Συχνές θεραπείες και φάρμακα για τη ΔΕΠ-Υ σε παιδιά

Για τα περισσότερα παιδιά, τα διεγερτικά φάρμακα αποτελούν έναν ασφαλή και αποτελεσματικό τρόπο να ανακουφιστούν από τα συμπτώματα της Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ). Όπως τα γυαλιά βοηθούν τους ανθρώπους να εστιάσουν τα μάτια τους για να δουν, έτσι και αυτά τα φάρμακα βοηθούν τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ να εστιάσουν καλύτερα στις σκέψεις τους και να αγνοήσουν τους περισπασμούς. Αυτό τα κάνει πιο ικανά να δίνουν προσοχή και να ελέγχουν τη συμπεριφορά τους. 
 

Τα διεγερτικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνα τους ή σε συνδυασμό με συμπεριφορική θεραπεία για τη διαχείριση παιδιών με ΔΕΠ-Υ.

Μελέτες δείχνουν ότι περίπου το 80% των παιδιών με ΔΕΠ-Υ που λαμβάνουν διεγερτικά βελτιώνονται σημαντικά μόλις προσδιοριστεί το σωστό φάρμακο και η σωστή δόση.

Διατίθενται δύο μορφές διεγερτικών:

• Τα φάρμακα άμεσης απελευθέρωσης (βραχείας δράσης) συνήθως λαμβάνονται κάθε 4 ώρες, όταν χρειάζεται. . Τα φάρμακα παρατεταμένης απελευθέρωσης συνήθως λαμβάνονται μία φορά το πρωί.
• Τα φάρμακα παρατεταμένης απελευθέρωσης (μεσαίας και μακράς δράσης) συνήθως λαμβάνονται μία φορά το πρωί. Τα παιδιά που παίρνουν μορφές διεγερτικών παρατεταμένης απελευθέρωσης μπορούν να αποφύγουν τη λήψη φαρμάκων στο σχολείο ή μετά το σχολείο. Είναι σημαντικό να μην μασάτε ή θρυμματίζετε τις κάψουλες ή τα δισκία παρατεταμένης απελευθέρωσης, εκτός αν αναγράφεται ότι είναι μασώμενα.

Τα προϊόντα αναφέρονται μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν υποδηλώνουν έγκριση από την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής. Ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός σας μπορεί να σας παρέχει σημαντικές πληροφορίες ασφαλείας για τα αναγραφόμενα προϊόντα.

Ποιο φάρμακο για τη ΔΕΠ-Υ είναι το καλύτερο για το παιδί μου;

Μπορεί να χρειαστεί κάποιος χρόνος για να βρεθεί το κατάλληλο φάρμακο, η σωστή δοσολογία και πρόγραμμα για το παιδί σας. Να έχετε υπομονή με τη διαδικασία. Το παιδί σας ίσως χρειαστεί να δοκιμάσει διάφορα είδη διεγερτικών ή άλλων φαρμάκων. Κάποια παιδιά ανταποκρίνονται σε ένα είδος διεγερτικού, αλλά όχι σε άλλο.

• Τι δοσολογία; Η ποσότητα του φαρμάκου (δοσολογία) που χρειάζεται το παιδί σας μπορεί, επίσης, να χρειαστεί προσαρμογή. Η δοσολογία δεν βασίζεται αποκλειστικά στο βάρος του. Ο/H παιδοψυχίατρος θα προσαρμόζει τη δοσολογία με τον καιρό, ώστε να έχετε καλύτερα αποτελέσματα και ταυτόχρονα να ελεγχθούν πιθανές παρενέργειες .
• Πότε να το δώσετε; Το πρόγραμμα λήψης του φαρμάκου μπορεί, επίσης, να προσαρμοστεί ανάλογα με το επιθυμητό αποτέλεσμα. Για παράδειγμα, αν ο στόχος είναι η ανακούφιση των συμπτωμάτων κυρίως στο σχολείο, το παιδί σας μπορεί να παίρνει το φάρμακο μόνο τις σχολικές ημέρες.
• Λειτουργεί; Είναι σημαντικό το παιδί σας να κάνει τακτικούς ιατρικούς ελέγχους για να παρακολουθείται η αποτελεσματικότητα του φαρμάκου και να ελέγχονται πιθανές παρενέργειες.

Ποιες παρενέργειες μπορούν να προκαλέσουν τα διεγερτικά;

Τα διεγερτικά ενδέχεται να εμφανίσουν μερικές παρενέργειες, οι οποίες κυρίως θα εμφανιστούν στην αρχή της θεραπείας και συνήθως είναι ήπιες και διαρκούν για λίγο καιρό. Σε σπάνιες περιπτώσεις οι παρενέργειες μπορεί να είναι παρατεταμένες ή πιο σοβαρές και εκεί θα πρέπει να μιλήσετε με τον/την παιδοψυχίατρο του παιδιού σας.

Οι πιο συχνές παρενέργειες περιλαμβάνουν:

• Μειωμένη όρεξη / απώλεια βάρους
• Προβλήματα ύπνου
• Κοινωνική απόσυρση

Μερικές λιγότερο συχνές παρενέργειες περιλαμβάνουν:

• Αντιδραστικό φαινόμενο (αύξηση της δραστηριότητας ή κακή διάθεση, όταν σταματά η δράση του φαρμάκου)
• Παροδικές μυϊκές κινήσεις ή ήχοι των μυών, γνωστές ως τικ
• Μικρή καθυστέρηση στην ανάπτυξη

Οι περισσότερες παρενέργειες μπορούν να ανακουφιστούν με:

• Αλλαγή της δοσολογίας του φαρμάκου
• Προσαρμογή του προγράμματος λήψης του φαρμάκου
• Χρήση διαφορετικού διεγερτικού ή δοκιμή μη διεγερτικού φαρμάκου

Παρακολούθηση των επιπτώσεων του φαρμάκου στο παιδί σας

Απαιτείται στενή επικοινωνία με τον/την παιδοψυχίατρο σας μέχρι να βρεθεί το καλύτερο φάρμακο και η βέλτιστη δοσολογία για το παιδί σας. Μετά από αυτό, η περιοδική παρακολούθηση από τον γιατρό σας είναι σημαντική για να διατηρηθούν τα καλά αποτελέσματα από την χρήση φαρμάκου,

Για να παρακολουθήσετε τις επιπτώσεις του φαρμάκου, ο/η παιδοψυχίατρο σας πιθανότατα θα ζητήσει από εσάς και τους δασκάλους του παιδιού σας να συμπληρώσετε κλίμακες αξιολόγησης συμπεριφοράς, να παρατηρήσετε αλλαγές στους στόχους του παιδιού σας, να παρατηρήσετε τυχόν παρενέργειες και να παρακολουθήσετε το ύψος, το βάρος, τον σφυγμό και την αρτηριακή πίεση του παιδιού σας.

Τα διεγερτικά, μπορεί να μην είναι επιλογή για παιδιά που παίρνουν συγκεκριμένα άλλα φάρμακα ή που έχουν ορισμένες ιατρικές παθήσεις, όπως κάποιες μορφές συγγενούς καρδιακής νόσου.

Περισσότερο από το μισό των παιδιών που έχουν διαταραχές τικ, όπως το σύνδρομο Tourette, έχουν επίσης ΔΕΠ-Υ.

Tο σύνδρομο Τourette είναι μια κληρονομική κατάσταση που σχετίζεται με συχνά τικ και ασυνήθιστους ήχους. Η επίδραση των διεγερτικών στα τικ δεν είναι προβλέψιμη, αν και οι περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι τα διεγερτικά είναι ασφαλή για παιδιά με ΔΕΠ-Υ και διαταραχές τικ στις περισσότερες περιπτώσεις.

Μπορεί τα παιδιά να βρεθούν υπό την επήρεια αυτών τέτοιων διεγερτικών φαρμάκων;

Όταν τα φάρμακα λαμβάνονται σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού, σε θεραπευτικές δόσεις, δεν προκαλούν καταστολή στα παιδιά ούτε αυξάνουν τον κίνδυνο εθισμού.

Εάν το παιδί σας λαμβάνει αυτό το φάρμακο, είναι πάντα καλύτερο να επιτηρείτε στενά τη χρήση του.

Αποτελούν τα διεγερτικά φάρμακα προπομπό για την κατάχρηση παράνομων ναρκωτικών ή αλκοόλ;

Τα άτομα με ΔΕΠ-Υ είναι από τη φύση τους παρορμητικά και τείνουν να παίρνουν ρίσκα. Ωστόσο, οι ασθενείς με ΔΕΠ-Υ που λαμβάνουν διεγερτικά δεν διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο και μάλιστα μπορεί να διατρέχουν μικρότερο κίνδυνο χρήσης άλλων ναρκωτικών. Τα παιδιά και οι έφηβοι με ΔΕΠ-Υ που πάσχουν ταυτόχρονα και από άλλες παθήσεις μπορεί να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο κατάχρησης ναρκωτικών και αλκοόλ, ανεξάρτητα από το φάρμακο που χρησιμοποιείται.

Μη αποδεδειγμένες θεραπείες για ΔΕΠ-Υ

Δεν υπάρχει επιστημονική απόδειξη ότι οι ακόλουθες μέθοδοι λειτουργούν για την θεραπεία της ΔΕΠ-Υ και δεν συνιστώνται.

• Πολυβιταμίνες και συμπληρώματα μετάλλων
• Φάρμακα κατά της ναυτίας (για τη θεραπεία του έσω ωτού)
• Θεραπεία για λοίμωξη από το βακτήριο Candida
• Βιοανάδραση EEG (εκπαίδευση για αύξηση της δραστηριότητας των εγκεφαλικών κυμάτων)
• Εφαρμοσμένη κινησιολογία (επαναπροσαρμογή των οστών του κρανίου)
• Μείωση της κατανάλωσης σακχάρου
• Οπτομετρική εκπαίδευση όρασης (υποστηρίζει ότι λανθασμένες κινήσεις των ματιών και ευαισθησίες προκαλούν τα προβλήματα συμπεριφοράς)

Συζητήστε πάντα με τον/την παιδοψυχίατρο σας για οποιαδήποτε εναλλακτική θεραπεία, συμπλήρωμα ή φάρμακο που παίρνει το παιδί σας, καθώς αυτό μπορεί να αλληλοεπιδράσει με τα συνταγογραφημένα φάρμακα και να βλάψει το παιδί σας.

Περισσότερες πληροφορίες

• Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία για παιδιά με ΔΕΠΥ