Σακχαρώδης Διαβήτης Τύπου 1: Αιτίες, συμπτώματα, διάγνωση και θεραπεία

Ο διαβήτης είναι μια κατάσταση που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το σώμα χρησιμοποιεί τα τρόφιμα για ενέργεια. Υπάρχουν διάφοροι τύποι διαβήτη. Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 είναι μια από τις πιο συχνές χρόνιες παθήσεις που επηρεάζουν παιδιά και εφήβους.

Σήμερα, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 είναι μια δια βίου πάθηση χωρίς γνωστή οριστική θεραπεία. Ωστόσο, υπάρχουν ιδιαίτερα αποτελεσματικές θεραπείες για τη διαχείριση της νόσου. Με τη σωστή φροντίδα και υποστήριξη, τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 μπορούν να ζουν υγιείς και πλήρεις ζωές.

Τι προκαλεί τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1;

Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 εμφανίζεται, όταν το σώμα δεν μπορεί να παράγει επαρκή ποσότητα της ορμόνης ινσουλίνης. Τα θρεπτικά συστατικά των τροφών μετατρέπονται σε μια μορφή σακχάρου που ονομάζεται γλυκόζη. Η ινσουλίνη επιτρέπει στη γλυκόζη να μεταφερθεί με την κυκλοφορία του αίματος στα κύτταρα όλου του σώματος για να χρησιμοποιηθεί ως ενέργεια.

Κανονικά, το σώμα μας παράγει ινσουλίνη σε ειδικά κύτταρα που ονομάζονται β-κύτταρα. Αυτά βρίσκονται στο πάγκρεας, ένα όργανο που βρίσκεται στην κοιλιά. Ωστόσο, στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, το ανοσοποιητικό σύστημα “μπερδεύεται.” Λανθασμένα επιτίθεται και καταστρέφει αυτά τα β-κύτταρα, αντιμετωπίζοντάς τα σαν να ήταν επιβλαβή μικρόβια. Αυτή η συνεχιζόμενη επίθεση μπορεί να συμβεί γρήγορα ή σε μια περίοδο ετών.

Τι συμβαίνει, όταν το σώμα δεν έχει αρκετή ινσουλίνη;

Χωρίς ινσουλίνη, η γλυκόζη «παγιδεύεται» στην κυκλοφορία του αίματος. Αυτό οδηγεί σε υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα (υπεργλυκαιμία), που μπορεί να προκαλέσει ζημιά στο σώμα.

Εφόσον τα κύτταρα δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν γλυκόζη χωρίς ινσουλίνη, το σώμα διασπά λίπος για καύσιμο. Αυτή η διαδικασία δημιουργεί κετόνες, που χρησιμεύουν ως εναλλακτική πηγή ενέργειας. Ωστόσο, οι κετόνες είναι όξινες και σε πολύ υψηλά επίπεδα βλάπτουν τον οργανισμό .

Συμπτώματα του διαβήτη τύπου 1

Τα συμπτώματα του διαβήτη τύπου 1 προκύπτουν κυρίως από την έλλειψη ενέργειας που προκαλείται από την αδυναμία του οργανισμού να χρησιμοποιήσει τη γλυκόζη. Τα υψηλά επίπεδα κετονών στο αίμα συμβάλλουν στην εμφάνιση συμπτωμάτων όπως και η απώλεια υγρών μέσω των ούρων, προκαλώντας και αφυδάτωση.

Τα συμπτώματα διαβήτη τύπου 1 σε παιδιά μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Αυξημένη δίψα και συχνουρία. Αυτό μπορεί να περάσει απαρατήρητο σε βρέφη που δεν έχουν μάθει ακόμα να χρησιμοποιούν την τουαλέτα, καθώς οι γονείς μπορεί να μην αντιληφθούν ότι χρειάζονται πιο συχνή αλλαγή πάνας. Επίσης, τα «ατυχήματα» σε νήπια και μεγαλύτερα παιδιά που προηγουμένως είχαν μάθει να χρησιμοποιούν την τουαλέτα μπορεί να παραβλεφθούν.
• Έντονη πείνα, συχνά με απώλεια βάρους.
• Εξάντληση ή αίσθηση κούρασης.
• Κεφαλαλγία.
• Ευερεθιστότητα ή ασυνήθιστη συμπεριφορά.
• Θολή όραση (δεν είναι συχνό σύμπτωμα, αλλά μπορεί να εμφανιστεί αν το σάκχαρο είναι πολύ υψηλό).

Συμπτώματα διαβητικής επείγουσας ανάγκης

Εάν δεν αντιμετωπιστεί, ο διαβήτης τύπου 1 μπορεί να οδηγήσει σε συμπτώματα που απαιτούν άμεση ιατρική φροντίδα. Τα συμπτώματα της επείγουσας κατάστασης διαβήτη, περιλαμβάνουν ναυτία, έμετο, κοιλιακό άλγος, γρήγορη αναπνοή, μια κάπως φρουτώδη οσμή (παρόμοια με οσμή ασετόν) στην αναπνοή, και υπνηλία ή απώλεια συνείδησης.

Μπορούν τα συμπτώματα του διαβήτη τύπου 1 να συγχέονται με άλλες ασθένειες;

Μερικές φορές, ο αδιάγνωστος διαβήτης τύπου 1 μπορεί να μοιάζει με γρίπη. Το παιδί μπορεί να εμφανίζει κόπωση, ναυτία, έμετο και κοιλιακό άλγος. Μπορεί να φαίνεται ότι δεν υπάρχει αφυδάτωση επειδή ουρεί φυσιολογικά ή και περισσότερο. Ωστόσο, μπορεί να υπάρχει σοβαρή αφυδάτωση. Κανονικά, η συχνή ούρηση είναι ένα σημάδι ότι ένα παιδί δεν είναι αφυδατωμένο, αλλά με διαβήτη τύπου 1. Ένα παιδί μπορεί να είναι ακόμα αφυδατωμένο ακόμα και αν ουρεί πολύ. Εάν υπάρχουν συμπτώματα τύπου γρίπης μαζί με αυξημένη δίψα και συχνουρία, απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση.

Πώς διαγιγνώσκεται ο διαβήτης τύπου 1;

Ο διαβήτης διαγιγνώσκεται, όταν ένα παιδί έχει τα κλασικά συμπτώματα διαβήτη που περιεγράφηκαν παραπάνω, μαζί με μη φυσιολογικά υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Ο διαβήτης μπορεί, επίσης, να διαγνωστεί με μια εξέταση που δείχνει ποιο ήταν το μέσο όρο του σακχάρου στο αίμα τους τελευταίους 3 μήνες. Αυτή η εξέταση ονομάζεται αιμοσφαιρίνη Α1C (HbA1c). Ένα αποτέλεσμα που είναι ίσο ή μεγαλύτερο από 6,5% είναι συμβατό με διαβήτη.

Πιο σπάνια, ο διαβήτης διαγιγνώσκεται με τεστ ανοχής στη γλυκόζη. Με αυτό το τεστ, τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα μετρούνται πριν και μετά την κατανάλωση ενός γλυκού ροφήματος.

Η παρουσία κετονών στα ούρα ή η εισαγωγή στο νοσοκομείο με διαβητική κετοξέωση, όπου τα επίπεδα κετονών έχουν συσσωρευτεί σε επικίνδυνα υψηλά επίπεδα, υποδηλώνει έντονα διαβήτη τύπου 1. Αυτό όμως μπορεί μερικές φορές να συμβεί και σε διαβήτη τύπου 2.

Διαβήτης τύπου 1 ή τύπου 2: ποια η διαφορά;

Οι καλύτερες ενδείξεις για το αν ένα παιδί έχει διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2 είναι ένας συνδυασμός παραγόντων που εξετάζουν οι γιατροί. Αυτό περιλαμβάνει την ηλικία του παιδιού και άλλους παράγοντες όπως η παρουσία πρωτεϊνών που ονομάζονται αυτοαντισώματα νησίδων στην κυκλοφορία του αίματος. Αυτό είναι ένα σημάδι ότι υπάρχει μια ανοσιακή επίθεση εναντίον των β-κυττάρων. Για ένα παιδί με διάγνωση διαβήτη, τα αυτοαντισώματα νησίδων υποδεικνύουν διαβήτη τύπου 1.

Υπάρχουν διαφορετικά στάδια του διαβήτη τύπου 1;

Ο διαβήτης τύπου 1 έχει επίσης μια προ-συμπτωματική φάση, κατά την οποία τα παιδιά παρουσιάζουν σημεία αυτοάνοσης επίθεσης στα β-κύτταρα, αλλά δεν εμφανίζουν συμπτώματα διαβήτη.

• Στο στάδιο 1 του διαβήτη τύπου 1, οι άνθρωποι έχουν δύο ή περισσότερα αυτοαντισώματα νησίδων που εμφανίζονται επανειλημμένα στο αίμα, αλλά έχουν φυσιολογικά επίπεδα σακχάρου. Η πιθανότητα ανάπτυξης πλήρους διαβήτη τύπου 1 στη διάρκεια της ζωής τους είναι εξαιρετικά υψηλή, αλλά μπορεί να μην συμβεί για χρόνια.
• Στο στάδιο 2 του διαβήτη τύπου 1, δύο ή περισσότερα αυτοαντισώματα νησίδων εμφανίζονται επανειλημμένα και τα επίπεδα σακχάρου βρίσκονται στο εύρος προ-διαβήτη.
• Το στάδιο 3 του διαβήτη τύπου 1 είναι το κλασικό στάδιο κατά το οποίο οι περισσότεροι άνθρωποι λαμβάνουν τη διάγνωσή τους. Τα παιδιά συνήθως έχουν συμπτώματα διαβήτη και σακχάρου στο εύρος του διαβήτη.

Πώς θεραπεύεται ο διαβήτης τύπου 1;

Ο διαβήτης μπορεί να θεραπευτεί με την χορήγηση της ίδιας ακριβώς ορμόνης που λείπει: της ινσουλίνης.

Η ινσουλίνη μπορεί να χορηγηθεί ως πολλαπλές ημερήσιες ενέσεις με συσκευή ινσουλίνης τύπου πένας ή σύριγγες με πολύ λεπτές και κοντές βελόνες. Οι ενέσεις ινσουλίνης δίνονται πιο συχνά στο πάνω μέρος των βραχιόνων, στο μπροστινό μέρος των μηρών και στο λιπαρό δέρμα της κοιλιάς.

Η ινσουλίνη μπορεί, επίσης, να χορηγηθεί μέσω μιας μικρής φορητής συσκευής που συχνά ονομάζεται αντλία ινσουλίνης. Η αντλία παρέχει ινσουλίνη μέσω ενός μικρού σωληνάριου κάτω από το δέρμα.

Η υγιεινή διατροφή είναι επίσης πολύ σημαντική στον διαβήτη τύπου 1. Η δοσολογία της ινσουλίνης πρέπει να αντιστοιχεί με την ποσότητα σακχάρου (υδατανθράκων) που καταναλώθηκε. Η σωματική δραστηριότητα είναι ,επίσης, καθοριστικής σημασίας και η ινσουλίνη συχνά χρειάζεται να μειωθεί κατά τη διάρκεια σωματικής άσκησης.

Πώς παρακολουθούνται τα επίπεδα σακχάρου;

Η θεραπεία για τον διαβήτη τύπου 1 στοχεύει στην ομαλοποίηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα, αλλά δεν είναι απλό. Τα σάκχαρα στο αίμα πρέπει να παρακολουθούνται συχνά στον διαβήτη τύπου 1. Αυτό μπορεί να γίνει με ένα μετρητή γλυκόζης αίματος, μια φορητή συσκευή που ελέγχει μια σταγόνα αίματος που τοποθετείται σε μια ταινία μέτρησης που έχει τοποθετηθεί στο μετρητή.

Η παρακολούθηση μπορεί επίσης να γίνει με συσκευή συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης (CGM). Ένα CGM χρησιμοποιεί έναν μικρό αισθητήρα για να μετράει συνεχώς το επίπεδο γλυκόζης στην κατώτερη στιβάδα του δέρματος. Ένα αυτοματοποιημένο σύστημα χορήγησης ινσουλίνης (AID, που ονομάζεται επίσης «τεχνητό πάγκρεας») είναι μια άλλη επιλογή. Ένα AID, μια αντλία ινσουλίνης και ένα CGM επικοινωνούν μεταξύ τους για να βοηθήσουν στη ρύθμιση των σακχάρων στο αίμα.

Τι να κάνετε, αν ανησυχείτε ότι το παιδί σας μπορεί να έχει διαβήτη τύπου 1

Φέρτε το παιδί σας να δει τον/την παιδίατρό του αμέσως. Ο γιατρός μπορεί εύκολα να ελέγξει για σάκχαρο στα ούρα. Ο/Η παιδίατρος μπορεί αν παραπέμψει για αιματολογικές εξετάσεις, παίρνοντας μια σταγόνα αίματος από το δάχτυλο για να ελέγξουν το επίπεδο σακχάρου στο αίμα με έναν μετρητή γλυκόζης. Μπορεί να είναι δελεαστικό να δανειστείτε ένα μετρητή γλυκόζης από συγγενή ή φίλο για να ελέγξετε το σάκχαρο του παιδιού σας, αλλά σας συμβουλεύουμε να μην το κάνετε αυτό. Μπορεί να μην το κάνετε σωστά και ο μετρητής μπορεί να μην λειτουργεί σωστά.

Είναι κάποια παιδιά σε μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν διαβήτη τύπου 1;

Η πρόοδος στον απεικονιστικό έλεγχο κατέστησε δυνατή την αξιολόγηση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη τύπου 1 πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα. Άτομα με υψηλότερο κίνδυνο, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με συγγενή με διαβήτη τύπου 1, μπορεί να είναι επιλέξιμα για έλεγχο μέσω μιας ερευνητικής μελέτης. Και άλλες επιλογές μπορεί να είναι διαθέσιμες για όσους δεν έχουν συγγενή διαβήτη τύπου 1.

Μπορεί να προληφθεί ή καθυστερήσει η εμφάνιση του διαβήτη τύπου 1;

Ενώ ο διαβήτης τύπου 1 δεν μπορεί ακόμη να προληφθεί πλήρως, τα νεότερα φάρμακα μπορούν να βοηθήσουν στην καθυστέρηση της εμφάνισής του σε ορισμένα άτομα υψηλού κινδύνου.

Για όσους διατρέχουν υψηλό κίνδυνο και παρουσιάζουν πρώιμα σημάδια ανωμαλιών του σακχάρου στο αίμα (στάδιο 2 διαβήτης τύπου 1), διατίθεται ένα φάρμακο εγκεκριμένο από την FDA που μπορεί να καθυστερήσει την εξέλιξη σε πλήρη (στάδιο 3) διαβήτη τύπου 1 κατά μέσο όρο 2 χρόνια. Λειτουργεί στοχεύοντας συγκεκριμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού που είναι υπεύθυνα για την επίθεση στα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη στο πάγκρεας, συμβάλλοντας στην επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου.

Μην ξεχνάτε ότι…

Με την έγκαιρη διάγνωση, την κατάλληλη θεραπεία και την υποστήριξη των παροχών πρωτοβάθμιας φροντίδας και των παιδοενδοκρινολόγων, η διαχείριση και η πρόγνωση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 συνεχίζουν να βελτιώνονται. Αυτό σημαίνει ότι οι οικογένειες μπορούν να διαχειριστούν την ασθένεια πιο αποτελεσματικά και να ελπίζουν σε ένα υγιέστερο μέλλον.

Περισσότερες πληροφορίες

• Διαβήτης στα παιδιά