Οι επιπτώσεις της καφεΐνης στα παιδιά: Ένας οδηγός για τους γονείς

Ένα φλιτζάνι καφέ ή τσάι το πρωί ή λίγη καφεΐνη για ενέργεια το απόγευμα είναι συνήθως μια χαρά για τους περισσότερους ενήλικες. Καλό θα είναι να ρίξετε όμως μια πιο προσεκτική ματιά στην καφεΐνη και στα άλλα συστατικά στα ροφήματα που αγαπούν τα παιδιά σας.

Πολλά δημοφιλή ροφήματα στα οποία καταφεύγουν τα παιδιά για να πάρουν ενέργεια περιέχουν υψηλές ποσότητες καφεΐνης. Μερικά ποτά περιέχουν και άλλες διεγερτικές ουσίες. Αυτά τα συστατικά συσσωρεύονται γρήγορα σε ένα μικρού μεγέθους σώμα, όπως των παιδιών.

Να τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς και οι φροντιστές για την καφεΐνη — και πώς να κατευθύνουν τα παιδιά και τους/τις εφήβους/ες προς υγιεινά ποτά.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις της καφεΐνης στα παιδιά;

Δεν υπάρχει βιολογική ανάγκη για καφεΐνη. Η καφεΐνη είναι μια διεγερτική ουσία που ενισχύει την εγρήγορση, την ενέργεια και την εγκεφαλική δραστηριότητα. Οι κόκκοι καφέ και κακάο, τα φύλλα τσαγιού, οι καρποί γκουαρανά είναι όλες φυσικές πηγές αυτής της ουσίας, η οποία μπορεί επίσης να παραχθεί στο εργαστήριο και να προστεθεί σε τρόφιμα, ποτά και φάρμακα.

Το σώμα και ο εγκέφαλος ενός παιδιού που αναπτύσσεται είναι πιο ευαίσθητα στη διέγερση από την καφεΐνη.

Οι παρενέργειες της καφεΐνης μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Γρήγορο ή ανώμαλο καρδιακό ρυθμό
• Αυξημένη αρτηριακή πίεση
• Γρήγορη αναπνοή (ταχύπνοια)
• Άγχος
• Ναυτία
• Ανησυχία
• Διάρροια
• Απώλεια ύπνου / Αυπνία

Η καφεΐνη μπορεί να παραμείνει στο σώμα για περισσότερες από 8 ώρες, ανάλογα με τον μεταβολισμό του ατόμου. Όταν η επίδραση της καφεΐνης φθίνει, τα παιδιά μπορεί να έχουν πονοκέφαλο και να νιώθουν ευερέθιστα ή κουρασμένα.

Η καφεΐνη βλάπτει την σωματική και νοητική ανάπτυξη του παιδιού μου;

Η καφεΐνη μπορεί να παρεμβαίνει στην απορρόφηση άλλων θρεπτικών συστατικών που βοηθούν τα παιδιά να μεγαλώσουν. Μπορεί να τρώνε λιγότερα φρούτα, λαχανικά, άπαχες πρωτεΐνες και υγιεινούς δημητριακούς καρπούς, καθώς "χορταίνουν” με αναψυκτικά, ενεργειακά ποτά, μπάρες πρωτεΐνης και άλλα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα που περιέχουν καφεΐνη.

Η καφεΐνη επηρεάζει τον ύπνο των παιδιών. Η έλλειψη επαρκούς ύπνου ή ο ύπνος κακής ποιότητας και διάρκειας μπορεί να επηρεάσει τη σκέψη, τη διάθεση, την πέψη και το ανοσοποιητικό σύστημα. Η στέρηση ύπνου οδηγεί σε δυσκολίες στο σχολείο και στερεί από τα παιδιά την ενέργεια που χρειάζονται για τη συμμετοχή σε δραστηριότητες που απολαμβάνουν.

Υπάρχουν παιδιά πιο ευαίσθητα στην καφεΐνη από άλλα;

Χρειαζόμαστε περισσότερη έρευνα για να απαντήσουμε πλήρως σε αυτό το ερώτημα, αλλά μελέτες υποδηλώνουν πως η απάντηση είναι ναι.

• Τα αγόρια ήταν πιο πιθανό να επισκεφθούν το τμήμα επειγόντων περιστατικών λόγω συμπτωμάτων σχετιζόμενων με την καφεΐνη από τα κορίτσια.
• Τα παιδιά με καρδιακές ή πνευμονικές παθήσεις μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στη διέγερση της καφεΐνης, αφού αυτή επιταχύνει την αναπνοή και τον καρδιακό ρυθμό.
• Τα παιδιά που παίρνουν διεγερτικά φάρμακα για τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) ή για την αντιμετώπιση άλλων παθήσεων μπορεί να εμφανίσουν προβλήματα ύπνου, ευερεθιστότητα και διακυμάνσεις στη διάθεση όταν καταναλώνουν καφεΐνη.

Υπάρχει κάποια ηλικία στην οποία η καφεΐνη είναι ασφαλέστερη για τα παιδιά;

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής δηλώνει ότι η αποφυγή της καφεΐνης είναι η καλύτερη επιλογή για όλα τα παιδιά. Οι οικογένειες θα πρέπει να κρατούν τρόφιμα, ποτά και φάρμακα που περιέχουν καφεΐνη μακριά από τα παιδιά.

Για τους περισσότερους ενήλικες, η κατανάλωση λιγότερων από 400 mg καφεΐνη την ημέρα γενικά δεν σχετίζεται με παρενέργειες. Συμβουλευτείτε το γιατρό σας αν είστε έγκυος ή αν θηλάζετε. Άτομα με ορισμένες παθήσεις ή που παίρνουν συγκεκριμένα φάρμακα μπορεί να είναι πιο ευαίσθητα στην καφεΐνη.

Η καφεΐνη σε αριθμούς

Ένα «φλιτζάνι» καφέ δεν είναι το ίδιο για όλους

Τα κλασικά φλιτζάνια καφέ χωράνε περίπου 300 ml. Οι πολύ μεγάλες μερίδες καφέ είναι συχνά 500-600 ml και μπορεί να περιέχουν έως και 490 mg καφεΐνης (ήδη πάνω από το όριο των 400 mg για ενήλικες).

Και τα κρύα και τα ζεστά ποτά μετράνε

Τα παγωμένα και κρύα ροφήματα καφέ περιέχουν επίσης καφεΐνη. Για παράδειγμα, ένα ρόφημα Starbucks Frappuccino 405 ml περιέχει 110 mg καφεΐνης.

Τα ενεργειακά ποτά μπορεί να έχουν ισχυρή επίδραση

Αυτός μπορεί να είναι ο λόγος για τον οποίο τόσες επισημάνσεις φέρουν προειδοποιήσεις ότι το ποτό προορίζεται μόνο για ενήλικες. Κυκλοφορούν σε φρουτώδεις, «καραμελένιες» γεύσεις που ελκύουν τα παιδιά. Μερικά ποτά είναι χωρίς ζάχαρη, αλλά άλλα έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη που μπορεί να ενισχύσουν την επίδρασή τους. Τα ενεργειακά ποτά με καφεΐνη μπορεί επίσης να περιέχουν και άλλα συστατικά, όπως ταυρίνη, γκουαρανά, τζίνσενγκ και L-καρνιτίνη.

Ορισμένα αναψυκτικά περιέχουν καφεΐνη

Για παράδειγμα 1 κουτάκι (μερίδα 330 mL) Pepsi Zero Sugar περιέχει 38 mg, 1 κουτάκι (330 mL) αναψυκτικού τύπου Κόλα περιέχει 46 mg.

Η καφεΐνη μπορεί να κρύβεται και στα τρόφιμα

Μια μπάρα μαύρης σοκολάτας (100 γραμμαρίων) μπορεί να περιέχει από 50 έως 150 mg καφεΐνης. Η καφεΐνη μπορεί να κρύβεται ακόμη και σε παγωτό, μπάρες πρωτεΐνης, σταγόνες σοκολάτας, ενεργειακές μπάρες, ακόμα και σε τσίχλες. Οι ετικέτες τροφίμων δεν υποχρεούνται να αναγράφουν την περιεκτικότητα σε καφεΐνη παρά μόνο αν τα ροφήματα περιέχουν περισσότερο από 150mg/L καφεΐνη οπότε τότε πρέπει να αναγράφουν την ακριβή περιεκτικότητα..

Τα φάρμακα που χορηγούνται με και χωρίς συνταγή μπορεί να περιέχουν καφεΐνη.

Παραδείγματα περιλαμβάνουν φάρμακα για ημικρανίες, πόνους περιόδου, ρινική συμφόρηση ή μυϊκούς πόνους.

Τα σακουλάκια καφεΐνης δρουν γρήγορα.

Τα σακουλάκια καφεΐνης είναι μια αυξανόμενη τάση στις ΗΠΑ. Είναι μικρά “πακετάκια” που τοποθετούνται στο στόμα ανάμεσα στα ούλα και το μάγουλο ή ανάμεσα στα χείλη. Έχουν μια ποικιλία γεύσεων που ελκύουν τους εφήβους. Το περιεχόμενό τους διαλύεται και η καφεΐνη απορροφάται γρήγορα στην κυκλοφορία του αίματος. Τα αποτελέσματα γίνονται αισθητά μέσα σε λίγα λεπτά, κάνοντας πιο εύκολη την απόκτηση μιας ξαφνικής, μεγάλης και δυνητικά επικίνδυνης δόσης καφεΐνης. Τα σακουλάκια καφεΐνης μπορεί να περιέχουν έως και 200 mg καφεΐνης. Μοιάζουν με τα σακουλάκια νικοτίνης, των οποίων η πώληση περιορίζεται σε άτομα άνω των 18 ετών. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ηλικιακοί περιορισμοί στην πώληση των σακουλακίων καφεΐνης.

Πώς να βοηθήσετε τα παιδιά να αποφύγουν την καφεΐνη

Ο καλύτερος τρόπος για να απομακρύνετε τα παιδιά από την καφεΐνη είναι να συζητάτε μαζί τους για την πραγματοποίηση υγιεινών επιλογών. Ακολουθούν μερικές συμβουλές που μπορείτε να μοιραστείτε με το παιδί σας.

Επιλέξτε νερό

Είναι ο καλύτερος τρόπος για να παραμείνετε ενυδατωμένοι και διατηρεί επίσης τα δόντια υγιή.

Κοιμηθείτε αρκετά

Η καφεΐνη δεν είναι υποκατάστατο του χαμένου ύπνου. Μπορεί να προσφέρει μια γρήγορη έκρηξη ενέργειας, αλλά μόνο ο ύπνος μπορεί να αποκαταστήσει το σώμα σας και να αναζωογονήσει το μυαλό σας. Μάθετε πόσες ώρες ύπνου χρειάζεται ο/η έφηβός/η σας εδώ.

Κοιτάξτε την ετικέτα

Θυμίστε στον/στην έφηβό/ή σας ότι η καφεΐνη είναι συστατικό που περιέχεται σε ποτά όπως ο καφές τα αναψυκτικά και τα ενεργειακά ποτά, αλλά και σε τρόφιμα όπως η σοκολάτα.

Εμπιστευτείτε το ίδιο το σώμα

Συζητήστε για τα σημάδια που στέλνει το σώμα μετά από την κατανάλωση καφεΐνης. Αισθήματα τρεμούλας και νευρικότητας μπορεί να είναι ένδειξη υπερβολικής πρόσληψης καφεΐνης.

Τι να κάνετε αν το παιδί σας καταναλώσει υπερβολική δόση

Μια υπερβολική δόση καφεΐνης μπορεί να είναι επικίνδυνη. Ζητήστε αμέσως ιατρική βοήθεια αν το παιδί σας έχει καταναλώσει μεγάλη ποσότητα καφεΐνης και εμφανίζει συμπτώματα όπως:

• Γρήγορο ή ανώμαλο καρδιακό ρυθμό
• Γρήγορη αναπνοή
• Τρέμουλο που δεν μπορεί να ελέγξει (σπασμοί)
• Αγχώδη συναισθήματα
• Αδυναμία να παραμείνει ακίνητο (υπερκινητικότητα)

Περισσότερες πληροφορίες

• Επιλέξτε νερό για υγιεινή ενυδάτωση
• Πώς να μειώσετε τα πρόσθετα σάκχαρα στη διατροφή του παιδιού σας: Συμβουλές της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής