρήσετε:

Παρατηρήστε τον θώρακα του παιδιού σας, καθώς εισπνέει. Αν δείτε ότι εισέρχεται προς τα μέσα σχηματίζει ένα ανάποδο «V» στο λαιμό, τότε προσπαθεί πολύ για να αναπνεύσει.

Αυτό ονομάζεται «εισολκές των μυών του θωρακικού τοιχώματος» και συμβαίνει όταν ένα μωρό πρέπει να χρησιμοποιήσει τους μύες ανάμεσα στα πλευρά ή στο λαιμό για να αναπνεύσει. Είναι ένα σημάδι ότι το μωρό σας πρέπει να προσπαθήσει πιο πολύ από το κανονικό για να αναπνεύσει.

Καλέστε αμέσως τον/την Παιδίατρό σας αν το παιδί σας έχει:

• Συμπτώματα βρογχιολίτιδας (που αναφέρονται παραπάνω)
• Σημάδια αφυδάτωσης (λιγότερες από 1 βρεγμένη πάνα κάθε 8 ώρες)
• Διακοπές στην αναπνοή ή δυσκολία στην αναπνοή
• Χλωμό, γκριζωπό ή κυανό δέρμα, χείλη ή νύχια, ανάλογα με την απόχρωση του δέρματος
• Σημαντικά μειωμένη κινητικότητα και εγρήγορση

Μερικά παιδιά με RSV μπορεί να είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν μια βακτηριακή επιλοίμωξη, όπως ωτίτιδα. Καλέστε τον/την Παιδίατρό σας, αν το παιδί σας παρουσιάζει:

• Συμπτώματα που επιδεινώνονται ή δεν αρχίζουν να βελτιώνονται μετά από 7 ημέρες
• Πυρετό και είναι μικρότερο των 3 μηνών (12 εβδομάδων).
• Πυρετό που ανεβαίνει πάνω από 40°C επανειλημμένα, για παιδί οποιασδήποτε ηλικίας.
• Εντονότερο κλάμα από το κανονικό ή δυσκολία στον ύπνο, πόνος στο στήθος, τράβηγμα αυτιού ή έκκριση από το αυτί

Οι Παιδίατροι διαγιγνώσκουν τα παιδιά με κρυολόγημα ή βρογχιολίτιδα, κάνοντας μια κλινική εξέταση και ελέγχοντας τον κορεσμό οξυγόνου.

Ο/Η Παιδίατρός σας μπορεί να πραγματοποιήσει γρήγορο τεστ (rapid-test) από τη μύτη για να προσδιορίσει αν το παιδί σας έχει RSV ή άλλο ιό. Μπορεί, επίσης, να γίνει ακτινογραφία θώρακος για να ελεγχθεί η ύπαρξη πνευμονικής λοίμωξης.

Πώς να βοηθήσετε το παιδί σας με ήπιο RSV να νιώσει καλύτερα

Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για τον RSV και φάρμακα, όπως στεροειδή και αντιβιοτικά, δεν βοηθούν στην αντιμετώπιση του RSV.

Για να βοηθήσετε το παιδί σας να νιώσει πιο άνετα, ξεκινήστε κάνοντας ό,τι θα κάνατε σε ένα άσχημο κρυολόγημα:

• Φυσιολογικός ορός για ήπια αναρρόφηση της μύτης για να διευκολυνθεί η αναπνοή και το φαγητό
• Ψυκτικός ατμός υγραντήρα για να βοηθήσει στην απομάκρυνση του βλέννας και να διευκολύνει την αναπνοή
• Υγρά και συχνά γεύματα
  • Βεβαιωθείτε ότι το παιδί σας παραμένει ενυδατωμένο.
  • Τα βρέφη με κοινό κρυολόγημα μπορεί να τρώνε πιο αργά. Μπορεί να μην έχουν όρεξη να φάνε, επειδή δυσκολεύονται να αναπνεύσουν.
  • Η συμπλήρωση με νερό ή τα προβιοτικά δεν είναι απαραίτητη για βρέφη που θηλάζουν.
  • Εάν είναι δύσκολο να θηλάσει το μωρό, η άντληση μητρικού γάλακτος σε ποτηράκι ή μπιμπερό μπορεί να είναι μια επιλογή.
  • Προσπαθήστε να αναρροφήσετε τη μύτη του μωρού πριν από τον θηλασμό από το στήθος ή από μπιμπερό
• Παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη (αν είναι μεγαλύτερο των 6 μηνών) για να το βοηθήσετε με τον χαμηλό πυρετό. Να αποφεύγετε πάντα την ασπιρίνη και τα φάρμακα για το βήχα και το κρυολόγημα.

Να έχετε υπόψη ότι τα παιδιά και οι ενήλικες μπορούν να νοσήσουν με RSV πολλές φορές—ακόμα και μέσα σε μία μόνο εποχή. Συχνά, ωστόσο, οι επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις είναι λιγότερο σοβαρές από την πρώτη.

Άλλοι τρόποι για να προλάβετε τον RSV

• Ενημερωθείτε για τα εμβόλια
  • Φροντίστε τα παιδιά σας να έχουν λάβει τις επαναληπτικές δόσεις από τα εμβόλια.
  • Κάντε ετήσια εμβόλια γρίπης σύμφωνα με τις συστάσεις σε όλη την οικογένεια.
  • Οι ενήλικες άνω των 60 ετών μπορούν να λάβουν το εμβόλιο RSV.
  • Ο εμβολιασμός με Tdap ―για προστασία από τον κοκκύτη― είναι ιδιαίτερα σημαντικός για τις έγκυες κατά τη διάρκεια κάθε εγκυμοσύνης και για τα μέλη του νοικοκυριού και τους βρεφονηπιαγωγούς
• Περιορίστε την έκθεση του μωρού σας σε πλήθη, άλλα παιδιά και οποιονδήποτε έχει κρυολογήματα. Κρατήστε τα παιδιά σπίτι από το σχολείο ή τον παιδικό σταθμό, όταν είναι άρρωστα, και μάθετέ τους να καλύπτουν το βήχα και το φτάρνισμά τους.
• Πλύνετε τα χέρια. Όπως ακριβώς θα κάνατε για να προλάβετε τα μικρόβια ανά πάσα στιγμή, χρησιμοποιήστε σαπούνι και νερό και τρίψτε για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα. Υπενθυμίστε στα παιδιά να ασκούν καλή υγιεινή των χεριών όλο το χρόνο.
• Μείνετε μακριά από μικρόβια. Απολυμαίνετε τα αντικείμενα και τις επιφάνειες στο σπίτι σας τακτικά και αποφεύγετε να εκθέτετε το παιδί σας σε καπνό από τσιγάρο ή άλλες ουσίες.
• Θηλάστε το μωρό σας. Το μητρικό γάλα περιέχει μοναδικά αντισώματα για να προλαμβάνει και να καταπολεμά τις λοιμώξεις.

Η ιατρική προχωράει συνεχώς! Οι ερευνητές συνεχίζουν να εξερευνούν νέες επιλογές για την πρόληψη και τη θεραπεία του RSV. Μη διστάσετε να συζητήσετε με τον/την Παιδίατρο του παιδιού σας για τους καλύτερους τρόπους να διατηρήσετε το παιδί σας υγιές.

Περισσότερες πληροφορίες

• Υπουργείο Υγείας. (2025, 23 Οκτωβρίου). Τροποποίηση Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών Ενηλίκων 2025 – Χρονοδιάγραμμα και Συστάσεις.
• Υπουργείο Υγείας. (2026, 6 Μαρτίου). Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2026 – Χρονοδιάγραμμα και Συστάσεις