Πώς θεραπεύεται η κατάθλιψη σε παιδιά και εφήβους;

Πολλά παιδιά και έφηβοι με κατάθλιψη δεν λαμβάνουν την απαραίτητη θεραπεία. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι ποτέ δεν διαγνώστηκαν, δεν έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας ή ντρέπονται να ζητήσουν βοήθεια. Τα παιδιά που δεν λαμβάνουν θεραπεία δεν λειτουργούν βέλτιστα και τα συμπτώματά τους μπορεί να χειροτερέψουν με τον καιρό.

Η θεραπεία της κατάθλιψης είναι αποτελεσματική, αλλά μπορεί να πάρει κάποιο χρόνο. Είναι σημαντικό να συνεχιστεί η θεραπεία, ακόμα κι αν, στην αρχή, φαίνεται να μη λειτουργεί.

Επιλογές θεραπείας κατάθλιψης: Πώς να προσδιορίσετε τι ταιριάζει καλύτερα στο παιδί σας

Η θεραπεία της κατάθλιψης μπορεί να περιλαμβάνει οικογενειακή θεραπεία, ψυχοθεραπεία (θεραπεία μέσω συζήτησης), φαρμακευτική αγωγή ή συνδυασμό φαρμακευτικής αγωγής και ψυχοθεραπείας. Το είδος της θεραπείας που λαμβάνει ένα παιδί εξαρτάται από:

• το είδος της κατάθλιψης που έχει
• πόσο σοβαρή είναι
• πόσο καιρό βιώνει τα συμπτώματα
• την ηλικία του και άλλους παράγοντες ειδικούς για αυτό και την οικογένειά του

Οι διαφορετικές επιλογές θεραπείας περιλαμβάνουν:

Υποστήριξη από τον/την παιδίατρο ή τον/την παιδοψυχολόγο ή παιδοψυχίατρο του παιδιού σας

Ο/Η παιδίατρος, ο/η παιδοψυχολόγος ή ο/η παιδοψυχίατρος του παιδιού σας μπορεί να επιλέξει να σας προσφέρει υποστήριξη, να παρακολουθεί και να ενημερώνει εσάς και το παιδί σας ως πρώτο βήμα. Αυτό μπορεί να λειτουργήσει καλά αν γνωρίζει καλά την οικογένειά σας και τα συμπτώματα του παιδιού σας δεν είναι σοβαρά. Με αυτή την προσέγγιση, ο γιατρός θα συνεργαστεί με την οικογένειά σας για να παρακολουθεί στενά τα συμπτώματα, αξιολογώντας το παιδί σας εβδομαδιαίως.

Μπορούν επίσης να βοηθήσουν το παιδί σας να σκεφτεί με νέους τρόπους για τον εαυτό του και να ενθαρρύνει υγιείς συνήθειες που είναι γνωστό ότι μειώνουν τα συμπτώματα της κατάθλιψης. Εάν τα συμπτώματα δεν βελτιωθούν ή η κατάθλιψη του παιδιού σας επιδεινωθεί, ο γιατρός μπορεί να παραπέμψει εσάς και το παιδί σας σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας.

Ψυχοθεραπεία

Ορισμένοι τύποι ψυχοθεραπείας μπορούν να βοηθήσουν παιδιά με κατάθλιψη. Βεβαιωθείτε ότι ο ειδικός ψυχικής υγείας που φροντίζει το παιδί σας είναι ειδικά εκπαιδευμένος στη μέθοδο που συνιστάται για το παιδί σας.

• Γνωστική συμπεριφορική θεραπεία (CBT). Ειδικά εκπαιδευμένοι επαγγελματίες παρέχουν αυτόν τον τύπο θεραπείας. Εστιάζει στο να βοηθήσει ένα παιδί ή έφηβο να αναγνωρίσει καταστάσεις που προκαλούν δυσφορία, να εντοπίσει συναισθήματα ή πεποιθήσεις σχετικά με αυτές τις καταστάσεις, να αλλάξει τυχόν αρνητικές ή ανακριβείς πεποιθήσεις και σκέψεις και να μάθει τρόπους αντιμετώπισης του στρες. Η CBT περιορίζεται συνήθως σε έναν συγκεκριμένο αριθμό συνεδριών, που συχνά ολοκληρώνονται όταν αποκτηθούν συγκεκριμένες δεξιότητες. Συχνά παρέχεται "εργασία για το σπίτι" για να εξασκηθούν αυτές οι δεξιότητες μεταξύ των συνεδριών.
• Διαπροσωπική ψυχοθεραπεία για εφήβους (IPT-A). Η IPT-A βοηθά ένα παιδί ή έφηβο να αντιμετωπίσει ζητήματα σχέσεων και βελτιώνει την ικανότητά του να κοινωνικοποιείται. Η IPT-A μπορεί επίσης να βοηθήσει με μεταβάσεις (όπως μετεγκατάσταση ή διαζύγιο), πένθος, και συγκρούσεις με την οικογένεια ή συνομηλίκους. Η θεραπεία είναι για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και το παιδί σας μπορεί να έχει εργασία για το σπίτι ή να συμμετέχει σε ομαδική θεραπεία, που παρέχεται από ψυχολόγο ή σύμβουλο με ειδική εκπαίδευση.

Οικογενειακή θεραπεία

Η οικογενειακή θεραπεία είναι ένας τύπος συμβουλευτικής που βοηθά μια οικογένεια να κατανοήσει καλύτερα ο ένας τον άλλον και να μάθει δεξιότητες αντιμετώπισης για να διαχειριστεί το στρες. Όταν ένα μέλος μιας οικογένειας αντιμετωπίζει ένα ψυχικό ζήτημα, η οικογενειακή θεραπεία μπορεί να βοηθήσει τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας να αισθανθούν ότι έχουν υποστήριξη, να μάθουν τρόπους να υποστηρίζουν ο ένας τον άλλον και να μειώσουν τις συγκρούσεις.

Φάρμακα

Ο γιατρός του παιδιού σας μπορεί να συνταγογραφήσει φάρμακο, ένα αντικαταθλιπτικό, για τη θεραπεία της κατάθλιψης. Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά και οι έφηβοι με σοβαρή κατάθλιψη έχουν τα καλύτερα αποτελέσματα με συνδυασμό γνωσιακής-συμπεριφορικής θεραπείας (CBT) και φαρμακευτικής αγωγής.. Τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα αντικαταθλιπτικά για κατάθλιψη σε παιδιά είναι οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs).

Εάν το παιδί σας λαμβάνει φάρμακο για κατάθλιψη, θα χρειαστεί κάποιος χρόνος για να προσαρμοστεί η δοσολογία και να βρεθεί η βέλτιστη δόση. Η δόση θα είναι αρχικά χαμηλότερη και στη συνέχεια θα αυξηθεί. Μερικές φορές τα παιδιά θα χρειαστεί να δοκιμάσουν περισσότερα από ένα SSRI για να βρουν αυτό που λειτουργεί καλύτερα.

Είναι σημαντικό να σημειώσετε τυχόν παρενέργειες και να τις αναφέρετε στον γιατρό. Η πιο συχνή παρενέργεια είναι ο κοιλιακός πόνος. Ωστόσο, ο πόνος μειώνεται καθώς ο ασθενής συνεχίζει να χρησιμοποιεί το φάρμακο.

Άλλες παρενέργειες των SSRIs περιλαμβάνουν:

• Ξηροστομία
• Δυσκοιλιότητα
• Διάρροια
• Υπεριδρωσία
• Προβλήματα ύπνου
• Ευερεθιστότητα
• Αυξημένη παρορμητικότητα ή η τάση του παιδιού να κάνει πράγματα που διαφορετικά μπορεί να μην έκανε
• Αγχώδης διέγερση
• Νευρικότητα
• Πονοκέφαλος
• Αλλαγές στην όρεξη

Εάν εσείς ή το παιδί σας παρατηρήσετε οποιαδήποτε από τις παρακάτω παρενέργειες, θα πρέπει να καλέσετε αμέσως τον γιατρό:

• Εξάνθημα
• Συνδυασμός πυρετού, ρίγους, άγχους και σύγχυσης
• Συνδυασμός ζαλάδας, υπνηλίας, ναυτίας και πονοκεφάλου
• Αίσθημα άγχους και αδυναμίας να μείνετε ακίνητοι
• Ανησυχία, παιχνιδιάρικη συμπεριφορά, ταχεία ομιλία, υπερενεργητικότητα και λιγότερο ύπνο από το συνηθισμένο
• Αύξηση αυτοκτονικών σκέψεων

Μπορεί να χρειαστούν 4 - 6 εβδομάδες λήψης αντικαταθλιπτικού για το παιδί σας να αισθανθεί κάποιο αποτέλεσμα. Να έχετε υπόψη ότι τα αποτελέσματα μπορεί να διαφέρουν για κάθε παιδί.

Επίσης, είναι σημαντικό να μην διακόπτεται απότομα η λήψη ενός αντικαταθλιπτικού. Όταν έρθει η ώρα να σταματήσει η λήψη του φαρμάκου, ο/η παιδίατρος ή ο ειδικός ψυχικής υγείας θα μειώσει σταδιακά τη δόση του φαρμάκου επί αρκετές εβδομάδες για να αποφευχθούν παρενέργειες στέρησης.

Σχετικά με την προειδοποίηση μαύρου κουτιού του Οργανισμού Φαρμάκων (FDA)

Μπορεί να έχετε ακούσει ότι οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs) φέρουν μια πλαισιωμένη προειδοποίηση (συνήθως αναφερόμενη ως "προειδοποίηση μαύρου κουτιού") από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ. Η πλαισιωμένη προειδοποίηση εφιστά την προσοχή σε σοβαρούς ή απειλητικούς για τη ζωή κινδύνους.

Το FDA ελέγχει και εγκρίνει φάρμακα πριν από την κυκλοφορία τους στην αγορά. Οι λεπτομέρειες της προειδοποίησης μαύρου κουτιού είναι σημαντικό να γίνουν κατανοητές, καθώς κάποιοι γονείς και έφηβοι διστάζουν να χρησιμοποιήσουν φάρμακο που φαίνεται επιβλαβές.

Το 2004, το FDA πρόσθεσε μια προειδοποίηση μαύρου κουτιού για τα αντικαταθλιπτικά για παιδιά και εφήβους. Το FDA εξέτασε 24 ερευνητικές μελέτες με περισσότερα από 4.400 παιδιά και εφήβους στους οποίους είχαν συνταγογραφηθεί οποιοδήποτε από 9 αντικαταθλιπτικά. Κανένα παιδί δεν πέθανε από αυτοκτονία σε καμία από αυτές τις δοκιμές. Υπάλληλοι του FDA διαπίστωσαν ότι περίπου 2 στα 100 παιδιά που δεν λαμβάνουν αντικαταθλιπτικά θα αναφέρουν αυτοκτονικές σκέψεις ή συμπεριφορές, σε σύγκριση με 4 στα 100 που λαμβάνουν αντικαταθλιπτικά.

Πολλές έρευνες δείχνουν ότι τα αντικαταθλιπτικά είναι ασφαλή και αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης σε παιδιά. Η προειδοποίηση μαύρου κουτιού έχει ως στόχο να ενθαρρύνει γονείς και γιατρούς να ρωτούν για αυτοκτονικές σκέψεις.

Μην ξεχνάτε ότι…

Μπορείτε να συζητάτε με τον γιατρό του παιδιού σας εάν έχετε οποιεσδήποτε ερωτήσεις σχετικά με την ψυχική υγεία του παιδιού σας.