Ο ομφάλιος λώρος του μωρού σας: πέντε εκπληκτικά γεγονότα για νέους και μελλοντικούς γονείς

Τα μωρά είναι μικρά θαύματα της φύσης. Μέσα στη μήτρα, τρέφονται και φροντίζονται από ένα σύστημα υψηλής αποδοτικότητας, που ανταποκρίνεται άψογα στις ανάγκες τους.

Οι ποιητές έχουν αποκαλέσει τον ομφάλιο λώρο ως «το νήμα της ζωής», και δικαιολογημένα. Αυτός ο μαλακός, σπειροειδής σωλήνας συνδέει σωματικά τη μητέρα και το μωρό — και οι μητέρες ανά τους αιώνες το αντιλαμβάνονταν, επίσης, ως συναισθηματικό δεσμό με τα αγέννητα παιδιά τους.

Ο ομφάλιος λώρος συνδέεται με ένα όργανο γνωστό ως πλακούντα, το οποίο αναπτύσσεται στη μήτρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Μαζί, ομφάλιος λώρος και πλακούντας απορροφούν τα βασικά θρεπτικά συστατικά από το σύστημα της μητέρας, παρέχοντας θρεπτικά συστατικά και οξυγόνο στο μωρό, διαμορφώνοντας έτσι έναν κύκλο ζωής. Παράλληλα, ο ομφάλιος λώρος και ο πλακούντας απομακρύνουν στοιχεία που δεν χρειάζονται για το μωρό και τη μητέρα και τα αποβάλλουν με ασφάλεια από τον οργανισμό τους.

Η μεγάλη αξία του ομφάλιου λώρου και το πώς υποστηρίζει τα μωρά πριν και μετά τη γέννησή τους φαίνεται και από τα παρακάτω στοιχεία:

1. Είναι η ζωτική οδός, που κρατά υγιές το μωρό και μπορεί να ποικίλει σημαντικά σε μήκος

Ο ομφάλιος λώρος ξεκινά ως ένα σύμπλεγμα αιμοφόρων αγγείων που σχηματίζεται στις πρώτες εβδομάδες της εγκυμοσύνης. Μέσα στον ομφάλιο λώρο, μια ομφάλια φλέβα μεταφέρει οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά στο μωρό, ενώ δύο αρτηρίες επιστρέφουν το αίμα στο σώμα της μητέρας, αφού έχουν παραδοθεί αυτές οι «ζωτικές ουσίες».

Μπορεί να υποθέσετε ότι όλοι οι ομφάλιοι λώροι έχουν το ίδιο μέγεθος, αλλά είναι τόσο μοναδικοί όσο και τα μικρά ανθρώπινα όντα που κυοφορείτε. Συνήθως, έχουν μήκος από 40 έως 70 εκατοστά. Μια ουσία γνωστή ως “ζελέ του Wharton” καλύπτει τον ομφάλιο λώρο, προστατεύοντάς τον από στρίψιμο, κάμψη ή αλλαγή σχήματος υπό πίεση.

2. Ο ομφάλιος λώρος και ο πλακούντας περιέχουν το ένα τρίτο (33%) του αίματος που έχει το σώμα του μωρού

Η ακριβής ποσότητα αίματος στον πλακούντα και τον ομφάλιο λώρο εξαρτάται από το μέγεθος του μωρού. Για παράδειγμα, ένα μωρό 3 κιλών θα έχει όγκο αίματος 300 χιλιοστόλιτρα, και άλλα 100 ml του αίματός του θα βρίσκονται στον ομφάλιο λώρο και τον πλακούντα. Μόλις το μωρό πάρει τις πρώτες του ανάσες και οι πνεύμονές του γεμίσουν με αέρα, περισσότερο αίμα ρέει στους πνεύμονες.

Μια πρακτική που ονομάζεται καθυστερημένη απολίνωση του ομφάλιου λώρου, αναμονή για την απολίνωση ή το κόψιμο του λώρου μετά από 1 έως 5 λεπτά — επιτρέπει σε περισσότερο αίμα να μετακινηθεί από τον πλακούντα στο σώμα του μωρού. Σε αυτό το χρονικό διάστημα, ένα μωρό 3 κιλών μπορεί να λάβει περίπου 60 χιλιοστόλιτρα επιπλέον αίματος. Αυτό βοηθά όλα τα μωρά —είτε γεννηθούν πρόωρα είτε σε πλήρη κύηση— αυξάνοντας τον όγκο του αίματός τους και παρέχοντας στα σώματά τους περισσότερο σίδηρο. Ο σίδηρος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την ανάπτυξη του εγκεφάλου κατά το πρώτο έτος του μωρού.

Ακόμα και μετά την καθυστερημένη απολίνωση και κόψιμο του ομφάλιου λώρου, μικρή ποσότητα αίματος παραμένει στον λώρο και τον πλακούντα. Αυτό το αίμα που απομένει μπορεί, επίσης, να βοηθήσει μωρά που μπορεί να χρειαστούν εξετάσεις αίματος ή θεραπείες λίγο μετά τη γέννηση (διαβάστε περισσότερα για αυτό παρακάτω).

3. Το αίμα από τον ομφάλιο λώρο του μωρού μπορεί να μειώσει τις αιμοληψίες που απαιτούνται για βασικές εξετάσεις.

Ορισμένα νεογνά χρειάζονται εξετάσεις αίματος για τη διάγνωση προβλημάτων, όπως σήψη (μια κατάσταση που μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή). Στην παραπάνω κατηγορία ανήκουν μωρά που γεννήθηκαν πρόωρα ή οποιοδήποτε βρέφος που χρειάζεται φροντίδα στη μονάδα εντατικής θεραπείας νεογνών. Μωρά με συγγενείς ανωμαλίες (παλαιότερα ονομάζονταν αυτές οι ανωμαλίες γενετικές ανωμαλίες) μπορεί, επίσης, να χρειαστούν εξετάσεις για να ελεγχθεί η λειτουργία των συστημάτων τους. Αλλά η λήψη αίματος από τα ευαίσθητα συστήματα ενός νεογνού μπορεί να είναι επώδυνη — και να οδηγήσει σε επικίνδυνη απώλεια αίματος.

Μια διαδικασία που ονομάζεται μεταγεννητική δειγματοληψία αίματος ομφάλιου λώρου (PCBS) μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για νεογνά που χρειάζονται πολλές εξετάσεις αίματος. Αντί να λαμβάνεται αίμα απευθείας από το νεογνό, η PCBS χρησιμοποιεί το αίμα που παραμένει στον ομφάλιο λώρο μετά τη γέννησή του για τη διεξαγωγή βασικών εξετάσεων.

Η χρήση της PCBS έχει αποδειχθεί ότι είναι εξίσου αποτελεσματική, αξιόπιστη και ακριβής με τις παραδοσιακές αιμοληψίες. Μελέτες δείχνουν, επίσης, ότι η συλλογή αίματος μέσω PCBS βοηθά στη σταθεροποίηση της αρτηριακής πίεσης. Βοηθά, επίσης, στη μείωση της ανάγκης για φάρμακα και μεταγγίσεις τις πρώτες ημέρες ζωής ενός πρόωρου μωρού. Και επειδή ο ομφάλιος λώρος δεν έχει νεύρα, το μωρό σας δεν θα νιώσει καμία δυσφορία.

Οι μεταγεννητικές δειγματοληψίες αίματος μπορούν να χρησιμοποιηθούν για εξετάσεις όπως η γενική εξέταση αίματος, οι καλλιέργειες αίματος και άλλες εξετάσεις, όπως ο νεογνικός έλεγχος και οι γενετικές εξετάσεις, τόσο σε πρόωρα όσο και σε τελειόμηνα νεογνά. Μπορεί, επίσης, να είναι πιο αποτελεσματικές στην ανίχνευση μόλυνσης, καθώς με τις εξετάσεις PCBS μπορεί να αποσταλεί μεγαλύτερη ποσότητα αίματος για εργαστηριακή εξέταση σε σύγκριση με την απλή αιμοληψία απευθείας από τα βρέφη.

4. Η τράπεζα αίματος, ή η δωρεά αίματος από τον ομφάλιο λώρο μπορεί να βοηθήσει το παιδί σας — και άλλα παιδιά επίσης

Όλο το αίμα στον ομφάλιο λώρο μετά τη γέννα περιέχει, επίσης, βλαστοκύτταρα. Η δωρεά ή η φύλαξη αίματος από τον ομφάλιο λώρο σε τράπεζα ομφαλοπλακουντιακού αίματος μπορεί να κάνει αυτά τα βλαστοκύτταρα διαθέσιμα για μεταμόσχευση. Οι μεταμοσχεύσεις βλαστοκυττάρων μπορούν να βοηθήσουν στη θεραπεία παιδιών με καρκίνο, διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος, μεταβολικά προβλήματα και άλλες παθήσεις. Αυτή η διαδικασία είναι λιγότερο επεμβατική από τις μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών και σώζει πολλές ζωές κάθε χρόνο.

5. Το κολόβωμα του ομφάλιου λώρου χρειάζεται να εκτεθεί στον αέρα (δεν απαιτείται επίδεσμος)

Αφού κοπεί ο ομφάλιος λώρος, το κολόβωμα παραμένει πάνω από τον ομφαλό του μωρού. Χρειάζονται περίπου 1 έως 3 εβδομάδες μέχρι να πέσει το κολόβωμα από τον αφαλό του βρέφους. Μέχρι να πέσει, είναι σημαντικό να το διατηρείτε καθαρό και στεγνό.

Η έκθεση στον αέρα και η θέση έξω από την πάνα βοηθάει στην επούλωση. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, χρησιμοποιήστε αυστηρά σφουγγάρι για το μπάνιο του βρέφους και προσέξτε να μην βραχεί το κολόβωμα, καθώς αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μόλυνση. Ελέγχετε το κολόβωμα σε κάθε αλλαγή πάνας. Παρατηρήστε σημάδια μόλυνσης (ομφαλίτιδας), όπως κίτρινο ή λευκό πύον, πρήξιμο ή ερυθρότητα γύρω από τον ομφαλό. Αν παρατηρήσετε κάποιο από αυτά, καλέστε αμέσως τον/την παιδίατρο του μωρού σας.

Επίσης, το κολόβωμα πρέπει να παραμένει στεγνό. Αν παρατηρήσετε οποιαδήποτε αιμορραγία ή εκκρίσεις κίτρινης ή καφέ απόχρωσης, καλύτερα να επικοινωνήσετε αμέσως με τον/την παιδίατρο του μωρού σας.

Συζητήστε με την γυναικολογική ομάδα και τον/την παιδίατρο σας

Μπορεί να έχετε μια μεγάλη λίστα ερωτήσεων, από το πώς να ντύσετε το νεογέννητο για την επιστροφή προς το σπίτι, μέχρι τις απαραίτητες εξετάσεις που θα χρειαστεί να γίνουν αμέσως μετά τη γέννηση. Ό,τι σας απασχολεί, σκεφτείτε να συναντηθείτε με την ομάδα γέννησης και τον/ την παιδίατρο του μωρού σας. Θα χαρούν να σας προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες που μπορεί να ανακουφίσουν τις ανησυχίες σας καθώς περιμένετε τη μεγάλη μέρα.

Περισσότερες πληροφορίες

• Φροντίδα του ομφάλιου λώρου στα νεογέννητα
• Ομφαλοκήλη σε βρέφη και παιδιά